روستای بشنه محروم، تاریخی و پرجاذبه، در آغوش ثروت طبیعی منطقه بهرام گور مغفول مانده

شاید همانقدر که‌این روستا برای همشهریان و ساکنین پا به سن گذاشته شناخته شده‌است اما جوانترها و حتی بسیاری ازهمشهریان میانسال ما کمتر با این روستا و پیشینه آن آشنایی داشته باشند.

روستایی پرماجرا که به‌دلیل قرار داشتن در مسیر جاده قدیمی نی‌ریز به سیرجان، به‌عنوان پل ارتباطی فارس به کرمان و هرمزگان شاهد حوادث بسیاری در طول تاریخ این سرزمین بوده‌است.

 اما با ساخت محور آسفالت و مسیر ترانزیت نی‌ریز، قطرویه، سیرجان این روستای پررونق به مسیری فرعی تبدیل و به‌دلیل واقع شدن در عمق منطقه بیابانی و خاکی بودن جاده‌های ارتباطی آن و تردد کمتر وسایل نقلیه به مرور این آشنای قدیمی که در طول تاریخ پذیرای بسیاری از مسافران و کاروانهای خسته بود به فراموشی سپرد شد، هرچند این غبار فراوشی محرومیتهای بسیاری را برای ساکنین سخت کوش، مهمان نواز و کم توقع آن به همراه داشته‌است اما از سویی هم باعث شده که بافت فرهنگی و محیط تاریخی روستا کمتر دست خوش تغییرات عصر مدرن و تکنولوژی های پر چالش و مخرب شود، مسافری که خسته از سفر شبی را در این روستا بیتوته نماید، می‌تواند با طلوع آفتاب خود را در مقطعی از زمان گذشته تصور نماید.

 با توجه به وجود پتانسیلهایی چون ذخایر معادن غنی آهن و مس و سنگهای قیمتی وگوهری از یک سو وطبیعت بکر و زیبا که گونه‌های گیاهی و جانوری متنوع و کم نظیر از جمله آخرین بازمانده‌های جمعیت پویای گورخرهای آسیایی در مجاورت این روستا، سعی نمودیم در این گزارش مسائل، مشکلات و خواسته‌های اهالی بشنه به‌عنوان ساکنین اصلی و جمعیتی که بیشترین ارتباط را با این محیط طبیعی دارند، از زبان خودشان جویا شویم.

کربلایی عباس شهاب الدینی، مرد همیشه حاضر روستا یکی از ساکنین قدیمی و با تجربه بشنه که در نبود بسیاری از اهالی و مالکان امانت دار باغات و خانه‌های آنها ست در مورد گذشته و حال و روز روستا اینگونه می گوید:

روستای بشنه در گذشته به‌دلیل قرار گفتن در مسیر جاده اصلی پذیرا ی همه مسافران خسته بوده، حال این مسافران افراد عادی و یا تاجران و کاروانیان، نیروهای امنیه (ژاندارمری) و حتی تفنگچیان یاغی حکومتهای مرکزی بود چرا که‌این به‌دلیل سیاست و اخلاق مهمان نوازی این مردمان خونگرم بوده‌است.

وی ادامه داد:

 اما در سالهای اخیر به‌دلیل اینکه شغل اصلی و منبع در آمد اکثر اهالی دامداری و مرتعداری می‌باشد فشار خشکسالی باعث مها جرت بسیاری از اهالی به‌صورت موقت و حتی دائم از روستا شده‌است، البته چند رشته قنات در بشنه و دو روستای مجاور وجود دارد که به‌دلیل قرار گرفتن در مسیر سیلاب آسیب دیده‌اند و نیاز به لایروبی دارند که در صورت بهسازی می‌تواند قسمت اعظم آب مورد نیاز کشاورزی اهالی را تامین نماید، یکی از دلایل اصلی مهاجرت اهالی شور شدن برخی از این قناتها و همچنین، چاه آب شرب روستایی و مشکل سختی تهیه و تامین آب شرب مورد نیاز اهالی می‌باشد که در صورت رفع این مشکل اهالی به‌خصوص جوانان انگیزه بیشتری جهت ماندن در روستا خواهند داشت.

شهباز جوکار یکی دیگر از اهالی باتجربه روستا ضمن تایید سخنان شهاب الدینی اینگونه ادامه داد:

هرچند با همکاری بنیاد مسکن و پی‌گیری دهیار و شورا ی اسلامی طرح هادی روستا مصوب و ابلاغ شده‌است، اما به‌دلیل اینکه صدور اسناد مالکیت در مراحل نهایی کمی‌با کندی و سستی پیش می رود، همکاری بیشتر ادارات و ارگانهای مربوطه با ادارات ثبت اسناد و املاک می‌تواند گره گشا باشد، چون صدور اسناد مالکیت و تحویل آن به اهالی می‌تواند در آنها انگیزه مضاعفی را جهت ادامه حضور در روستا ایجاد نماید.

 وی همچنین افزود:

به‌دلیل بعد مسافت تا قطرویه (30 کیلومتر) گاز کشی به‌این روستا انجام نشده‌است و در فصل سرما تهیه سوخت یکی از مشکلات اساسی اهالی تبدیل شده‌است، هر چند رفع این مشکل هم از نیازهای اساسی اهالی می‌باشد اما مشکل دیگر این اهالی به‌خصوص اینکه به‌دلیل استفاده از مصالح سنتی و محلی در بافت قدیمی و مشکلاتی که در بارندگیها ایجاد شده‌است جهت تعمیر و مقاوم سازی این منازل اهالی نیاز به وام و کمک و یاری مسولان را می طلبد که‌امیدواریم از طریق بنیاد مسکن این نیاز پی‌گیری و انجام شود.

مراد زارع یکی از اهالی فعال بشنه در مورد نیازهای فرهنگی و مذهبی اظهار داشت:

هیئت مذهبی فعالی در روستا است به‌خصوص در دهه محرم همیشه یکی از روحانیون محترم در این ایام در روستا حضور دارد ولی به‌دلیل نبود خانه عالم بیشتر اوقات مشکلاتی برای روحانیون عزیز ایجاد می‌شود، هرچند توسط خود اهالی از ایشان استقبال و پذیرایی می‌شود اما وجود خانه عالم و بهسازی مسجد و حسینیه موجود می‌تواند در حضور دائمی روحانی در این روستا موثر باشد.

وی ادامه داد:

وجود غسالخانه برای این روستا واجب است و مصالح اولیه هم تامین شده‌است وبا کمک ادارات و ارگانهای ذیربط می‌توان آن را احداث نمود البته حصار کشی قبرستان روستا و گلزار شهدا و تسطیح و تجهیز راه‌های روستا از دیگر مطالبات اهالی از ارگانهای مسئول می‌باشد.

آزادی از اعضای شورای روستا و نماینده آبفا روستایی در مورد تامین آب شرب روستا و راه‌های دسترسی گفت:

 جهت تامین آب شرب سالم و بهداشتی چند منبع فایبر گلاس تهیه، نصب و مورد استفاده قرارگرفته‌است، اما به‌دلیل ناهماهنگی و گاهی عدم همکاری برخی از اهالی در پرداخت وجه آب مشکلاتی در تامین آب ایجاد می‌شود که در این زمینه نیز بایستی فرهنگ سازی لازم توسط اهالی انجام گیرد.

وی عدم وجود زیر سازی مناسب در معابر روستا و تخریب و آب بردگی بسیاری جاده‌های ارتباطی بین روستا و آبادیهای اطراف و مهمتر از همه تخریب و فرو نشست قسمتهایی از مسیر جاده اصلی را از دیگر مشکلات روستا بیان نمود و گفت: جاده اصلی نیاز به بازسازی و به سازی دارد اما جاده‌های فرعی با ارسال یک دستگاه گریدر و تسطیع آن تا حدود زیادی قابل ترمیم می‌باشد.

وی همچنین ادامه داد:

نبود سرویس رفت و آمد به نی‌ریز مشکلاتی را برای بوجود آورده‌است از جمله‌اینکه به‌دلیل فرعی بودن مسیر در مواقع لزوم اورژانس در این جاده نمی‌تواند خدمات ارائه نماید. تردد دانش آموزان این روستا که در مدارس شبانه روزی شهر مستقر می‌باشند هم با مشکلاتی مواجه‌است، چرا که مسیر 30 کیلومتری قطرویه تا بشنه را به سختی طی می‌نمایند و علاوه بر معطلی بسیار، در برخی فصول سال مخاطراتی را برای ایشان به همراه دارد.

خانم قره چاهی معلم و از ساکنین روستای ده برین از مجموعه آبادیهای مجاور بشنه برخی از امتیازات و مشکلات این روستا را اینچنین بیان نمود:

این روستا با 15 خانوار و جمعیت حدود 40 نفر دارای تنها یک قنات آب شیرین است هر چند اب این قنات جهت مصارف کشاورزی نیز استفاده می‌شود اما به‌دلیل کاهش دبی آب قنات حدود یک کیلومتر لوله گذاری جهت انتقال آب قنات به زمینهای زیر دست قنات نیاز می‌باشد که کمک و یاری مسئولان خصوصا جهاد کشاورزی را طلب می‌کند.

 وی در ادامه افزود:

اما مشکل بزرگتر و عمده ما مجاورت با پارک ملی قطرویه و واقع شدن در منطقه حفاظت شده‌است، چرا که وحوش به‌دلیل کمبود آب و علوفه در طبیعت به مزارع مردم منطقه به‌خصوص ده برین هجوم آورده وحاصل زحمات آنها را تخریب می‌نمایند، از جمله کشت گیاهان دارویی و علوفه دامی که در ده برین کشت می‌شود، توسط حیات وحش بویژه گورخرها در بیشتر مواقع تخریب می‌شود.

وی ادامه داد:

هرچند منحصر بفرد بودن این منطقه به غنای حیات وحش و گور خرهای است، اما به دلیل عدم ارائه راهکار مناسب به منظور کنترل و یا کاهش تخریب حیات وحش متاسفانه گاهی تعارضاتی بین مردم و مامورین ایجاد می‌شود.

محمد حسنی رئیس شورای اسلامی بشنه هم معتقد است:

عدم پوشش دهی شبکه مخابراتی موبایل و نبود امکان استفاده از اینترنت علی رغم وجودزیر ساخت تلفن ثابت و عدم پوشش دهی شبکه‌های دیجیتال صدا و سیما از نیازهای ضروری و مورد تقاضای مردم است پی‌گیری های لازم توسط شورا و دهیار محترم از ادارات مربوطه انجام شده‌است و لی تاکنون به نتیجه نرسیده‌است.

مکاری دهیار روستای بشنه نیز در گفتگو با ما از دیگر مشکلات روستای بشنه سخن به میان آورد و گفت:

 به‌دلیل واقع شدن روستا در منطقه حفاطت شده، حیات وحش طبیعی منطقه از جمله گور خر، گراز، خر گوش، جوجه تیغی با آسیب رساندن به تنه، ساقه و سرشاخه‌های گیاهان عملا آنها را از بین می برند همچنین حمله گرگ به دامهای اهالی موجب بروز خسارات به دامداران می‌گردد، البته وجود این مخلوقات باعث غنای طبیعی و بستر گردشگری طبیعی می‌باشد اما به‌دلیل عدم ارائه راهکار مناسب جهت دور کردن حیات وحش توسط دستگاه‌ها و ارگانهای ذیربط اهالی محلی به‌این مخلوقات به دید آفت نگاه می‌کنند که عدم رسیدگی به‌این موضوع باعث شده مردم به‌این موجوداتی که بنوعی سرمایه‌های محیطی و نادر و حتی کمیاب طبیعی ایران و جهان به شمار می‌آیند و می‌تواند منبع در آمد آنها در بحث گردشگری باشد به دید نامناسب نگاه کنند و از سر ناچاری حضور آنها را تحمل نمایند.

وی اظهار داشت: در بحث راه و زیر ساخت علاوه بر جاده اصلی مشکل عمده اهالی فاصله کوتاه 1.5 کیلومتری بشنه تا چشمه شیرین است که به‌دلیل خاکی بودن مسیر با بارش اولین باران به‌صورت یک مسیر گل و لای تبدیل شده و عبور و مرور مردم را دچار مشکل می‌نماید که در این زمینه با ارگانهای مربوطه هماهنگی لازم شده ولی با وجود کوتاه بودن مسیر اقدامی تاکنون صورت نگرفته‌است.

 وی ادامه داد:

در مورد تامین سوخت گاز به‌دلیل بعد مسافت امکان گاز کشی وجود نداشت و با پیگیریهای انجام شده مدیریت گاز نی‌ریز پیشنهاد دادند، نصب مخازن گاز مایع جهت استفاده توسط اهالی در برنامه سال آینده شرکت گاز استان دیده شود.

دهیار روستای بشنه در خصوص مشکلات تلفن همراه نیز در این منطقه گفت: با پیگیری فرماندارامکان نصب یک دکل توسط یکی از اپراتورهای تلفن در دستور کار قرار گرفته شده‌است، هر چند امکان اتصال به‌اینترنت هم توسط دهیاری مورد پی‌گیری قرار گرفته‌است و اداره مخابرات موافقت نموده در صورت وجود متقاضی اقدام لازم را انجام دهد.

در ادامه گزارش روستای بشنه سری به ادارات مربوطه زدیم و از مشکلات و راهکارهای ارائه شده توسط ادارات ذی ربط جویاشدیم:

مهندس برازنده در مورد تامین آب روستای بشنه اظهار داشت:

 مسئله آب شرب بشنه مانند بسیاری از روستاهای شهرستان عدم وجود منابع با کیفیت مناسب است وگرنه روستا دارای چاه و شبکه آبرسانی روستایی می‌باشد و تامین آب شرب بهداشتی کماکان با هماهنگی و توسط رابط آبفا از محل مورد تایید و باهمکاری مردم خریداری و جهت استفاده در مخازن ذخیره آب تخلیه می‌شود. البته گاهی به‌دلیل بعد مسافت و یا عدم تامین هزینه ممکن است تاخیرهایی بوجود آید.

مهندس عظیمی ریاست بنیاد مسکن انقلاب اسلامی هم در مورد وضعیت مسکن روستایی در بشنه گفت:

روستای بشنه دارای طرح هادی مصوب است و اسناد مالکیت نیز در مراحل نهایی استعلا م وانتقال به بنیاد مسکن می‌باشد و پس از طی مراحل قانونی متقاضیان واجد شرایط می‌توانند جهت ساخت ویا بهسازی از تسهیلات و خدمات بنیاد استفاده نمایند.

 مهندس رضایی بخشدار بخش قطرویه در گفتگو با خبرنگار هفته نامه خبر در مورد مشکلات این روستا و اقدامات در دست اجرا در این زمینه اظهار داشت:

در مورد مشکلات غالب این روستا چند نکته بیشتر باید خاطر نشان شود، اول راه ارتباطی این روستا با مرکز بخش قطرویه‌است که علی رغم آسفالت 8 کیلومتر از آن به‌دلیل سیل اخیر آسیب‌هایی به‌این جاده وارد شده‌است ضمن اینکه وجود آبنما در مسیر این جاده باعث شده‌است که در هنگام بارندگی و طغیان آب مسیر اصلی ارتباطی روستا مسدود می‌گردد و با عکس و فیلمی که تهیه شده‌است اداره راهداری در صورت تامین اعتبار مورد نیاز احداث پل در این مسیر را در دستور کار خود دارد، البته با هماهنگی و تعاملی که مردم محلی با اداره پارک ملی قطرویه دارند در مواقع مسدود بودن جاده اصلی از مسیر جاده قدیمی که درون پارک ملی قرار دارد تردد انجام می‌شود. هر چند مسیرهای تخریب شده نیز از ماده‌های 10 و 12 ستاد حوادث قرار است اعتباراتی را به‌این امر اختصاص داده شود.

رضایی در مورد مشکل ارتباط موبایل در منطقه بشنه بیان نمود:

در مورد آنتن دهی موبایل و اینترنت مکاتبات بسیاری توسط اهالی انجام شده‌است که با پی‌گیریهای انجام شده بخشداری و همکاری مدیریت مخابرات نی‌ریز بخشی از اعتبار لازم جهت رفع این مشکل اختصاص یافته‌است که اقدام لازم در این زمینه در دست اقدام می‌باشد.

 وی در مورد مشکل تامین آب شرب این روستا نیز بیان نمود:

همانگونه که مطلع هستید به‌دلیل خشکسالیهای اخیر بسیاری از مناطق شهرستان با مشکل تامین آب شرب مواجه‌است، در همین بخش قطرویه حدود 33 روستا هستند که مشکل آب شرب دارند و آب موجود در شبکه آبرسانی آنها به‌صورت یک روز در میان و یا چند ساعت در روز تامین می‌گردد و کمبود آب آنها با زمانبندی قبلی که اعلام شده‌است در برخی از روستاها توسط تانکرهای آبفا تامین می‌شود.

 وی در مورد بازسازی و بهسازی معابر و راه‌های بین روستایی این منطقه هم اظهار داشت:

با توجه به مستقل شدن اداره راهداری از شهر سازی اصلاح این مسیرهای روستایی به‌خصوص مسیر بین بشنه تا چشمه شیرین در دستور کار بود اما به‌دلیل حادثه سیل ریزاب در حال حاضر ماشین آلات درمنطقه ریزاب مستقر هستند و با هماهنگی انجام شده با دهیاری بشنه سعی خواهد شد دستگاه‌های راهسازی و غلطک مورد نیاز با هزینه کمتری از طریق تعاونی دهیاریهای قطرویه تهیه و تامین گردد.

بخشدار قطرویه خاطر نشان کرد: با توجه به‌اینکه بشنه به‌عنوان روستای هدف گردشگری مورد توجه‌است بهسازی و بهسازی معابر و همچنین ساختمانهای روستا با حفظ همان معماری سنتی و خشت و گلی با همانگی بنیاد مسکن و میراث فرهنگی در دستور کار قرار دارد و در مورد در آمد زایی وجود حیات وحش منطقه برای اهالی هم در همان طرح روستای هدف گردشگری بشنه برنامه‌ها و طرحهایی دیده شده‌است که قطعا در آمد آن خیلی بیشتر از آسیبها و خسارتهایی است که گاهی حیات وحش منطقه به اهالی وارد می‌کند.

 هر چند مشکلات و خواسته‌های مردم بشنه کم و بیش مانند دیگر روستاها و مناطق می‌باشد، اما در بین مشکلات و در خواستها و نیازمندیهای کوچک و بزرگ، مانند:

جاده اصلی، راه‌های ارتباطی بین روستایی، آب و... آنچه بیش از همه جلب توجه می‌کند تعامل خوب و مثال زدنی مردم این منطقه با محیط‌بانان اکثرا بومی پارک ملی و منطقه حفاظت شده بهرام گور به‌خصوص در دودهه گذشته بوده‌است که یکی از دلایل افزایش چشمگیر گونه در خطر انقراض گور خر در این منطقه به‌عنوان آخرین زیستگاه طبیعی آن در ایران می‌باشد واین با وجود همه خساراتی است که حیات وحش این ساکنان باارزش منطقه بهرام گور، گاه و بیگاه به باغات و مزارع و دامهای اهالی وارد نموده‌اند.