عمران و آبادانی مناطق روستایی و ایجاد زیر ساختهای مناسب اقتصادی و رفاهی درمناطق روستایی،یک اصل مهم درجلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهرها و حتی ایجاد بسترمناسب جهت مهاجرت معکوس از شهر به روستا میباشد،که با افت و خیزهای فراوان در طول عمر دولتهای مختلف روبرو بوده است.
اما در این میان بنیاد مسکن انقلاب اسلامیبعنوان متولی امر آبادانی و توسعه روستایی بخصوص در امر بهسازی و مقاوم سازی ساختمانهای روستایی گامهای موثری برداشته است.
بر اساس سیاستهای دولتهای نهم و دهم و حمایت از صنعت ساختمان و انبوه سازی در جهت تامین مسکن مورد نیاز جامعه بویژه اقشار کم در آمد و روستاییان،این دولتها حمایت ویژه ای از انبوه سازی ساختمان و در کل ساخت مسکن،بعنوان یکی از شاخصهای فعالیت و توسعه که نقش بسزایی در ایجاد اشتغال و جلوگیری از رکود و همچنین کنترل قیمت ساختمان دارد را در دستور کار داشته است.
هرچند نقدهایی بر چگونگی اجرا و خروجی این سیاستها وارد است که از حوصله این مقاله خارج میباشد و خود نیاز به بررسی توسط کارشناسان و صاحب نظران دارد.
اما نکته مهم در مبحث نوسازی،بهسازی و مقاوم سازی مسکن روستایی گامهای موثری است که بنیاد مسکن بعنوان متولی این امر به موازات و مکمل سیاستهای دولت برداشته است.
شهرک فضل روستای ده فاضل بعنوان اولین و بزرگترین طرح مجتمع و انبوه روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامیدر سطح شهرستان نیریز اجرا گردیده است.
در ادامه سلسله گزارشهای روستایی این بار به سراغ ساکنین و اهالی شهرک جدید الاحداث فضل رفته و خواستهها و نیازهای آنها را بررسی می نماییم.
آقای پاشایی که از اولین ساکنین محل میباشد در مورد نیازها و مشکلات اهالی شهرک فضل درگفتگو با خبر نگار هفته نامه خبراظهار داشت:
اهالی این شهرک علی رغم زیر ساخت عمرانی مناسب بدلیل نوساز بودن از نداشتن امکانات فروشگاهی و خدماتی بخصوص نانوایی در زحمت هستند،تهیه مایحتاج و کالاهای ضروری از سطح شهر نیریز در فصول سرد بدلیل نیاز به تردد در مسیر جاده اصلی بخصوص برای ساکنینی که از وسیله نقلیه بی بهره هستند مشکلات و هزینههای مضاعفی را ایجاد می نماید که رفع آن نیازمند رونق افزایش سکونت در واحدهای ساخته شده و حمایت و تشویق مسئولین مربوطه ازمتقاضیان احداث واحدهای تجاری میباشد.
وی همچنین افزود:
مشکل اصلی و حاد این شهرک درحال حاضر تردد وسایل نقلیه باری سنگین که غالبا حامل سنگ و مواد معدنی میباشند در مسیر جاده این روستا وعبور از خیابان خاکی مرکز شهرک میباشد که علاوه بر مخاطرات ترافیکی و مزاحمت در حمل و نقل و رانندگی ایمن اهالی بدلیل کم عرض بودن جاده روستا،با ایجاد گرد و خاک و غبار آرامش و آسایش ساکنین را سلب نموده است.
خانم پاشایی یکی دیگر از اهالی شهرک فضل ضمن تایید سخنان دیگر ساکن منطقه بیان نمود:
تردد وسایل نقلیه سنگین از جمله کامیونهای باری علاوه بر مخاطرات و آلودگی بدلیل دید و اشراف به داخل منازل شهرک آرامش و امنیت خاطراهالی بخصوص بانوان را سلب نموده است،که این موضوع گاها توسط برخی رانندگان مقید و مومن این وسایل،به ساکنین منازل حاشیه مسیر تردد جهت رعایت موازین شرعی گوشزد می شود.
ایشان ادامه داد:
بدلیل رعایت این موضوع پنجرههای نور گیر و تهویه این منازل در همه فصول مسدود و پردهها کشیده شده است که احساس ناخوشایند و افسردگی مزمنی را برای ساکنین محل بویژه بانوان که زمان طولانی تری را در منزل سپری می نمایند مسبب گردیده است.
خانم مهدوی یکی دیگر از ساکنین قدیمی محل اظهار داشت:
علاوه بر مشکل تردد کامیونها و خودروهای سنگین،وجود محل تخلیه زباله شهر نیریز در بالا دست و نزدیکی این شهرک و آلودگی فیزیکی و بهداشتی ناشی از آن و همچنین نبود سرویس عمومی جهت تردد به نیریز از دیگر مشکلات این روستا میباشد.که نیازمند توجه جدی مسئولین میباشد.
خانم مصطفوی دیگر ساکن محله فضل ضمن تاییدو تاکید بر سخن دیگر اهالی بیان نمود:
مشکل اول عبور کامیون میباشد و همچنین یکی دیگر از مشکلات خاص اهالی این محل استفاده از آبگرمکنهای خورشیدی در این ساختمانها میباشد که علاوه بر امتیازات و مزایای مناسب،سرویس،نگهداری وتعمیرآنها گاهی مشکلاتی را برای اهالی ایجاد می نماید.
وی ادامه داد:
بدلیل نداشتن سرویس ایاب و ذهاب در صورت نیاز و استفاده از تاکسی تلفنیهای نیریز هزینه ایاب و ذهاب از این شهرک به نیریز که در فاصله کمتر از ده کیلومتری است معادل کرایه سرویسهای سواری نیریز استهبان برای ساکنین محاسبه می شود.
خانم یار احمدی یکی دیگر از ساکنین این منطقه که تا یک سال قبل در این محل اجاره نشین بوده اند و اکنون با استفاده از تسهیلات بنیاد مسکن موفق به ساخت منزل شده اند در گفتگو با خبرنگار هفته نامه خبر بیان نمود:
مشکل اول و عمده اهالی همانگونه که دیگر ساکنین بیان نمودند عبور کامیونهای مواد معدنی و حتی تریلرهای ترانزیت جاده ای و خودروهایی است که بهر دلیل قصد دور زدن پاسگاه پلیس راه را دارند و عبور آن ها از خیابان اصلی و مرکز شهرک میباشد،آنهم در حالی که فاصله شهرک تا جاده و اتوبان تنها چند صد متر میباشد،که بدلیل نزدیکی مسیر عبور این وسایل به محل بازی کودکان خانوادهها حتی نمیتوانند اجازه خروج کودکان از منزل را به آنها بدهندو این مورد ترددها دغدغه اصلی اهالی میباشد.
وی ادامه داد:
بدلیل حاد شدن این مشکل و عدم رفع آن برخی ازاهالی از جمله،کارمندان و فرهنگیان که در این شهرک دارای ساختمان مسکونی بوده اند منازل خود را با قیمت کمتر از واقعیت واگذار نموده و یا اینکه با هزینه گزافی در شهر مستاجرمیباشند.
وی همچنین ادامه داد:
با شناختی که از ادب و احترام نماینده مجلسمان دیده ایم،بعنوان یک همسایه از دکتر مسعودی استدعا و انتظار داریم فقط و فقط یک روز را با خانواده محترم در کنار اهالی به شب برسانند تا بوضوح و به عینه سختی و آلودگی و مزاحمت عبور هر چند دقیقه یک کامیون حامل سنگ و پودر سنگ را از مقابل منزل خود مشاهده و درک نمایندکه خانوادههایی که به امید آرامش،زندگی در این شهرک روستایی را به شهرترجیح داده اند چقدر در عذاب هستند.
وی ادامه داد:
خالی بودن برخی از منازل بخصوص ساختمانهای نیمه تمام علاوه بر ایجاد مسائل امنیتی بدلیل عبور و تجمع حیوانات و حشرات باعث بروز مشکلات بهداشتی برای اهالی بخصوص کودکان شده است.
این در حالی است که شهرک فاقد خانه بهداشت میباشد و نزدیکترین مرکز بهداشتی با فاصله 12 کیلومترو در منتهی علیه این منطقه در روستای جعفر آباد واقع شده که بدلیل مناسب نبودن مسیر تردد اکثر اهالی ترجیح میدهند هزینه بیشتری را متحمل شده و به درمانگاههای سطح شهر نیریز مراجعه نمایند.
وی همچنین افزود:
عدم آنتن دهی مناسب شبکه موبایل و نداشتن تلفن ثابت باعث شده که اهالی از نعمت ارتباطات مناسب و اینترنت محروم باشند که در صورت رفع این مشکل میتواند نقش بسزایی در آموزش و اطلاع رسانی و پر کردن اوقات فراغت اهالی بخصوص بانوان داشته باشد.
اکبر طاطی عضو شورای اسلامیروستا در خصوص پی گیری رفع مشکل تردد وسایل نقلیه سنگین از مسیر روستا بیان نمود:
با پی گیری شورا و دهیاری وتایید بخشداران محترم،از جمله بازدید سال گذشته بخشدار محترم بخش مر کزی سر کار خانم هاشم نیا،مسئله در شورای ترافیک مطرح و بر اساس مصوبات شورا نسبت به نصب دوعدد تابلو عبور کامیون ممنوع اقدام شد،اما افرادی بدلایل نامشخص ؟!اقدام به تخریب و سرقت تابلوی عبور کامیون ممنوع ابتدایی این روستا از طرف اتوبان نیریز سیرجان نموده اند،که با هماهنگی انجام شده با اداره راهداری و حمل ونقل قرار شده است نسبت به تهیه ونصب تابلوی جدید اقدام صورت گیرد.
وی همچنین افزود:
صرف نصب تابلو و جریمه نمودن رانندگان تاثیرچندانی درکاهش ترددهای غیر قانونی کامیونها از این جاده روستایی که در اصل یک جاده دسترسی و بین مزارع بوده است ندارد و همکاری بین بخشی ارگانهای دیگر را در کمک به راهداری و پلیس راه می طلبد تا خدای ناکرده شاهد حادثه ناگواری در این مسیر نباشیم.
عبد الرحیم فاضلی دهیار روستای ده فاضل ضمن تایید موضوع ادامه داد:
متاسفانه برخی از رانندگان وسایل نقلیه در مسیر جاده اصلی نیریز به سیرجان و یا مسیر نیریز به آباده طشک بهر دلیل جهت دور زدن پاسگاه پلیس راه از مسیرهای فرعی روستایی که عمدتا شامل مسیر روستاهای ده فاضل و تل مهتابی می شود استفاده می نمایند که بدلیل عبور هردو مسیر از وسط این روستاها هر لحظه امکان بروز حادثه ای ناگوار و تلخ در کمین است.
وی همچنین ادامه داد:
بدلیل اینکه کد دهیاری روستای ده فاضل کمتر از یکسال قبل مصوب و ابلاغ شده است به همین دلیل امکان پی گیری رسمی و قانونی برخی نیازها و خواستههای اهالی و ساکنین قبلا مقدور نبوداما با نظر مساعد ریاست محترم اداره گاز مهندس خصوصی وهمکاری اداره گاز و پی گیری شورا و بنیاد مسکن این شهرک از نعمت گاز بهره مند میباشد.
ایشان ادامه داد:
آماده نمودن زیرساخت و آسفالت نمودن معابر،تکمیل و تجهیز پارک محله ای نیمه تمام،خانه بهداشت و مدرسه و امکانات رفاهی از جمله نیازهای در دست اقدام دهیاری میباشد.
از جمله این موارد هماهنگی انجام شده با نماینده محترم مجلس دکتر مسعودی جهت پی گیری تامین اعتبار ساخت مدرسه ابتدایی در زمین مصوب طرح هادی شهرک فضل میباشد.
وی ادامه داد:
جهت جمع آوری زباله هماهنگی لازم با پیمانکار خصوصی حمل زباله انجام شده است اما برخی از اهالی شهرک هزینه سه هزار تومان شارژماهانه این خدمات رسانی را پرداخت نمی نمایند که موجب بی نظمی و بی انگیزگی پیمانکار به ادامه فعالیت شده است.
وی علت کم رنگ بودن خدمات رفاهی بخش خصوصی در این شهرک را عدم حضور دائمی و موثر ساکنین در منازل بیان نمود که موجب شده بخش خصوصی بدلیل عدم پایداری جمعیت ساکن تمایلی به سرمایه گذاری ثابت و پایدار نداشته باشد.
مهندس زارعی رئیس اداره مخابرات نیریز در خصوص وضعیت ارتباطات و اینترنت این روستا اظهار داشت:
روال اداری و قانونی در مورد این روستا مشابه دیگر روستاهای داری سایت مصوب جی اس ام میباشد،اما بدلیل وجود زیر ساخت تلفن ثابت در شهرک صنعتی ده فاضل و در فاصله کمیاز این شهرک اگر دهیاری و شورای روستا بتوانند بین 100 تا 150 تقاضای اشتراک را جذب نمایند،شرکت مخابرات هزینه انتقال خط از شهرک صنعتی به شهرک فضل را تامین خواهد نمود.
مهندس ره فرسا رئیس اداره صنعت معدن و تجارت نیریز در خصوص وضعیت تامین سهمیه آرد روستا و فعالیت نانوایی بیان نمود:
روال قانونی تامین آرد روستاهایی که فاقد نانوایی هستند به این صورت است که پس از تهیه آرد،سهمیه هر روستا بر اساس جمعیت ثبت شده جهت توزیع در اختیار اداره تعاون روستایی قرار میگیرد و این اداره از طریق نمایندگان و توزیع کنندگان خود آرد مذکور را بر اساس کد ملی اعضای خانوار با قیمت مناسب تر از آرد فروش آزاد در اختیار خانوادههای روستایی قرار میدهد.
ایشان همچنین ادامه داد:
اما در صورت ارائه امتیاز نانوایی به هر روستا سهمیه آرد خانوادهها حذف واین سهمیه به نانوایی تعلق میگیرد،به همین خاطر دربسیاری از نقاط روستایی بدلیل اینکه بیشتر به پخت و استفاده از نان سنتی تمایل دارند علاقه ای به حذف سهمیه آرد تعاونی خود و خرید از نانوایی ماشینی نشان نمیدهند.
ایشان همچنین افزود:
علاوه بر این موضوع در نقاط روستایی بدلیل جمعیت کم و استفاده بیشتر روستائیان از نان محلی ارائه امتیاز و پخت نان ماشینی توجیه اقتصادی ندارد،با وجود این در صورتی که فردی اصرار به اخذ امتیاز نانوایی در نقاط روستایی داشته باشد،به شرط استفاده از آرد آزاد که تقریبا دوبرابرر قیمت آرد تعاونی تمام می شود و با قبول مسئولیت عدم توجیه اقتصادی در شرایط خاص با ذکر دوشرط فوق امکان صدور مجوز میباشد.
البته ذکر این نکته لازم میباشد که همشهریان متقاضی اخذ پروانه فعالیت نانوایی توجه داشته باشند که یک نانوایی بسته به نوع پخت باید بین 170 تا 200 کیسه آرد (40 کیلوگرمی)پخت داشته باشد تا هزینه و درآمد آن متعادل بوده و داری سود باشد.
سر کار خانم هاشم نیا بخشدار محترم بخش مرکزی در خصوص اقدامات انجام شده در خصوص رفع نیازها و مشکلات این شهرک روستایی اظهار داشت:
در خصوص مشکل تردد ماشین آلات سنگین ضمن بازدید از محل موضوع در شورای ترافیک مطرح و مصوباتی نیز در خصوص نصب تابلو و توجه پلیس راه داشته ایم که قبلا اجرا شده اما بدلیل وجود شرایط خاص و وجود برخی کارگاههای صنعتی و معدنی در این مسیر که قبلا مجوز فعالیت در یافت داشته اند،علی رغم ممنوعیت تردد کامیون در جاده این روستا و بر خورد قانونی پلیس راه باتخلفات،اما رانندگان بهر دلیل ترجیح میدهند که از این مسیر تردد داشته باشند.
ایشان همچنین ادامه داد:
با توجه به تجربه قبلی،قطعا بر خورد قهری و جرایم صرف به تنهایی نمیتواند مشکل را مرتفع نماید و این موضوع نیازمند بررسی و تعامل با کارگاههای صنعتی و ریشه یابی مشکلات کامیون داران نیز میباشد.
ایشان همچنین در مورد ارائه سرویس ایاب و ذهاب ومجوز فروشگاه در این روستا بیان نمود:
علی رغم پیش بینی زمین مورد نیاز با کاربری تجاری و خدماتی بدلیل جمعیت کم شهرک در حال حاضر متقاضیان تمایل چندانی جهت شروع فعالیت از خود نشان نمیدهند.
وی همچنین افزود:
در مورد امتیاز سرویس ون و سواری جهت حمل و نقل مسافر هم وضع به همین منوال است و علی رغم تسهیلات و مشوقهای ارائه شده بدلیل جمعیت محدود فعلی ساکنین شهرک فضل که برخی نیز دارای وسیله نقلیه شخصی هستند،برای سرمایه گذار توجیه اقتصادی ندارد و تاکنون در این زمینه متقاضی و علاقه مندی مراجعه ننموده است.
مهندس عظیمیرئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی شهرستان نیریز در مورد پیشینه احداث و وضعیت عمرانی شهرک فضل روستای ده فاضل اظهار داشت:
طرح احداث شهرک فضل در محدوده روستای ده فاضل،بعنوان اولین و بزرگترین پروژه متمرکزاحداث مسکن روستایی نیریز پس از تصویب طرح هادی توسط بنیاد مسکن در سال 88 شروع شد.
ایشان ادامه داد:
در فاز اول واگذاری 200 قطعه مسکونی در نظر گرفته شد که همه قطعات علاوه بر متقاضیان محلی و ساکن نیریز به گروههایی از فرهنگیان،کارمندان و طلاب نیزواگذار گردیده است،که تاکنون در170 قطعه زمین منازل ساخته شده است.
بعلاوه تعدادی قطعات با کاربری تجاری و خدماتی در نظر گرفته شده است،از جمله نانوایی که توسط متقاضی ساخته شده است و همچنین سوپر مارکت و تعمیرگاه و...که در حال طی مراحل قانونی میباشند.
ایشان همچنین ادامه داد:
هزینه احداث زیر ساختهای آب و برق توسط بنیاد مسکن تامین و توسط ارگانها و ادارات ذیربط اجرا گردید.
نکته مهم که باید مورد توجه و دقت نظر قرار گیرد این میباشد که:
تصویب طرح هادی جهت یک منطقه علاوه بر قطعات مسکونی و تجاری شامل کلیه مکانهای رفاهی،خدماتی،بهداشتی،آموزشی،ورزشی،مسجد،حسینیه،خانه عالم،و حتی پایگاه مقاومت نیز میباشد،که قطعات مسکونی و تجاری بر اساس تعرفه مصوب و کارشناسی شده به متقاضیان واگذار می شود،اما در موردطرحهای عام المنفعه بر اساس قوانین و دستور العمل زمین بصورت رایگان در اختیار ادارات و ارگانهای ذیربط جهت احداث قرار میگیرد و در طرح شهرک فضل نیز همه این موارد در نظر گرفته شده است که در صورت اعلام نیازارگانهای مربوطه قطعات مصوب جهت احداث در اختیارآنها قرار خواهد گرفت.
ایشان در ادامه افزود:
در شهرک فضل نیز همانند طر حهای دیگر بنیاد مسکن جهت ساخت منازل مسکونی تسهیلات ارزان قیمت به متقاضیان متاهل وواجد شرایط واگذار گردید وبر اساس نیاز و قرار داد با متقاضیان طراحی،نظارت و اجرا نیز بعهده بنیاد مسکن قرار گرفت که در ساخت این مجموعه مسکونی،جهت ترویج استفاده از انرژیهای نو و پاک آبگرمکنهای خورشیدی نیز با قیمت مناسب و در پوشش همان تسهیلات اولیه جهت این ساختمانها نصب گردید.
مهندس عظیمیادامه داد:
در مدیریت خدمات رفاهی و اجتماعی مجتمع های مسکونی هرچه طرز تفکر و فرهنگ ساکنین نزدیکتر باشدواهالی بیشتر در امور عام المنفعه مشارکت داشته باشند،هزینههای جاری آنها کاهش خواهد یافت.
ایشان همچنین افزود:
جهت افزایش پویایی و رونق بیشتر این شهرک پیشنهاد می شود که:اگر تعاونی ها،اتحادیهها،شرکتها،و کارخانجات بخصوص واحدهای تولیدی مستقر در شهرک صنعتی ده فاضل قصد احداث مجتمع مسکونی جهت کارکنان خود را داشته باشند،بنیاد مسکن آمادگی دارد علاوه بر تامین زمین مورد نیازجهت انبوه سازی در شهرک فضل در صورت اعلام نیاز متقاضیان،تسهیلات مربوطه را نیز ارائه نموده و همچنین خدمات طراحی،نظارت و اجرا ی پروژه را نیز به عهده گیرد.
در پایان باید گفت:
هر چند احداث و اجرای چنین پروژههایی در سطح شهرستان لازم میباشد و احداث شهرک فضل توسط بنیاد مسکن بعنوان الگو با استقبال خوب اولیه روبرو شد،اما عدم اجرای تاسیسات مربوط به دیگر ارگانها و ارائه خدمات مورد نیاز ساکنین هم پای توسعه بافت مسکونی که بسرعت توسط بنیاد مسکن اجرا شد،باعث شده است که برخی از نیازهای اهالی ساکن این منطقه به مشکلات مزمن و گاهی مانند معضل تردد وسایل نقلیه بصورت حادی رخ نماید.
امید است با دقت نظر بیشتر مسئولین اجرای مشکل ساکنین این شهرک نیز مرتفع گردد.