کمپوست و ورمی کمپوست دو کود ارگانیک اما شناخته نشده در بین کشاورزان نی ریزی

کود ورمی کمپوست و کود کمپوست دو کود ارگانیک هستند که از دور ریز مواد غذایی تهیه می‌شود و محصولات درختانی که از این دو کود تغذیه می‌کنند محصولاتی کاملا طبیعی هستندضایعات سبزیجاتی که در حین تهیه غذا بوجود می‌آید برای کرمها قابل استفاده می‌باشد؛ مانند پوست سیب‌زمینی، هویج، کاهو، کلم، کرفس، سیب، پوست موز، گریپ فروت و پوست پرتقال، برگ چای، چای کیسه‌ای، تفاله قهوه، کاغذ و مقوا. حدود ۵ تا ۱۰ درصد موادی که توسط کرم بلعیده می‌شوند در بافت‌های بدن کرم بمنظور رشد و فعالیت‌های متابولیکی جذب و بقیه بصورت کودهای گرانولی دفع می‌شوند. در مجموع هر کرم قادر است در روز معادل وزن خود تا ۲ برابر تغذیه کند و %۶۰ آنرا به کود ورمی‌کمپوست تبدیل کرده و دفع‌کند.

اما کشاورزان شهرستان نی ریز سالهاست که از این کود بهره چندانی نبرده‌اند حال باید پرسید دلیل این مسئله چیست طی این گزارش به برخی از جنبه های مرتبط با این مسئله خواهیم پرداخت.

در ابتدا به سراغ مدیر اداره جهاد کشاورزی رفته تا در این خصوص با ایشان گفتگو نماییم.

مهندس طهماسبی رئیس اداره جهاد کشاورزی در گفتگو با خبر مردم ضمن تشریح اقدامات این اداره در تولید ورمی کمپوست گفت:

در سال زراعی 90-91 مبلغ 120 میلیون ریال جهت راه‌اندازی سایت تولید ورمی کمپوست، خرید کرم و دستگاه مربوطه اختصاص یافت و در منطقه بنه کلاغی به زنان روستایی تخصیص داده شد همچنین 5 کارگاه آموزشی تخصصی با حضور کارشناسان اعزامی از تهران در این منطقه برگزار شد.

وی در ادامه خاطر نشان کرد:

برنامه طرح ورمی کمپوست در شهرستان از سال 90 کلید خورد و بهره برداران به صورت خصوصی در تهیه ورمی کمپوست اقدام نموده‌اند با توجه به سختی تهیه کرم و دستگاه و حمل آن باغداران بیشتر تمایل به تهیه کود کمپوست غنی محلی دارند و این مساله بهانه‌ای شده تا در خصوص استفاده از ضایعات بخش کشاورزی و تهیه کمپوست از آنان اقدام نمایندحتی کشاورزان می‌توانند از چوب های هرس شده و کل ضایعات حتی روزنامه و کاغذ باطله جهت تهیه کمپوست بهره جویند.

وی خاطر نشان کرد: تاکنون 2 دستگاه سر شاخه خرد کن توسط جهاد کشاورزی خریداری شده و در اختیار باغداران برای تهیه کمپوست قرار می گیرد و در کلاس های ترویجی طرز استفاده از این دستگاه ها آموزش داده می‌شود. در حال حاضر هم هر باغداری که بخواهد این دستگاه در اختیار او قرار داده می‌شود در همین راستا بیش از 500 تن کمپوست غنی محلی با همکاری مرکز ترویج قطرویه و تعدادی از باغداران تولید شده‌است.

وی افزود: در تهیه کمپوست غنی محلی اقدامات بسیار جدی و گسترده‌ای در سطح مراکز ترویج شهرستان انجام شده‌است. از جمله برگزاری سالیانه حداقل 15 کارگاه آموزشی به صورت عملی و تئوری در سطح روستاها، اجرای طرح ترویجی در سال های گذشته برای مصرف کمپوست در باغات و آموزش عملی به باغداران

در ادامه به سراغ یکی از تولید کنندگان کود کمپوست رفته و با ایشان گفتگو نمودیم.

فتاحی منش در گفتگو با خبر مردم در خصوص این کود گفت:

تهیه‌این کود دستور العمل خاصی دارد و طبق آن دستور العمل باید کمپوست را تهیه نماییم و در تولید آن از ضایعاتی مثل کاه، برگ درخت، کود گاوی، کود گوسفندی، کود مرغی و سایر ضایعات استفاده می‌شود که‌این مواد را باید به صورت لایه لایه روی هم قرار داد و پس از هر لایه ضایعات، یک لایه کود ریخته می‌شود و در هر لایه آب و رطوبت به آن اضافه می‌کنیم و بعد از آن لایه ها را به هم می زنیم؛ و گوگرد به آن اضافه می‌کنیم و تست حرارتی و رطوبتی آن نیز انجام می‌شود باید گفت که همه چیزهای مورد نیاز درخت در کمپوست وجود دارد.

وی افزود:

آنالیزی وجود دارد و بر اساس آن مشخص شده کود حیوانی نه تنها تاثیر مثبتی بر درخت ندارد بلکه شوری خاک را افزایش می‌دهد و به تنهایی می‌تواند خاک را نابود کند اما با این ترکیبی که کار می‌کنیم ای سی آن فوق العاده مناسب درخت و گیاه‌است و تمام عناصر مورد نیاز گیاه شامل پتاسیم، روی، فسفات، کلسیم به درخت داده می‌شود و باعث می‌شود رشد درخت متوازن باشد، کیفیت میوه آن عالی باشد، رطوبتی ایجاد شود که تنش های آبی را کنترل کند.

فتاحی منش در توضیح تفاوت های کود کمپوست با کود ورمی کمپوست گفت:

 ورمی کمپوست با استفاده از کرم تهیه می‌شود اما در کمپوست کود پوشانده می‌شود و اگر ورمی کمپوست آنالیز شود پتاسیم، روی، منگنز را ندارد و فقط باعث می‌شود کیفیت خاک فرق کند

وی در پایان گفت:

از آنجا که‌این کود ناشناخته‌است بازار چندانی ندارد و قصد بنده از تهیه‌این کود فروش آن نبوده‌است و چون بنده در این زمینه کارشناس هستم و آنرا بسیار مناسب می‌دانم برای مصرف محصولات خود تولید نمودم حال در منطقه قطرویه با توجه به‌اینکه بنده در آنجا کار کرده‌ام بسیاری از افراد به آن گرایش پیدا کرده‌اند.

از مزایای این طرح اینست که در این پروژه تمامی موادی که در آن به کار می رود؛ حتی ضایعات آن نیز مورد استفاده قرار می گیرد

در ادامه با آقای اعظمی در خصوص طرح‌های اقتصاد مقاومتی که تحت نظر حاج سید مهدی فال‌اسیری در شهرستان در حال اجرا می باشد گفتگو نمودیم.

وی یکی از مزایای اکثر طرح ها را این دانست که در آن از تمامی مواد حتی ضایعات آن برای تولید ورمی کمپوست استفاده می‌شود.

وی در این زمینه گفت:

طرح های اقتصاد مقاومتی که در شهرستان تحت نظر حاج سید مهدی فال‌اسیری راه‌اندازی شده‌اند نظیر گلیم بافی، هیدروپونیک و پرورش ماهی خاویاری هستند. بزرگترین طرح ایشان طرح مجتمع اقتصاد مقاومتی است که اشتغال زایی حدود 1000 تا 2000 نفر را دارد و در آن تمام مایحتاج مردم تامین می گردد. یک بخش این طرح مربوط به تامین میوه و سبزی است. از مزایای عمده‌این طرح آن است که از همه مواد موجود در این طرح استفاده به عمل می‌آید

وی در ادامه خاطر نشان کرد:

تامین میوه و سبزیجات روزانه مردم بصورت تازه یکی از نکات مهمی است که در این طرح مد نظر قرار خواهد گرفت. حال این میوه و سبزی یک سری ضایعاتی دارند. این ضایعات برای تولید کود ورمی کمپوست مورد استفاده قرار می گیرند. در واقع باید گفت از این مجموعه هیچ گونه ضایعات و مواد دور ریختنی بیرون نمی رود و همه آنها مورد استفاده قرار می گیرند.

اعظمی ورمی کمپوست را یک کود ارگانیک خواند و افزود:

کودهای حیوانی منبع باکتری و منبع تخم علف های هرز هستند و کود حیوانی پس از مدتی برای کشاورزی هزینه در بر دارد لازم به ذکر است که کود ورمی کمپوست به لحاظ EC (هدایت الکتریکی)و ph (سختی آب)نظم خاصی داردو قابلیت آنالیز املاح را داراست و می‌توان با محاسبه آن را تولید نمود EC قابلیت جذب املاح را برای گیاه آسان می‌کند که‌این کود به لحاظ EC بهترین است.

وی خاطر نشان کرد:

ورمی کمپوست عالی ترین منبع نیتروژن، ازت و پتاسیم است و کرم خاکی که تولید کننده ورمی کمپوست است از کود گاوی یا گوسفندی استفاده می‌کند کودی که تولید می‌کند به لحاظ EC و ph برای هر گیاه قابلیت تنظیم دارد باکتری و تخم علف هرز هم در آن دیده نمی‌شود و به همین دلیل ارگانیک است. یکی دیگر از نکات این است که‌این کرم‌ها بهترین منبع تغذیه برای طیور هستند چون مملو از پروتئین هستند بعلاوه‌این کرم منبع پروتئینی برای شیلات و ماهی ها هستند و بنده معتقدم که تولید کود ورمی کمپوست پردرامد ترین کار محسوب می‌شود چون که منابع و مواد اولیه آن از مواد دور ریختنی و زباله ها هستند.

وی درپاسخ به‌اینکه بعضا شنیده می‌شود این کرم بازارفروش ندارد گفت:

این مساله بیشتر به دلیل ان است که‌این کرم شناسانده نشده‌است و کشاورز و باغدار واقعا نمی‌داند که‌این کرم چه خصوصیاتی دارد و همین باعث شده به فروش نرسد پس هر کار تولید ی اول باید بازار آن ایجاد بشود و باید به کشاورز آموخته شود که‌این کود از هر جهت برای او و محصولاتش بهتر است

وی پیرامون اینکه بعضا گفته می‌شود این کود گران قیمت است نیز بیان کرد:

این مسئله صحت ندارد و اگر کشاورز همه مسائل را مد نظر قرار دهد کاملا متوجه خواهد شد که‌این کود سودآوری بالایی دارد میزان موادی که در این کود وجود دارد با میزان مواد موجود در کود گاوی یا گوسفندی قابل قیاس نیست براساس محاسبات علمی که داشته‌ایم هر هکتار زمین کشاورزی نزدیک 30 تن کود حیوانی مصرف می‌کند که بعضا ممکن است بیشتر هم بشود و اگر متوسط قیمت هر تن 25 هزار در نظر گرفته شود میزان کود مورد نیاز برای یک هکتار 750 هزار تومان خواهد بود اما کود ورمی کمپوست به دلیل بهینه بودن آن به لحاظ املاح و جوابدهی آن می‌توان 10 تن مصرف نمود و این مساله پاسخگوی آن 30 تن است. اگر چه‌این کود گران قیمت تر بوده و هر تن 50 هزار تومان است اما 10 تن آن معادل 500 هزار تومان است یعنی 250 هزار تومان ارزان تر است. برخی افراد ابتدای کار یعنی گران قیمت بودن کود را مد نظر قرار می‌دهند و کشاورز ادامه کار و هزینه هایی که بعدا نیاز به پرداخت آن ندارد از جمله هزینه باکتری ها، سم زدایی ها و علف های هرز را لحاظ نمی‌کند و این مسائل همگی سودمند هستند. در واقع باید گفت این کود معرفی نشده‌است و اگر کود شناسانده شود؛ بازار آن تامین شود مسئله آن حل می گردد.

وی افزود:

کود ورمی کمپوست در کشاورزی بین 20 تا 70 درصد می‌تواند افزایش محصول داشته باشد و با استفاده از این کود حداقل 20 درصد اضافه محصول داریم؛ اگر کشاورز این مطالب را بداند طبیعتا از این کود استفاده می‌کند و علت اصلی عدم استفاده از این کود شناسانده نبودن این کود می باشد و در منطقه ما نسبتا می‌توان گفت که‌این کود جدید است و مردم از ریسک کار جدید ترس دارند.

وی در خصوص مهیا بودن بازار فروش ورمی کمپوست که در مجتمع اقتصاد مقاومتی تولیدخواهد شد گفت:

چنانچه کود ورمی کمپوست در این جا هم استفاده نشود آن را به مناطقی که شناخته شده‌است و مورد استفاده قرار می گیرد صادر می‌کنیم و در این زمینه مشکل خاصی نداریم.

 اعظمی با اشاره به‌اینکه تهیه‌این کود آب خاصی نیاز ندارد گفت:

در حد مرطوب نگه داشتن کفایت می‌کند و میوه جات و سبزیجات خود آنان مرطوب هستند و آب زیادی لازم ندارد و در این زمینه حتی می‌توان از آب تصفیه شده فاضلاب نیز استفاده کرد این مجتمع یک چرخه کامل است و کسانی که در این مجتمع سر مایه گذاری می‌کنند و سهم خرید کنند از تمام سود استفاده خواهند کرد در این مجتمع اقتصاد مقاومتی به دلیل اینکه چرخه کامل است سود آوری آن بالاست.

سپس به سراغ دو تن از شهروندان که مدتی در حال تولید ورمی کمپوست بودند رفته و با ایشان گفتگو نمودیم.

قاسم قره چاهی یکی از افرادی است که در این زمینه گام برداشته‌اما متاسفانه با شکست مواجه شده‌است وی در گفتگو باهفته‌نامه خبر مردم ضمن بیان اینکه مواد اولیه تولید ورمی کمپوست از جمله کود گاو گران قیمت است گفت:

کمبود آب یکی دیگر از مشکلاتی بود که ما با آن روبرو بودیم. کمبود مواد مورد نیاز کرم از جمله کمبود پسماند گاو، گوسفند و کمبود پسماند مواد غذایی از عمده ترین مشکلاتی بود که باآن مواجه بودیم

وی افزود:

در این فرایند کرم‌ها این پسماندها را مصرف کرده و کود کمپوست تولید می‌کنند که حاوی مواد بسیار غنی برای زمین های کشاورزی است؛ اما همانگونه که عرض کردم گران قیمت بودن مواد اولیه و همچنین گران بودن کود ورمی کمپوست که باید خریداری شود و در این پسماندها ریخته شود تا با استفاده ار آنهاکود کمپوست تولید شود از مشکلات عمده ما بودیکی دیگر از مسائل این است خریداری این کود نیز برای کشاورزان گران قیمت است و آنها کمتر تمایل دارند که از این کود استفاده کنند.

وی با اشاره به یکی از عمده ترین مزایای ورمی کمپوست که‌استفاده از دور ریختنی های مواد غذایی است گفت: 

اگر بتوانیم این دور ریختنی ها را جمع کنیم و آنها را بیرون نریزیم می‌تواند بسیار سودمند و مثمر ثمر باشد.

قره چاهی خاطر نشان کرد:

در این کاری که بنده راه‌اندازی نمودم یک استخر آب ایجاد نمودم تا با کمبود آب مواجه نشویم نکته دیگری که لازم است اشاره کنم این است که کودی که به منظور استفاده کرم‌ها ریخته می‌شود هر اندازه کوچک تر باشد بهتر است

محمد کاظم احسنی یکی دیگر از کسانی است که کود ورمی کمپوست را راه‌اندازی نموده و پس از مدتی با عدم موفقیت در این عرصه مواجه شده‌است.

وی در گفتگو با خبر مردم ضمن اشاره به سنگ اندازی های برخی افراد در این زمینه گفت:

شرکت هایی بودند که با کلاه برداری مردم را فریب داده و مانع شدند این کار به خوبی ادامه پیداکند وی در توضیح این مطلب گفت نحوه کار ما به‌این صورت بود که کود گاو، پسماند مواد غذایی و کرم را در یک سبد ریخته و سپس ورمی کمپوست تولید می شدو سبد آن را می فروختیم اما همین افراد که وابسته به شرکت های خاصی بودند مقدار اندکی کود گاوی و مقدار اندکی کرم وارد سبد کرده و بقیه سبد را از پسماندهای غذایی پر می‌کردند و به شرط خرید به افراد واگذار می‌کردند و عنوان می‌کردند پس از اینکه تبدیل به کرم شد در طول 3 ماه با قیمت بیشتری از شما خریداری می‌کنیم و قبل از اینکه 3 ماه تمام شود تا بخواهد کود به عمل آید آنها نیز از این شهر می رفتند. البته در بازار فروش آن نیز با مشکلاتی مواجه بودیم.

در ادامه به سراغ صنف تره‌بار فروشان سطح شهر رفته و با برخی از آنها در مورد سرنوشت ضایعات میوه و سبزی گفتگو نمودیم.

مباشری یکی از مغازه داران صنف تره‌بار سطح شهر درخصوص ضایعات سبزی به خبرنگار هفته‌نامه خبر گفت:

 بعضی از افراد آنها را برای حیوانات خانگی (مرغ)می برند و در صورتی که کسی مراجعه نکند آنها را درون سطل زباله می اندازیم.

 وی در پاسخ به‌اینکه برای استفاده آنها زمینه تبدیل به کود کرم هم اقدامی صورت پذیرفته گفت:

پسماندهای سبزیجات بیشتر برای استفاده حیوانات خانگی نظیر مرغ و گوسفند استفاده می‌شود

هومن بیگی یکی دیگر از فروشندگان میوه و سبزی در گفتگو با خبر مردم ضمن اشاره به‌اینکه میوه جاتی که خراب شده‌اند را معمولا افراد فقیر و بیچاره با قیمت ارزانتر می برند گفت:

میوهایی که واقعا خراب باشد را بیرون می اندازیم

ایرج حبیبی پیرامون این مساله به خبرنگار ماگفت:

تا جایی که‌امکان داشته باشد میوه ها و سبزیجاتی که در پایان روز اضاف می‌آوریم به قیمت ارزان تر به مشتری می‌دهیم و اگر میوه‌ای باشد که قابل استفاده نباشد بیرون می ریزیم

آنچه در پایان باید گفت اینست که به نظر می رسد اداره جهاد کشاورزی بیشتر هم و غم خود را معطوف به تولید کود کمپوست نموده و در خصوص کود ورمی کمپوست به دلیل برخی از مشکلات که بیشتر شایعه می باشند تا واقعیت، نظیر گران قیمت بودن و نداشتن بازار فروش اقدام چندانی صورت نپذیرفته‌است البته بازار فروش هر محصول بیشتر به شناخته بودن آن محصول در بین مردم بستگی دارد که حتی می‌توان گفت کود کمپوست هم چندان در بین مردم شناخته شده نیست و کشاورزان از مزایای بسیار عمده‌این دو کود اطلاع چندانی ندارند و نمی‌دانند در مقایسه با سایر کودهایی که مورد استفاده قرار می گیرند تا چه‌اندازه مفید تر هستند یکی دیگر از مسائل اینست که روزانه در شهرستان ضایعات زیادی تولید می‌شود که‌این ضایعات می‌تواند با مدیریت صحیح در تولید کودهای کمپوست و ورمی کمپوست مورد استفاده قرار گیرند و شاید این مهم توسط شهرداری که به نوعی با جمع اوری ضایعات و پسماندها در ارتباط است بتواند به اشتغالزایی و دآمدزایی قابل ملاحظه‌ای تبدیل شود.