دهستان هر گان در شرق شهرنی ریز و در حوزه بخش مرکزی واقع گردیده، و یکی از خوش آب و هوا ترین و پرباران ترین نقاط شهرستان نی ریز میباشد، در بارندگیهای اخیر نیز دیدیم که بیشترین بارش نزولات آسمانی متعلق بهاین دهستان بود.
این دهستان سر چشمه رود خانه پهنابه، تنها رودخانه دائمی و همیشه جاری شهرستان نی ریز میباشد وعلی رغم وسعت کم،این دهستان بیش از 40 روستا و آبادی را در وسعت نه چندان زیاد خود جای دادهاست، از جمله:
هر گان، علی آباد (چاه علی)، پهنابه، چاه انجیر، سروویه، چاه نصرو،اسلام آباد،تهرانی، قدمگاه سلیمان و...که بسیاری از آنها علی رغم استعداد و توان بیشتر و طبیعت بکر تر از دره پلنگان جهت جذب میهمان، مسافرو گردشگر داخلی و خارجی بدلیل کوهستانی و صعب العبور بودن و عدم وجود زیر ساختهای مناسب مغفول مانده و یا کمتر مورد توجه و اقبال عموم قرار گرفتهاست.
همچنین بدلیل استعداد مراتع این منطقه در گذشته پذیرای تعداد بسیار زیادی دام بودهاست، اما چرای بیش از حد بدلیل تراکم بالای دامهای ساکن منطقه و عبور دامهای عشایر در مسیر کوچ خود از یک سو و خشکسالیهای ممتد سالهای اخیر تا قبل از بارش های اخیر، از سویی دیگر باعث کاهش نیمی از دامهای این منطقه، بعنوان منبع در آمد و معیشت اصلی ساکنین این دهستان شدهاست.
دهستان هرگان به لحاظ موقعیت جغرافیایی و حوزه آبریز وسیع خود، در طول تاریخ همیشه منبع ذخیره تامین کننده اصلی آب نی ریز بشمارمی رفتهاست وعلی رغم همه افت و خیزها و مشکلات همچنان نیز این توانایی را در خود دارد.
وجود رشته قناتهای بسیار که سر چشمه آنها در این منطقه میباشد و در گذشتههای نه چندان دور قسمت اعظم آب شرب و کشاورزی نی ریز را تامین می نموده، مانند قناتهای شادابخت، کتویه(کتان)، و خبارو... شاهدی بر این مدعاست.
با وجود نزدیکی این روستا به شهر نی ریز و پتانسیلهای بسیار در زمینه کشت گیاهان دارویی و گردشگری وپرورش ماهی و البته دامداری که تا همین چند سال قبل تامین کننده بخش زیادی از گوشت و لبنیات شهرستان نی ریز بودهاست، اما در حال حاضر بدلیل برخی مشکلات از محرومیت مضاعفی رنج می برد.
علی رغم اینکه بسیاری از ساکنین روستا، بصورت دائم و یا روزانه مهاجرت نمودهاند، اما هنوز هم افراد سخت کوشی از این مردم با همه کم و کاستی ها دراین روستا و آبادیهای اطراف ساکن میباشند،
خبر نگار هفته نامه خبر مردم، با برخی از ساکنین روستای هرگان که محوریت و مر کزیت این دهستان را دارا میباشند در زمینه استعداد و مشکلات این دهستان گفتگو نموده، که در ذیل به آن می پردازیم:
خسرو مزیدی مرادی دهیار روستای هر گان در زمینه پیگیری و رفع مشکلات روستا اظهار داشت:
این روستا در آخرین آمار ( سر شماری 95) دارای بیش از 50 خانوار و جمعیتی نزدیک به 200 نفر میباشد، اما مردم روستای هرگان در حالی بر روی منبع آب شرب قرار دارند، که از نعمت آب سالم و لوله کشی بیبهره هستند.
در حالی که هرگان بیشترین میزان بارشهای شهرستان را در بارندگی اخیر داشتهاست و در محدوده و مسیر این روستا بیش از 20 حلقه چاه جهت تامین آب شرب شهر نی ریز و حتی روستاهای بخش مرکزی حفرشدهاست اما خود روستا از نعمت آب شرب سالم و لوله کشی بیبهرهاست، و دوحلقه چاه آبی که جهت تامین آب روستا در سالهای قبل حفر گردیده بود، به آب نرسید و امید داریم که ازبرکت وجود این بارشها آبگیری شود، اما با پیگیریها و توافقی که چند ماه قبل با اداره منابع آب و آبفا روستا یی انجام گرفت قرار شد کهاین چاهها مسدود گردد تا زمینه اختصاص یک انشعاب آب ازچاههای آب شرب بخش مرکزی بهاین روستا تعلق گیرد، اما تاکنون این امر محقق نشدهاست و اهالی مجبور بهاستفاده ازآب قناتی هستند که خود اداره بهداشت به مناسب نبودن آن جهت شرب اشاره نمودهاند.
وی همچنین ادامه داد:
تلخ تر اینکه چاههای آب عمیقی که فبلا جهت مصرف آب شهر نی ریز با عمق های 250 تا 300 متر حفرشدهاست اثرات منفی بسیاری برقنات هرگان و همچنین چاههای آب عشایری و شرب دام گذاشتهاست و باعث کاهش آب این چاهها گردیدهاست.
البته پیگیریها و درخواست هایی به فرماندار محترم مهندس امیری، دکتر مسعودی نماینده محترم و همچنین ریاست محترم اداره آبفا مهندس شکوهی داشتهایم، ولی اقدام موثری تاکنون انجام نگرفتهاست
وی ادامه داد:
دربسیاری ازروستاها که قبلا مشکل آب شرب داشتند،آبفا روستایی و فرمانداری اعلام می نمودند، که ما مشکل بودجه نداریم و مشکل اصلی نبود آب است اما در روستای هرگان آب موجود بوده و هست و این ذخیره آب با خطوط لوله کشی چند ده کیلومتری به نی ریز و بسیاری از روستاهای بخش مرکزی منتقل میشود چرا سهمیه و یا انشعابی به مردم محلی در نظر گرفته نمیشود، آیا بنظر مسئولین این عین بی انصافی در حق مردم این روستا نیست.
فقط پنج سال قبل جهت کاستن ازاعتراضات اهالی 1500 متر لوله پلی اتیلن در زمان مهندس زارع ریاست سابق اداره آبفا روستایی بصورت امانت در روستا تخلیه شده و دیگر هیچ اقدام موثری در این زمینه صورت نگرفتهاست. این در حالی است که،فاصله آخرین چاههای حفر شده جهت آب شرب تا روستا بین 3 تا6کیلومتر میباشد و اگر عزم جدی در وفای به عهد مسئولین وجود داشته باشد با در نظر گرفتن همه جوانب قانونی اتصال هرگان به شبکه آبرسانی کمتر از 6 کیلومتر لوله دیگر نیاز دارد.تا مردم منتظر این روستای بخش مرکزی و در مجاورت شهر نی ریز بعد از گذشت 38 سال از انقلاب اسلامی از نعمت آب شرب سالم و بهداشتی این حداقل نیاز جهت تامین سلامتی خانواده و فرزندان خود بهره مند شده و احساس محرومیت ننمایند.
وی تصریح نمود:
بدلیل عدم وجود آب لوله کشی در هرگان، اهالی روستا مجبور بهاستفاده از آب ناچیزقنات روستا میباشند که علاوه برغیربهداشتی بودن، بدلیل اینکه قسمتی از آب قنات متعلق به فردی است که اصالتا اهل و ساکن این منطقه نیست و در مواردی اعلام نموده که درهنگامی که دورسهم آب ایشان جهت آبیاری باغات ایشان است راضی بهاستفاده از آب توسط دیگران نمیباشد، این موضوع اهالی را معذب ساخته چون، بعلت نبود آب مجبور بهاستفاده ازسهم آب مالکی مورد نیاز دیگران میباشند.وپاسخگوی استفاده از این آب و نارضایتی مالک که حکم آب غصبی را دارد چه کسی خواهد داد.
دهیار روستای هرگان ادامه داد:
نکته مهم دیگر اینکه، بگفته کارشناسان یکی از بکرترین مراتع استان فارس در منطقه هرگان موجود میباشد، و شغل اصلی مردم محلی دامداری است و جهت تبدیل شیر تولیدی به محصولات و فر آوردههای دیگر لبنی به سوخت نیاز دارند و از آنجایی کهاستفاده از در ختان و بوتههای طبیعی هم غیر اخلاقی و غیر قانونی است،بنابراین با توجه بهاینکه روستا از گاز شهری هم بیبهرهاست، استفاده از نفت مناسبترین راه حل است، اما نکتهاینجاست که نفت سهمیه ما بنام روستای تل مهتابی بار گیری و در آنجا تخلیه میشود و جهت تخلیه در مخزن نفت هرگان باید مبالغ گزافی پرداخت شود آنهم برای یک مسیر 15 کیلومتری، و یا اینکه با طی مسیر 50 کیلومتری بعد از هرگان در منطقه مرزی حوزهاستحفاضی که دارای مسیر خاکی و کوهستانی و دارای یک گردنه صعب العبور نیز میباشد. از دهیاری منطقه علی آباد( چاه علی) نفت خود را تهیه نماییم و همهاین مشکلات بدلیل عدم تخصیص کد اقتصادی فروشندگی برای هرگان هست که خود مرکز دهستان میباشد و این خود جای سوال بسیار دارد هرچند این موضوع با دکتر مسعودی نماینده محترم نی ریز و استهبان در میان گذاشته شدهاست اما اقدامی موثری تا کنون صورت نگرفتهاست.
ایشان ادامه داد:
جهت اشتغال جوانان، با توجه بهاینکه بافت این روستا کشاورزی و دامداری سنتی است، از سالها قبل جهت اشتغال جوانان تقاضای واگذاری زمین را به ادارات ذیربط ارائه نمودهایم اما با ارائه دلایل قانونی از واگذاری خود داری شدهاست،اما چند سال قبل در منطقه پهنابه در زمان یکی از بخشداران سابق 17 هکتار زمین و 6 اینچ آب از رود خانه طبق ماده 13 واگذاری و تغییر کاربری اراضی ملی به تعدادی از افراد ساکن در مروارید داراب واگذار شد که با مقاومت و پیگیری مردم محلی لغو گردید.
ایشان همچنین بیان نمود:
درد دل و مشکل بسیار است، و بخاطر پیگیری همین مشکلات و مراجعات مکرر به بخشداری و فرمانداری گاهی خود ما هم معذ ب میشویم اما جوابگوی خواستهای به حق مردم نیستیم.
با توجه بهاینکه شغل اکثر اهالی این منطقه دامداری میباشد و بصورت سنتی از مراتع جهت تعلیف دامهای خود بهره بر داری می نمودند، اما کاهش نزولات در سالهای گذشته باعث کاهش توان مراتع و در نتیجه کاهش دامهای داشتی تا میزان یک سوم قبل شدهاست. با توجه به توان مالی ناچیز دامداران در ادامه فعالیت، بدلیل کاهش توان تولیدعلوفه مراتع بخاطر چرای بی رویه و فشار خشکسالی های سنوات گذشته وهمچنین هزینه بسیار زیاد خرید علوفه دامداران، اکثرا دچار نا امیدی شده و با فروش دامهای خود به قیمتهای بسیار کمتر از بهای واقعی به شهر مهاجرت نمودند و جهت ادامه فعالیت به کمک و پشتیبانی و حمایت دولت نیاز دارند تا با ارائه طرحهای جدید کشاورزی و دامداری و یا مشاغل و در آمدهای جایگزین معیشت مردم تامین گردد.
اسکندر مزیدی مرادی رئیس شورای اسلامی روستای هرگان در مورد خواستهها و نیازهای اهالی اظهار داشت:
آب سر منشأ آبادانی است را همه ما زیاد خواندهایم و شنیداهایم و خدارا شکر این روستا و دهستانهای تابع از این نعمت بهره مند هستند، ولی نداشتن آب شرب بهداشتی و مناسب و مطمئن آنهم برای روستایی که تامین کننده آب شرب شهر نی ریز و بخش عمدهای از روستاهای بخش مرکزی میباشد. موجب بی انگیزهگی و مهاجرت بسیاری از جوانان مستعد هرگان شدهاست آنهم با وجود آماده بودن زیر ساخت واگذاری زمین جهت ساخت مسکن به جوانان متاهل، اما عمده اهالی بخصوص جوانان یا ساکن شهر شدهاند و یا در صورت سکونت در روستا کار و معیشت و حتی محل سکونت دوم آنها در شهر میباشد.
وی در مورد وضعیت ارتباطات ومخابرات روستای هرگان بیان نمود:
علی رغم نزدیکی به شهر و فاصله فقط 9 کیلومتری تا نی ریز، اما این روستا فاقد شبکهای تلفن ثابت و اینترنت میباشد، و شبکههای سراسری سیمای جمهوری اسلامی نیز در این روستا قابل دریافت نمیباشد که متاسفانه باعث شدهاست که اهالی، روشهای نامناسبی را انتخاب نمایند همچنین خطوط موبایل و تلفن همراه هم در برخی نقاط، دارای ضعف و اختلال میباشد و اهالی برای پر کردن اوقات فراغت و کسب اخبار تنها می توانند ازرادیو استفاده نمایند.
ایشان همچنین اظهار داشت:
هر چند تلاشهایی جهت ایجاد صنایع کوچک و روستایی در قالب تعاونیهای محلی و همچنین تبدیل دامداریهای سنتی به دامداری های صنعتی شدهاست اما مثمر ثمر نمودهاست.
امید مرادی یکی از جوانان تحصیل کرده روستا در مورد پتانسیلهای کشاورزی و طبیعی روستا بیان نمود:
با توجه به افزایش بارشها و نزولات آسمانی که اواخر سال گذشته در همه شهرستان داشتهایم، این منطقه به نسبت میزان بارش بیشتری داشتهاست و بالقوه و بصورت طبیعی دارای پتانسیل کشت های دیم و برخی گونههای گیاهان دارویی است، اما ار گانهای ذیربط بدلیل برخی معذورات قانونی و کارشناسی از ارائه مجوز واگذاری زمین جهت انجام این گونه فعالیتها خود داری می نمایند، که جای دارد ضمن توجه به حفظ منابع طبیعی و محیط زیست جهت ایجاد اشتغال پایداربهاین موضوع توجه شود.
وی ادامه داد:
هر چند بحث معیشت و اقتصاد مردم بویژه جوامع روستایی دارای اولویت میباشد، اما رشد تک بعدی اقتصاد بدون فرهنگ و آموزشهای صحیح و یا عقب ماندن فرهنگ ازاقتصاد می تواند در بسیاری از مواقع مشکل ساز و حتی خطرناک باشد.
این روستا فاقد کتابخانه، مرکز فرهنگی و یا مکان تفریحی و رفاهی برای خانوادهها بخصوص بانوان و کودکان ساکن در روستا میباشد، و پایگاه مقاومت محلی هرگان تا حدودی جبران کننده کاستی های فرهنگی این روستا میباشد، هرچند بدلیل بارندگیهای اخیر آسیبهایی متوجه ساختمان آن شدهاست و به تعمیرات و بهسازی نیاز دارد.
ف- مزیدی مرادی مادر یکی از دانش آموزان مدرسه ابتدایی روستا در مورد وضعیت آموزشی روستا به خبر نگار ما بیان نمود:
تنها مدرسه ابتدایی روستا فعال و دایر است و مدرسه راهنمایی توسط آموزش و پرورش تعطیل شده ودر آن زمان به والدین قول داده شد، که نیمی از هزینه سرویس ایاب و ذهاب نوجوانان به مدارس شهر را اداره آموزش و پرورش پرداخت می نمایند اما، با اتمام سال تحصیلی و پیگیری والدین فقط قرار شد تا حدود 25000 تومان به ازای هر دانش آموز پرداخت شود در حالی که هزینه سرویس ماهیانه هر دانش آموز بیش از این مبلغ شدهاست.
ایشان همچنین در مورد خدمات خانه بهداشت روستا بیان نمود:
این روستا دارای خانه بهداشت و بهیار مقیم میباشد اما از نظر امکانات و دارو در مضیقه میباشدو در طول هفته هم روزهای چهارشنبه پزشک جهت ویزیت ساکنین به روستا مراجعه می نماید.
در ادامه با رئیس اداره آبفای روستایی نی ریز در خصوص مشکلات آب روستای هرگان صحبت نمودیم.
مهندس برازنده درباره اقدامات انجام گرفته جهت تامین آب شرب این روستا به خبرنگار هفته نامه خبرمردم بیان نمود:
طبق هماهنگی و مصوبات، مقرر شده برای روستای هرگان لوله کشی انجام گردد، و در حال حاضر منتظر خرید لوله هستیم مطالعات و نقشه برداری های آن انجام شدهاست فاصله چاه مورد نظر تا روستای هرگان حدود 6 کیلومتر است و بدلیل اینکه جنس و قطر لوله، با لولههایی که قبلا جهت این روستا تهیه شده تفاوت دارد، به محض اینکه لوله مورد نظر تامین شود کار آبرسانی به روستای هرگان شروع خواهد شد. لازم به ذکر است که چاه جدید حفر شده و با نصب پمپ و تابلوهای کنترل مورد نظر آماده به کار میباشد، هرچند در زمان حفر چاه با توافقی که با شورا و دهیار داشتیم زمان طولانی تری جهت آبرسانی بهاین روستا مد نظر بودهاما بدلیل نیاز اهالی و اینکه حق مردم این روستا میباشد، که در نزدیکترین فاصله به چاه هستند از نعمت آب سالم بهره مند شوند اداره آبفا روستایی آبرسانی به هرگان را در اولویت قرار دادهاست.
در پایان:
خواستهای مردم این روستا را می توان در پشتیبانی از دامداری بعنوان شغل غالب اهالی منطقه، مشکل کد اقتصادی و ثبت دهیاری، تامین سوخت، بررسی توانایی استفاده از محصولات جانبی مراتع مانند کشت گیاهان دارویی، مشکل آنتن دهی سیما و تجهیز خانه بهداشت روستا و از همه مهمتر تامین آب شرب بهداشتی میباشد.
با توجه به اقداماتی در جهت رفع مشکل آب شرب روستای هرگان انجام شدهاست اما،
حفر چاه در این منطقه جهت تامین آب شرب نی ریز و روستاهای بخش مرکزی نی ریز،هرچند لازم است اما در صورتی که حق مردم این منطقه در نظر گرفته نشود، خود باعث بروز مشکلات جدیدی در این روستا خواهد و گلایه مندی بیشتر مردم زحمت کش آن خواهد شد.