شهید نواب صفوی پیشگام مبارزه مسلحانه

از همان آغاز غیبت کبری حضرت حجه (عج) تا امروز این علمای عامل و مجاهدین مکتب تشیع علوی بودند که پرچم مبارزه و شناخت و آگاهی را در جوامع اسلامی برافراشته نگاه داشته و علیرغم مجاهدتها و ترک آرزوهای دنیوی، هدف و آماج توهین­ها و تهمت­های گوناگون، حتی از سوی کسانی که انتظار همراهی و همگامی از آنها می­رود، قرار گرفته­اند. در مقابل این ستون­های محکم و پولادین، همان­هائی بوده­اند که امام راحل آنها را مرفهین بی­درد و آخوندهای درباری می­نامد و در فرصت­های گوناگون به تقبیح مشی و حرکت ضد تکاملی آنان می پردازد. در برخی تاریخ مبارزات بی­امان مردان این سرزمین با ناپاکی­ها و پلیدی و سیاهی­ها، به شهید کبیر حضرت سیدمجتبی نواب صفوی و یاران وفادارش برمی­خوریم که در بیست و هفتم دی ماه 1334 به دست جلادان رژیم وابسته به پهلوی به جوفه اعدام سپرده شدند.

شهید نواب صفوی در سال 1303 در تهران به دنیا آمد پدرش نیز در کسوت روحانیت بود اما به شغل وکالت اشتغال داشت. سید مجتبی پس از تحصیلات دبیرستان به نجف اشرف رفت و به لباس روحانیت ملبس شد. و پس از مراجعت به ایران در حوادث سال­های 24 تا 34 نقش مؤثری ایفا کرد. شهید صفوی در درس خارج آیت ا...بروجردی شرکت و با مرحوم طالقانی، شهیدباهنر، آیت ا... کاشانی و بسیاری از رجل مذهبی تماس و مراوده داشتند. جوانی که اینک در نجف اشرف مشغول تحصیل علوم دینی است و سری پرشور دارد، در آستانه هفده سالگی و مقارن با فرار رضاشاه از کشور و آشفتگی اوضاع کشور، می­بینید که نویسنده­ای هتاک و مغرور به نام احمد کسروی تبریزی با سابقه روحانیت، شروع به قلم فرسائی بر ضد تشیع و روحانیت نموده است. لذا به کشور باز می­گردد و ضمن ملاقات با وی و مأیوس شدن از ارشاد نامبرده چاره را دراعدام انقلابی او می داند اما پس از دوبار ترور نافرجام در بیستم اسفند 1324 سید حسین امامی با همراهی دو سه نفر دیگر کار احمد کسروی را تمام می­کنند و موجی از هیجان و شور را در محافل مذهبی کشور بوجود می­آورند و البته دستگیر و زندانی می شوند که با پیگیری مقامات مذهبی و مردم سراسر کشور از بند رهائی می­یابند. در بهمن 1327 پس از ترور نافرجام محمدرضا پهلوی، آیت ا... کاشانی دستگیر و به لبنان تبعید می­شود. در آبان 1328 عبدالحسین هژیر وزیر دربار شاه توسط سیدحسین امامی اعدام انقلابی می­شود و بعد از چند روز خود نیز به شهادت میرسد، به دنبال تقسیم و غصب سرزمین فلسطین، شهید صفوی طی اعلامیه ای مردم را برای مبارزه و اعزام به فلسطین دعوت می­کند و پنج هزار نفر ثبت نام می­کنند که با ممانعت دولت علی منصور موفق به اعزام جوانان به فلسطین نمی­شود. در سال 1329 کتاب اعلامیه فدائیان اسلام که مانیفست آنهاست منتشر می­گردد و در آن ایده تشکیل حکومت اسلامی ارائه می­گیرد. بعد از به قدرت رسیدن سپهبد رزم آرا و مخالفت علنی نامبرده با ملی شدن نفت و تهدید مخالفان، دکتر مصدق و دکتر بقائی در جلسه­ای از شهید نواب می­خواهند که مانع را از سر راه بردارد و شهید اطمینان دید هر که ابتکار را انجام می­دهد به شرطی که ملیون بعد از به قدرت رسیدن احکام خدا را اجرا کنند..... و رهبران ملی آن را می­پذیرند.¹

رزم آرا توسط شهید خلیل طهماسبی اعدام انقلابی می­گردد و حسین علا به نخست وزیری می­رسد و شهید صفوی طی اعلامیه­ای از علا می­خواهد که به دلیل عدم صلاحیت استعفا دهد و گرنه به سرنوشت رزم آرا گرفتار خواهد شد. حسین اعلا در 12 اردیبهشت 1330 استعفا می­دهد و دکتر محمد مصدق به نخست وزیری می رسد و عجبا که شهید نواب صفوی توسط وزیر کشور دولت ملی­گری مصدق دستگیر و 22 ماه تمام در زندان می­ماند.² پس از کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دکتر مصدق، نواب صفوی طی اعلامیه­ای شاه و دولت او را غیر قانونی اعلام می­کند و در سفری به اردن و مصر با رهبران اخوان المسلمین دیدار می­کند و طی سخنرانی در دانشگاه فؤاد قاهره می­گوید: انگلیسی­ها را بیرون کنید، کانال سوئز را ملی کنید...³ سید مجتبی در همین سفر از عراق، سوریه و لبنان نیز دیدار می­کند و در بیت­المقدس نیز حضور می­یابد و اقامه نماز جماعت می­کند. در 25 آبان 1334 حسین علا نخست وزیر وقت توسط شهید مظفر علی­ذوالقدر ترور می­شود که نافرجام می­ماند و علا جان سالم به در می­برد و عازم بغداد می­شود تا پیمان نظامی بغداد را که سید مجتبی با آن مخالف بود منعقد کند. شهید سیدعبدالحسین واحدی عازم اهواز می­شود تا به بغداد رفته و حسین علا را اعدام کند که در اهواز دستگیر و در فرمانداری نظام تهران به دست تیمور بختیار به شهادت می­رسد. متعاقب آن نواب صفوی، خلیل طهماسبی، سیدمحمد واحدی، مظفرعلی­ذوالقدر، علی بهاری، سید هادی میرلوحی(برادر شهید نواب) و احمد عباسی دستگیر و در دادگاه نظامی محاکمه و در سپیده دم 27 دی ماه 1334 نواب صفوی، خلیل طهماسبی، سید محمد واحدی، مظفرعلی­ذوالقدر به شهادت می­رسند. و پس از انقلاب به غیر از پیکرهای مطهر شهید عبدالحسین واحدی و خلیل طهماسبی، بقیه به قم منتقل می­گردند. چیزی که قابل کتمان کردن نیست اینکه مبارزات و اقدامات انقلابی فدائیان اسلام بود که زمینه انتخابات و به قدرت رسیدن دولت مصدق را فراهم نمود و جو عمومی را به سود نهضت امام خمینی(ره) تغییر داد. مهمتر از همه اینکه فدائیان اسلام در روزگاری دست به مبارزات ایدئولوژیک و سپس قهرآمیز زدند که بسیاری از مدعیان، هرگونه مبارزه را عبث و بیهوده می­پنداشتند و اصولا دین را با سیاست در نمی­آمیختند، و هم اینان بودند که بعد از انقلاب اسلامی نیز در بعضی نشریات حرکت­های انقلابی فدائیان اسلام را مردود و شبیه کودتا می­دانستند در حالیکه شهید نواب صفوی در جلسه با سران ملی­گرایان قبل از به قدرت رسیدن دکتر مصدق صراحتاً گفته بود آنها چیزی برای خود نمی­خواهند و خواستار اجرای احکام اسلامی هستند. نکته­ای که لازم است گفته شود اینکه بعد از دستگیری فدائیان اسلام تلاش­های گسترده­ای از سوی چهره­های مذهبی و سیاسی آن روزگار آغاز شد تا بلکه آنان را از حبس و اعدام رهائی بخشند. از جمله امام خمینی(ره) سعی نمودند در تماسی با مرجع بزرگ حضرت آیت ا... بروجردی موضوع را پیگیری نمایند که بنا به دلایلی هیچ­کدام از این تلاش­ها نتیجه ندادند و رژیم پهلوی آنان را به جوفه های اعدام سپرد. و همچنین خون­های پاک و مقدس بود که زمینه قیام حضرت امام را فراهم و بذر آگاهی را دربین مردم و به خصوص طلاب و دانشجویان پراکند و در نهایت در سال 1357 این نهال ارزشمند به بار نشست. روحشان قرین رحمت واسعه الهی.

پی نوشت:

1- آموزگار من نواب، محمدجواد حجتی کرمانی، انتشارات اطلاعات، 1387، چاپ اول صفحه 52

2- پیشین صفحه 53

3- پیشین صفحه 54

با استفاده از کتاب یادواره شهید نواب صفوی، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، سید هادی خسروشاهی و منبع پیشین.