خشکی من از تو، خشکی تو از من

در سفرافشانی استاندارمحترم فارس به نی‌ریز نکته‌ای که شاید مورد توجه بسیاری قرار نگرفت و مغفول افتاد، تذکرها و راهکارهایی بود که برخی از سمنها و یا همان سازمانهای مردم نهاد دولتی در مورد مشکلات زیست محیطی و بخصوص تالاب بختگان مطرح نمودند، ولی در صحبتهای استاندار محترم در پایان مراسم پس از مختصری از روز 16 آذر غالب صحبتهای ایشان در مورد دفاع از طرحهای سد سازی و عملکردهایی بود که باعث ایجاد و یا تشدید بحرانهای منابع آبی در استان شده‌است.

به مناسبت 29 دی ماه روز هوای پاک و در حاشیه گرد همایی انجمنها و افراد فعال زیست محیطی در کتابخانه روستای خواجه جمالی با چند نفر از مسئولین و صاحب نظران صحبت و گفتگوهایی داشتیم که برسم امانت در ذیل یادآور می‌شویم:

محمد جواد رنجبر مسئول انجمن میراث ماندگار بختگان نی‌ریز در مورد دغدغه اصلی سمنهای زیست محیطی در نی‌ریز اظهار داشت:

طبیعت قدرت بازسازی و احیاء را در خود داردو هرچند انسان با دست اندازی طبیعت را تخریب نموده‌اما مسئله مهم که دغدغه همه سمن ها (سازمانهای مردم نهاد) و غیر دولتی در سطح شهرستان می‌باشد مسئله آب است، ما اگر همه آبهای دنیا را در نظر بگیریم بیش از 97.2 درصد آن شور است، واز این 2.80 درصد باقی مانده، 2.15 درصد پهنه های یخچالی است که از دسترس ما خارج است، رقمی معدل 0.62 درصد از همه آبهای موجود سهم ما انسانهاست که شامل، روان آب، چشمه و آبهای زیر زمینی است، حالا با این اندک سهم آب ما در کشور و شهرستان نی‌ریز چه کرده‌ایم؟

وی ادامه داد:

کل آب تحت اختیار ما در ایران 400 میلیارد متر مکعب در سال است، از این 400 میلیارد متر مکعب بیش از 270 میلیارد متر مکعب آن تبخیر می‌شود، آب در دسترس ما اعم از دریاچه، سد، مخزن و یا رودخانه چیزی حدود 100 میلیارد متر مکعب در سال است،

حالا ما مقایسه‌ای انجام می دهیم که دیگرکشورها چگونه از آب استفاده می‌کنند و ما چگونه‌استفاده کرده‌ایم؟ تا شما به حساسیت مهمترین موضوع مورد توافق انجمنهای مردم نهاد نی‌ریز بیشتر آشنا شوید، در مورد منابع آبهای زیر زمینی بعنوان آبهای تجدید پذیر، کشورهایی موفق هستند که حدود 20 درصد از این منابع زیر زمینی استفاده نمایند، اگر بین 20 تا 40 درصد استفاده نمایند در مرز خطر هستند و بالای 40 درصد هرچه بیشتر مصرف نمایند در مرز و محدوده فوق خطر و بحران هستند یعنی محدوده قرمز، متاسفانه باید به شما بگوییم که‌ایران با حفر بیش از 7700000 حلقه چاه در مصرف داشته های آب زیر زمینی در 50 سال اخیر رتبه اول را دارد، ایران 85 درصد از داشته های منابع آبی را مصرف کرده‌است ایران تنها کشوری است که بالای 80 درصدیعنی بیش از دوبرابر حداکثر و محدوده خطر در جهان از آبهای زیر زمینی برداشت کرده‌است و بعد از ما کشور فلاکت زده مصر است که 56 درصد از منابع آبی خود را مصرف کرده و دیگر هیچ کشوری بالای 40 درصد از منابع آبی زیر زمینی خود مصرف ننموده‌است و حالا در نظر بگیرید از حدود 100 میلیارد متر مکعب 85 درصد مصرف شده واقعا فکر کرده‌ایم چقدر باقی مانده منابع آب ماست، این موضوع برای این مطرح شد تا شما به حساسیت و علت اینکه دغدغه اصلی انجمنهای غیر دولتی در نی‌ریز چرا آب هست واقف شوید.

وی همچنین افزود:

با این شرایط نباید انتظار ادامه حیات را برای بیش از 30 تا 40 سال آینده داشته باشیم و شرایط روز به روز سخت تر می‌شود و دست اندازیهای دولتی، سدها ومعادن هم مزید بر این علتها می‌شود. امریکا بیش از 970 سد خود را در طول بیش از بیست سال گذشته تخریب نموده تا اکوسیستمهای طبیعی خود را احیاء نماید و اما ما با نسخه های غلط در کشور کم بارش خودمان بیش از 150 سد احداث نموده‌ایم که بسیاری از آنها فقط اکوسیستمهای طبیعی را تخریب نموده و حتی به‌دلیل کاهش بارندگی آبگیری هم نشده‌اند، از جمله آنها سیوند می‌باشد که بدون ذخیره آب در پشت سد فقط باعث خشک شدن دریاچه های بختگان شده و بسیاری از گونه های آبزیان بومی ما دراین دریاچه ها منقرض شده‌است تا زمانی که مردم محلی پا به میدان نگذارند و احساس مسئولیت و مطالبه حقوق خود را نداشته باشند وضع از این هم که هست بدتر می‌شود ما در برخی از نشستها و صحبتهای مسئولین در نی‌ریز می بینیم که بیان می‌کنند مدیریت بحران آب ولی صحیحتر اینست که بگوییم بحران مدیریت آب چون ما مشکل مدیریت در مورد منابع آب داریم نه بحران آب خلاصه مطلب اینکه سمنهای نی‌ریز در تاریکی شعله شمعی روشن نموده‌اند تا با سازماندهی قانونمند و متشکل، مردم از توانهای نهفته درون خود جهت احقاق حقوق خود استفاده نمایند و این تشکلها هیچ هدف سیاستی و ریاستی و حزبی ندارند و هدف آن حفظ عرصه های طبیعی بعنوان بستر اصلی حیات جمعیتهای ساکن در مناطق از جمله حاشیه دریاچه بختگان است.

آقای شاهدی دبیر بازنشسته زیست شناسی و از اعضای فعال تشکلهای زیست محیطی در مورد نکات مهم مورد توجه سمنهای زیست محیطی بیان نمود:

در فعالیتهای مردمی‌باید گروه هدف مشخص باشد، موضوع مورد آموزش مشخص باشدو برنامه مشخصی برای فرهنگ سازی طرح شود، اما متاسفانه ما در بسیاری از موارد به مردم راهکارعملی ارائه نمی نمایم وایده آلها را بیان می‌کنیم، موضوع دیگر اینکه ما در انتخابات پیش رو، بخصوص ریاست جمهوری و شورای شهر افرادی را انتخاب کنیم که دغدغه های رفع مشکلات زیست محیطی مردم را داشته باشند، ما الان 299 نفر نماینده در مجلس داریم واقعا چه تعداد از این افراد دغدغه محیط زیست دارند، مشکل این است که عمدتا با نگاه و انتخاب جناحی افراددقت نمی‌کنیم که‌این منتخبین چه مقدار تعهد و تخصص و دغدغه حفظ محیط زیست و مشکلات مربوط به آن که گریبانگیر مردم شده‌است را دارند، واگر به بیانات این افراد که قرار است قانون گزار باشندو در حال حاضر که برنامه ششم توسعه را مصوب می‌کنند دقت کنید متوجه خواهید شد که چه کسانی را به مجلس فرستاده‌اید.

وی در ادامه افزود:

پس باید قبول نماییم که از ماست که بر ماست و ما خودمان با انتخاب غلط و نسنجیده مسبب اصلی اتفاقات هستیم و در گذشته هم همینگونه بوده‌ایم که برما رفته و خواهد رفت، اگر ما نیروی تخصصی انتخاب نکرده‌ایم و اشخاصی را که انتخاب کرده‌ایم توانایی و تخصص قانون گزاری و اولویت رعایت حقوق مردم را ندارد چه توقعی می‌توانیم داشته باشیم برای مثال در بحث اولویت بندی مصارف آب اولویت اول شرب مردم، اولویت دوم صنعت، اولویت سوم کشاورزی و اولویت آخر دریاچه مشخص شده‌است قطعا دیگر آبی برای حفظ در یاچه نمی‌ماند.

وی همچنین گفت:

 خب وقتی محیط زندگی مردم به مخاطره افتاده‌است دیگر اولویت ها هم تحت شعاع قرار خواهد گرفت، ساخت سدها بدون برنامه ریزی و مطالعه و زمانی که برخی در خواب بودند هم معضل نا گفته دیگری است آنهم سدهایی که هیچگونه آبی پشت آنها دخیره نشده و در سالهای اخیر دیده‌ایم که جبهه های هوای مرطوب از بالای سر ما عبور نموده و بارشهای آن در افغانستان و پاکستان است و این به‌دلیل همین دستکاری ها در طبیعت است که چند سالی ست گریبان ما را گرفته است.

ما از سطح زمین رطوبتی نداریم که جذب این ابرها شود و موجب نزولات آسمانی باشد و مسئولین استانی ما به‌این نکته ساده زیست شناسی توجه ندارند که میزان آب در دنیا مانند انرژی ثابت ودر حال چرخش هست و این آب بخار شده سطح دریاها به نقاطی جذب می‌شود که سطح زمین به‌دلیل وجود تالابها و پوشش گیاهی از رطوبت اشباع شده و بارشهای جوی را ایجاد نماید.

ودر زمانی که بارشهای استان فارس به‌دلیل تغییر اقلیم به کمتر از 200 میلیمتر رسیده در برخی کشورهای همسایه بارشهای بالای 2000 میلیمتر را داشته‌اند، چون تغییر موازنه باعث شده‌است که ابرهایی که در کشورهایی مانند ما به‌دلیل خشکی سطح زمین و کاهش پوشش گیاهی از دسترس خارج می‌شود، جذب مناطقی می‌شود که پوشش گیاهی و یا رطوبت سطح زمین بالاتر است. پس مهمترین بازخورد فعالیت این سازمانهای مردم نهاد تاثیر گذاری بر تصمیمات نهادهای موثر سیاسی و اجرایی است؛ و در این بین راهکاری که از دست انجمنها و نهادهای مردم نهاد ساخته‌است، آگاه سازی و تبلیغات عمومی است.

غلامی مسئول شورای خواجه جمالی که تجربیاتی در مورد فعالیتهای زیست محیطی داشته‌اند گفت:

دولتها به‌این نتیجه رسیده‌اند که با واگذاری عرصه های طبیعی به مردم به صورت قانونمند و حساب شده می‌توان جلوی بسیاری از تخریبها را بگیرند، در منطقه بختگان ما محیط زیست منحصر بفردی داشتیم و به آن افتخار می‌کردیم اما در سالهای اخیر به‌دلیل برخی تصمیمات اشتباه که در سطح کشور گرفته شد و سوء استفاده برخی افراد از این فضا، متاسفانه‌این عرصه طبیعی کم نظیر را از دست دادیم.

آقای محمد علی آسایش مسئول انجمن زیست بوم مشکان در باره اهداف این انجمن بیان کرد::

انجمن زیست بوم مشکان از سال 93 شروع به فعالیت نموده‌است و هدف اعضاء آگاه سازی عموم به‌این موضوع است که همه جوانب زندگی ما تحت شعاع وجود محیط زیست سالم و پایدار می‌باشد که در حال تخریب آن با دستهای خودمان می‌باشیم، علاوه بر جنگل و مراتع و پوشش گیاهی و جانوری حفظ محیط زندگی و انتقال آن به نسلهای آینده از اهداف تشکلهای محیط زیستی می‌باشد که حفظ و بهبود زندگی در شهر و روستا هم از جمله‌این موارد است، دوستان علاقه مند باید به‌این نکته توجه کنند که جهت حفظ محیط زیست غمخواری لازم نیست همکاری لازم است

و صرف دلسوزی بدون اقدام و عمل موثر نخواهد بود و باید فرهنگ مطالبه گری و پیگیری مستمر خواسته ها در جامعه رواج پیدا نماید که در این مورد با هماهنگی انجام شده سعی شده آموزش های مربوطه از مهد های کودک و مدارس نهادینه شود تا در سالهای آینده بتوانیم حداقل عرصه ها را در همین حد حفظ نموده و با تلاش مضاعف در جهت احیاء آن اقدام نماییم.

آقای ابراهیمی دهیار روستای شرق آباد منطقه گمبان در مورد مشکلات و دغدغه های زیست محیطی اهالی این منطقه گفت:

گاهی وقتها تصمیمات نادرست و کارشناسی نشده مسئولین عوارض و تبعات جبران ناپدیری برای محیط ریست به دنبال دارد، از جمله‌این موارد در منطقه گمبان طرح لایروبی سرچشمه گمبان بود که با اعتراض مردم متوقف شده و با ارائه راهکار جدید توسط مردم و لایروبی زه کشها با همکاری اهالی، جلوی تخریب سرچشمه گمبان توسط ماشین آلات گرفته شد.

اما در برخی موارد ما شاهد این هستیم که مردم به‌دلیل عدم آگاهی از عوارض خشک شدن در یاچه نسبت به‌این موضوع بی تفاوت هستند و تصمیمات نادرست و گاهی کارشناسی نشده مسئولین تعرضاتی بین مردم بخصوص کشاورزان با محیط زیست ایجاد نموده‌است.

آگاهی رسانی توسط علما و ائمه جماعت مساجد جهت آگاه سازی عموم و تغییر نگاه مردم به‌استفاده نابجا از منابع آب به عنوان یک منکر قطعا موثر می‌باشد.

در بالا دست ما تشویق مردم به کشت برنج و ذرت به بهانه خودکفایی کار را بدانجا رساند که سدی که برای تولید برق ساخته شده جهت کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرد و در مناطقی مانند کامفیروز، مرودشت و حتی در سالهای اخیر پاسارگاد از حق آبه های مردم پایین دست برنج کشت می‌شود و در پایین دست هم کشاورزانی که از گذشته های دورمعیشت آنها به وجود آب رودخانه و دریاچه گره خورده بود مانند کربال در حال ترک روستا و روی آوردن به کارگری در شهرهای دیگر هستند شاید وقتی این مشکلات توسط سیستم دولتی بخواهد برای مردم و کشاورزان بالا دست مسیر رودخانه کر بیان شود مردم مقاومت نمایند اما سازمانهای غیر دولتی و انجمنهای فعال می‌توانند با تعامل با گروههای مشابه در این مناطق مردم را به همکاری در زمینه کاهش مصرف آب و رفع مشکل ساکنین حاشیه در یاچه متقاعد نمایند.

سرکار خانم طباطبایی عضو انجمن زیست محیطی میراث ماندگار بختگان گفت:

ما گاهی فکر می‌کنیم چون گناهکار هستیم خداوند دعاهای مارا مستجاب نمی‌کند ولی اصلا توجه نداریم که کاهش بارندگی ما به‌دلیل خشک شدن دریاچه‌است که توسط خود ما انجام شده‌است و باید توجه عموم به‌این نکته جلب شود که ما از حد خطر و بحران در زمینه مصرف آبهای زیر زمینی گذشته‌ایم ودر بسیاری از موارد حتی با بارندگی مجدد و مناسب هم این سفره‌ها ی آبهای زیر زمینی احیاء نخواهد شد و جهت ذخیره باقی مانده‌این آبهای زیر زمینی باید راهکارهای در آمدی جایگزین مانند صنایع کوچک روستایی و مشابه آن برای جوامع روستایی و کشاورز و دامدار ایجاد نمود تا نیازی به مصرف آبهای باقی مانده کمتر شود.

 سرکارخانم مختاری دیگرعضو انجمن میراث ماندگار بختگان گفت:

فعالیتهای زیست محیطی لازم است از سطح مدارس و مهد ها شکل گرفته و بیشتر افراد درگیر با طبیعت مانند کشاورزان، دامداران و جوامع روستایی مورد توجه قرار گیرند چون عمده مشکل ما در مصرف آبهای زیر زمینی در ایران و به تبع آن در نی‌ریز مصارف کشاورزی می‌باشد و برای ایجاد این فرهنگ حفاطت از عرصه ها باید از خودمان شروع نماییم.

مهدی محمد جانی رئیس پارک ملی بختگان بعنوان مسئول مستقیم حفظ محیط زیست منطقه وسیع آباده طشک اظهار داشت:

محیط زیست و منابع طبیعی و آب و زمین از هم جدا نیستند و مانند دانه های زنجیر به هم پیوسته‌اند هر چند در کشور ما به‌دلیل شرایطی در قالب سازمانهای مختلف انجام وظیفه می نمایند، در بسیاری از موارد مردم نسبت به قبل آگاهتر شده‌اند و مطالبه گر، ولی در عمل ضعیف اقدام نمودهایم و بیشتر فعالیتها بر این مبنا قرار می گیرد که مقصر را پیدا نماییم و یا تقصیر را به گردن گذشته گان و یا همکاران خود و یا سایر ارگانها بیندازیم خب این موضوع پسندیده نیست و تاثیر مثبتی نخواهد داشت، اگر ما عمل و تغییر را از خودمان شروع کنیم قطعا جامعه هم اصلاح می‌شود،

براساس اصل 50 قانون اساسی که میثاق نامه همه آحاد جامعه‌است حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی یک وظیفه عمومی شمرده شده‌است، پس همه ما وظیفه داریم که از محیط زیست و منابع طبیعی محافظت نماییم.

 طبیعت را ما نیافریده‌ایم که بخواهیم برای آن راهکار ارائه نماییم، طبیعت مخلوق خداوند است و هر موجودی در این طبیعت وظیفه خود را دارد و تنها کاری که می‌توانیم انجام دهیم مدیریت این منابع و صرفه جویی در مصرف و جلوگیری از زیاده روی است، ما به خاطر داریم که حدود دو دهه قبل عمق چاههای ما بیست متر بود و هم اکنون به 200 متر و گاهی بیشتر رسیده‌است و اگر همین منابع آب باقی مانده هم برای کشاورزی استفاده شود قطعا در سالهای آینده جهت تهیه آب شرب هم با مشکل مواجه خواهیم شد.

الان خوشبختانه تا حدودی روشنگری و آگاه سازی شده‌است ولی بهترین حالت ترویج فرهنگ انجام کار نیکو است برای مثال از کودکی به ما یاد داده‌اند که برگ قرآن و یا نان حرمت و احترام دارد و نباید روی زمین و زیر پا بیفتد و ما از دوران طفولیت با این موضوعات آشنا شده‌ایم و در ذهن ما جای گرفته‌است، بحث محیط زیست و منابع طبیعی هم همین است و باید این احترام و رعایت حقوق آن در ضمیر همه آحاد جامعه نهادینه شود، در بسیاری از موارد اجرای راهکارهای مفیدی که انجمنها و فعالین زیست محیطی ارائه می نمایند در توان ووظیفه دولت است.

ولی برخی از کارها را خودمان می‌توانیم با رعایت و صرفه جویی اقدام نماییم،

 از جمله‌اینکه 97 درصد مصرف آب در کشور ما در بخش کشاورزی است، 1 درصد در بخش صنعت و 2 درصد در بخش شرب و مصارف خانگی هست، ولی در دو وسه دهه گذشته عدم رعایت در بخش کشاورزی سطح آبهای زیر زمینی را بشدت کاهش داده و دخل و تصرف در مراتع بخصوص دشتهای بیا بانی و تبدیل آنها به باغهایی با گونه های نامتناسب هم عرصه مراتع را تخریب نموده و هم منابع آبی ما را کاهش داده‌است و حالا با خشک شدن منابع آبی نه باغ مثمری داریم، نه ذخیره آب و نه جوشش گیاهی بومی و باقی مانده خاکهای مناسب هم در اثر فرسایش از دسترس خارج می‌شود.

و برای حفظ منابع طبیعی و محیط زیست کمک مردم بسیار موثر خواهد بود.

مهندس حسن بنی اسدی رئیس اداره منایع طبیعی و آبخیزداری نی‌ریز در مورد اهمیت کمکهای سازمانهای مردم نهاد اینچنین بیان کرد:

حضور و ورود مردم به بحث حفاظت از عرصه های منابع طبیعی در حال حاضر مورد توجه مسئولین مربوطه قرار گرفته، خود بنده در تجربیاتی که در مسئولیت حفاظت از عرصه های منابع طبیعی داشته‌ایم بوضوح مشاهده کرده‌ایم که اگر در اجرای طرحها اطلاع رسانی و آگاه سازی مردم و جوامع محلی و مشارکت آنها را نداشته باشیم قطعا با شکست رو برو می‌شویم، به صورت مثال در حاشیه برخی از مناطق از جمله خواجه مالی که جنگلهای طبیعی مورد تخریب قرار گرفته بود با همکاری و همراهی خود مردم بیش از ششصد هکتار از عرصه درختکاری احیاء وبه چرخه طبیعت بازگشته‌است و این با همکاری و تعامل مردمی است که از این عرصه ها استفاده می نمایند،

 به‌طور کلی ما در کشوری زندگی می‌کنیم که در عرض جغرافیایی پایین یعنی منطقه خشک و فرا خشک قرار گرفته‌ایم و تغییراتی که توسط خود ما در این طبیعت ایجاد می‌شود منابع آبی و عرصه های طبیعی را مورد تغییر و تخریب قرار گرفته‌است بهره برداریهای بی رویه و تولید محصولات کشاورزی با مصرف آب بالا و سوء استفاده برخی از افراد باعث شده که چرخه طبیعی نزولات آسمانی به هم بخورد در مقطعی که هم اکنون قرار گرفته‌ایم میزان بارندگی در سطح شهرستان متوسط 15 تا 20 میلیمتر است و دلیل آن اقداماتی است که برخی افراد انجام دادهاند و این می طلبد که به سمت حفظ وضع موجود حرکت کنیم، امروزه دیگر اگر درخت بنه‌ای خشک شد با توجه به شرایط جوی و نزولات آسمانی قابل احیاء نیست امروزه باید بجای تشویق و ترغیب مردم به کشت گونه هایی که حتی به صورت دیم هم نیاز به آبیاری دارند با ید در جهت حفظ موجود تلاش نماییم، متاسفانه در سالهای اخیر کوره های تولید زغال رواج پیدا نموده و درختانی که سالها با شرایط محیطی سخت خود را وفق داده و رشد نموده‌اند را برای تولید زغال براحتی قطع می‌کنند.

 و بنا به فرمایش مقام معظم رهبری می طلبد که فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی را به معارف عمومی تبدیل نماییم.

وقتی ما تشکلهای مردم نهادی را مشاهده می‌کنیم که بدون اجر و مزد جهت حفظ و احیاء منابع طبیعی تلاش می‌کنن ما هم دلگرم می‌شویم، باید توجه داشت که تلاشهای دولتی به تنهایی جوابگوی حفظ این عرصه های طبیعی نیست، ما از دوستان تقاضا داریم که فعالیتها در حد حرف و جلسات و همایشها باقی نماند و به صورت عملی و میدانی وارد عمل شویم و سازمانها و گروههای مختلفی را درشهرها و روستا تشکیل دهیم تا به صورت زنجیر وار در جهت حفظ آنها تلاش نماییم،

هر ساله ما اعتبارات و هزینه های زیادی در جهت احیاء عرصه ها هزینه می نمودیم که در سالهای اخیر مردم هم به کمک ما آمده‌اند و واقع بینانه‌این است که‌امکانات و نیروهای در اختیار سازمان محیط زیست و منابع طبیعی به تنهایی در جهت حفظ این عرصه ها کفایت نمی نماید و کمک های مردمی بسیار موثر بوده‌است، افزایش این تشکلها می‌تواند صدای مطالبه گری مردم شهرستان را به مقامات بالا برساند که چرا دستکاری در طبیعت بالا دست بدون توجه به عواقب آن برای مردم شهرستان صورت گرفته‌است و جهت احیاء چند هزار هکتار از اراضی بالا دست آب را از مردم ما قطع نموده‌اند، چرا فقط دریاچه ارومیه در ذهن مسئولین نقش بسته‌است و برای آن اعتبار و راهکار می‌گذارند و در یاچه‌ای به‌این وسعت که چند شهرستان و هزاران نفر جمعیت را تحت شعاع خود دارد مورد توجه نمی‌باشد، برخی از افراد برای آبادی و پیشرفت نقاط بالا دست با احداث آب سه شهرستان زیر دست را قطع نمودند و کشاورزی، محیط زیست و منابع طبیعی این شهرستانها رانابود نمودند و توجه ننمودند که‌این رودخانه گذر گاه آب بوده و نه حق آب شهرهای بالا دست دریاچه و حالا هزینه برنجکاری در بالا دست را مردم پایین دست رودخانه با خشک شدن دریاچه و نابودی کشاورزیشان پرداخت می نمایند.

 همین تشکلهای مردم نهاد که می‌تواند به کمک مسئولین محلی آمده و در رساندن صدای مردم به بالا دست موثر باشد و راهکار ارائه نماید

این تشکلها دنبال ایجاد هیاهو نیستند و دغدغه و قصد ارائه راهکار دارند و در بسیاری از موارد پیشنهادات و راهکارهای انجمنها و گرو ههای مردمی در جهت مبارزه با بحران خشکسالی به ذهن بسیاری از مسئولین خطور هم نمی‌کند، بنده خواهش دارم که قد ردان این زحمات باشیم.

در پایان با توجه به نقطه نظرات و دغدغه های انجمن ها و افراد فعال زیست محیطی و تاکید مسئولین مربوطه، اولویت اول فرهنگ سازی در زمینه حفظ وضع موجود وجلوگیری از تخریب بیشتر و در مرحله بعد تلاش در جهت کا هش باقیمانده منابع آبی و در نهایت ایجاد فرهنگ مطالبه گری از طریق تشکلهای جدید قانونمند در همه مناطق شهرستان و هم افزایی آنها دررساندن صدای مطالبات به حق خود در زمینه حفظ منابع آبی شهرستان و شاخصترین آن مشکلات زیست محیطی دریاچه های بختگان و طشک است که تمام شهرستانهای پیرامون خود را تحت شعاع قرار داده ست و در خواست پی گیری این خواستها از مسئولین محلی، استانی و کشوری است که قطعا مفید تر وموثر تر از فعالیتهای پراکنده و بعضا افرادی است که گاهی راه را به خطا رفته و باعث ایجاد تنش و تجمعات در فرمانداری و یا روستاهایی که دچار کمبود آب شدید هستند شده و اگر سیستم دموکراسی و درونگرای دولتی این مطالبات به حق را از طریق کارشناسی پی گیری و رفع نماید قطعا همراهی مردم قدر شناس شهرستان را در کنار خود خواهد داشت وگرنه با افزایش بحران و کلافه گی مردم تشنه، تنش بین مردم و ضابطان دستگاههای اجرایی که به وظایف ذاتی و قانونی خود عمل می نمایند همه تلاشهای انجام گرفته برای همراهی و همکاری مردم را به هدر خواهد داد.