بازدید آموزشی مروجان کشاورزی شهرستان های فارس از حوزه تالاب بختگان

درتاریخ ۲۱/۹/۱۴۰۰ بازدید آموزشی مروجان کشاورزی از حوزه ی تالاب بختگان از بخش های بالادست و پایین دست حوزه با هدف آشنایی با مشکلات سوء مدیریت منابع آبی و جنبه های گوناگون مدیریت زیست بومی تالاب برگزار شد.
 

  به گزارش روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست فارس در بازدید آموزشی مروجان کشاورزی شهرستان های فارس از حوزه تالاب بختگان مهرداد زمان پور؛ عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش جهاد کشاورزی فارس گفت: برای افزودن بینشی هم نگر به دانش به دست آمده، این گروه تاثیرگزار اجتماعی نخست از بخش های بالادست آبخیز و سپس بخش های به شدت آسیب دیده ی پایین دستِ پیرامون دریاچه دیدار می کنند، تا همزمان با تفاوت های بزرگ میان دوبخش که نتیجه ی مدیریت نشدن درست آبخیز است آشنا شوند. 
تالاب را باید بخشی از نظام به هم وابسته ای دید که از جریان آب های سطحی، جریان آب های زیرسطحی، گیاهان و زیستگاه آنان، جانوران و زیستگاه آنان، و انسان های پیرامون آن درست شده است. اجزا ی این نظام هم بسته اند و به هم اتكا دارند.

این عضو هیئت علمی افزود:آنچه که تجربه علم دنیا تا الان به آن رسیده است این است که بتوانیم جلوی این خرابی ها را بگیریم بخشی از آن وابسته به مهندسی اجتماعی و مهندسی آب و سازه هست.
که در این سه کلمه خلاصه میشود *مدیریت زیست بومی*
در رویکرد زیست بومی کارکردها و خدمات برای ما مهم است که اگر این کارخانه کار نکند چیزی عاید ما نمی شود. وقتی وارد بحث زیست بوم می شود بسیاری از مهندسان می گویند نباید به زیست بوم توجه کنیم چون مردم نیاز به پول دارند.

وقتی می گوییم کارکردها و خدمات اکوسیستمی منظورمان این نیست که مردم هیچ استفاده ای نکنند منظور این است که اگر این اکوسیستم خوب کار کند به ما هم منفعت بیشتری خواهد رسید.

وی افزود: در جاهایی مثل حوزه آبخیز بختگان هم، از نظر امکانات و هم از نظر گوناگونی مردم تصمیم گیری آسان نیست کارکرد این سیستم مختل شده است بنابراین باید آن را درست کنیم اینجا با تناقض ها و تضادهایی روبرو هستیم که به این راحتی حل شدنی نیست اما الان به این نتیجه رسیده‌ایم که دهها روستا و چندین شهر از کار افتاده‌اند حال به این سوال می رسیم که چگونه باید این موضوع را مدیریت کرد تجربه جهانی به اینجا رسیده که مدیریت متمرکز بدترین و اشتباه ترین راه است باید مدیریت را غیر متمرکز کنیم و از یک مرکز برداریم و به ترازهای پایین تر محلی برسیم یعنی مردم باشند که مدیریت کنند.

چیزی که مدیریت زیست بومی نیاز دارد این است که در سطح مرکزی پایین بیاید و محلی انجام شود و مردم به این نتیجه برسند که چگونه عادلانه و پایدار این آب تقسیم شود.

وی هدف از این بازدید را رسیدن به ایده تقسیم عادلانه آب دانست. این عادلانه نیست که دو طرف سد کشت شالیزار داشته باشیم این حوضچه های آب تبخیر را ده‌ها و صدها برابر می کند در حالیکه در پایین‌دست وضعیت خوبی نداریم که اگر این درد را حس کنیم و شماها که بازوها های فکری ما در بین مردم هستید می توانید این ایده را به مردم منتقل کنید و راهی جز این نداریم که با هم به این نتیجه برسیم که باید چه کار کرد. حداقل این هم فکری ملی منطقه‌ای و استان این باشد که ما ببینیم چطوری می توانیم مدیریت کنیم که همه در یک وضع حداقل عادلانه‌ای باشند.

در اکولوژی اصلی به نام اصل تراژدی منابع مشترک است که به ما می گوید اگر ما یک منبع طبیعی مشترک داریم که می توانیم از آن بهره برداری کنیم به طور طبیعی رفتار انسان به گونه ای هست که آن چنان از آن منبع استفاده می کند تا آن را به نابودی کامل برساند.

در ادامه سید حمید مصباح از اساتید دانشگاه و مشاور طرح ابراز داشت: ما در کل ایران ۶ آبخیز داریم که درجه بندی شده است که یکی از آن درجه یک ها حوزه آبخیز مرکزی ایران هست که بختگان و مهارلو جز حوزه مرکزی ایران قلمداد شده است علیرغم اینکه باحوزه مرکزی ایران ارتباط آبی ندارد چون می خواستند تقسیم بندی کلان انجام دهند بختگان و مهارلو جز این حوزه آمده است. 

در داخل حوزه بختگان تقسیم بندی های جزیی تری هست که جزء حوزه سد درودزن محسوب می شود حوزه سد درودزن حدود ۴۵۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد، حوزه بختگان تقریبا حدود ۱۵ شهرستان استان فارس را در بر می گیرد.

اتفاقی که در این حوزه و حوزه های دیگر استان فارس و حتی در ایران افتاده است بهره‌برداری‌های مدیریت نشده بوده است.

بنابراین ما به عنوان مجریان و یا تصمیم گیرندگان بخش کشاورزی بایستی کمی دست به عصاتر راه برویم و احتیاط بیشتری کنیم که این اثرات مدیریت شده تر و کنترل شده تر باشد.
وی افزود: هر اتفاقی که در بالا دست می‌افتد به هر شکل حتی کوچکترین اقدامات که ما انجام می‌دهیم اثر آن بر روی دریاچه به جای می گذارد و امروزه ریزگرد شهرستانهای *آباده طشک، بختگان، نی ریز، استهبان و خرامه* را به شدت تهدید می کند علاوه بر این که زندگی آنها را تهدید می‌کند و بر روی اقتصاد آن ها هم اثر میگذارد این چهار شهرستان در صف اول صدمات هستند و لایه بعدی آن شهرستان شیراز هست و لایه های بعدی آن آباده ، اقلید و ارسنجان هستند که در معرض آسیب قرار می گیرند این اقداماتی که در بالا دست اتفاق می افتد قطعاً روی پایین دست هم تاثیر می گذارد.

در ادامه این بازدید از شهرستان کامفیروز و اراضی کشاورزی در بستر سد درودزن، به عنوان بالادست حوزه آبریز تالاب بختگان بازدید شد.
پس از آن به سمت بندهای هفت گانه حوزه حرکت کرده و از وضعیت خشکی بند امیر تا بند حسن آباد و بختگان جنوبی (خانه کت) بازدید کردند.