تردد در شهر نی ریز از مشکلات کلیدی معلولین و کم توانان جسمی و حرکتی

گاه یک پله، نبود پل در اماکن عمومی، یا سد معبری كه توسط مغازه داران در پیاده رو ها ایجاد می‌شود؛ عامل باز دارنده خروج یک جانباز و معلول از منزل است.

از صبح تا شب که از خانه بیرون می‌زنید، در معابر عمومی چقدر امکان دارد یک معلول را سوار بر ویلچر در حال گشت‌وگذار در خیابان‌ها ببینید؟ چرا حضور معلولان در فضای شهری تا این حد کم‌رنگ است؟ اصلا امکانات شهری ما چقدر پاسخ‌گوی نیاز یک معلول است تا او به‌تنهایی بتواند از عهده کارهای شخصی و اداری‌اش در سطح شهر بربیاید؟ تمام این سؤال‌ها باعث شد یک روز از مسئول مرکز توانبخشی بهزیستی نی ریز، ویلچر قرض کنیم، کمی تمرین کنیم و به همراهی او در یک خیابان پرتردد شهر رفت‌وآمد کنیم تا ببینیم یک فرد ویلچرنشین چقدر می‌تواند در شهر با وضعیت کنونی رفت‌وآمد کند.

عدم توجه به‌استانداردها در ایجاد مبلمان شهری و اماکن عمومی، همت های بلند معلولان را قربانی خود کرده و خیابان هایی که نه تنها نیم نگاهی به حضور این قشر در خود ندارند بلکه بعضا برای حضور افراد سالم نیز مناسب نیستند، عاملی برای عدم حضور مناسب معلولان در جامعه شده‌اند.

شاید در گذشته‌ای دور به واسطه باورهای غلط در اجبار ودر انزوا برای معلولان نیازی به توجه به مقوله مناسب سازی احساس نمی شد اما امروزه به واسطه پیشرفت های ذهنی بشر، معلولیت عامل گوشه نشینی و عدم حضور در جامعه نیست اما متاسفانه حال که اراده و خودباوری برناتوانی های جسمانی مغلوب گشته، بی توجهی مسئولان به رعایت استانداردهای شهری و مناسب سازی معابر عاملی برای انزوا و عدم حضور معلولان در جامعه شده‌است.

گذری بر خیابانها و امکان عمومی نی ریز حکایت از آن دارد که در معماری شهری، معلولان و کم توانان به کل فراموش شده‌اند و حقوق آنها برای ایجاد زمینه و بسترهای مناسب جهت حضور و فعالیت در جامعه نادیده گرفته شده‌است.

به علاوه شهر‌ها به واسطه رشد و توسعه روز افزون خود، باید در بر آوردن نیازهای شهروندان مناسب سازی شده تا بتوانند زیرساخت‌های لازم برای افراد مختلف را تامین کنند چرا که فراهم نبودن زیرساخت‌های لازم برای افراد معلول و کم توان جسمی و حرکتی، دسترسی آنان به‌امکانات شهری را با مشکل روبه رو می‌سازد.

مناسب‌سازی محیط برای معلولین، اصلاح محیط و تدارک تجهیزات مورد نیاز به گونه‌ای که افراد معلول قادر باشند آزادانه و بدون احساس خطر از محیط پیرامون خود، اعم از اماکن عمومی، معابر و محیط شهری استفاده کرده و از تسهیلات خدماتی با حفظ استقلال فردی خود بهره‌مند شوند.

بیشترین مشکلات مناسب سازی مربوط به‌اماکن عمومی است

رئیس اداره بهزیستی نی ریز بیشترین مشکلات و معضلات در بحث مناسب سازی شهری را در حوزه‌اماکن عمومی می‌داند.

زارعی در گفتگو با خبرنگار هفته‌نامه خبر در این خصوص گفت: یک شهر برای تمام افراد طراحی و ساخته می‌شود و همه افراد صرف نظر از رنگ پوست، نژاد و جنس، قومیت به یک اندازه حق استفاده از تمامی امکانات موجود را دارد.

مناسب سازی شهری یعنی محیطی بدون مانع برای معلولان، جانبازان، سالمندان و حتی زنان باردار و یا انسان هایی که به هر نحوی دچار محدودیت بوده و یکسان سازی فرصتها فرآیندی است که طی آن سیستم های عمومی جامعه برای تمامی افراد قابل دستیابی و استفاده می‌شود به‌این ترتیب با حذف موانع امکان مشارکت کامل معلولین در تمامی زمینه ها فراهم و در نتیجه دستیابی این افراد به کیفیتی از زندگی که معادل و برابر دیگران باشد مقدور میگردد.

خانم زارعی با بیان اینکه در شهرستان نی ریز تعداد 1152 نفر معلول جسمی حرکتی،218 نفر معلول بینایی و 354 نفر سالمند معلول بوده و از این تعداد 23 درصد از آنها نیازمند استفاده از محیط های دارای مناسب سازی می باشند خاطر نشان کرد: با توجه به قدیمی بودن بافت شهرستان و نوع معماری شهری امکان اجرایی کردن برخی از استاندارهای مناسب سازی از جمله: عریض نمودن پیاده روها، همسطح سازی پیاده رو و سواره رو، ایجاد سطح شیبدار جهت ساختمان های با ارتفاع زیاد و قدمت طولانی و... میسر نمی باشد لیکن در صورت همکاری ارگانها و نهادهای شهرستان به منظور مشارکت در رفع موانع می‌توان درصدی از فضاهای موجود را تاحد امکان مناسب سازی و قابل استفاده جهت معلولین، جانبازان و ... نمود.

وی گفت: نظارت موثر سازمان های اجرایی بر ساخت و سازها و رعایت استاندارها در این زمینه سبب سهولت تردد معلولین به مراکز و ارگانهای دولتی و سایر فضاهای شهری و در نتیجه حضور فعال و مشارکت این عزیزان در عرصه های مختلف اجتماعی می گردد.

وی اظهار داشت: بسیاری از ادارات و دستگاه های اجرایی هم نیم نگاهی به مناسب سازی در ساخت و سازهای خود داشته‌اند لیکن به دلیل عم رعایت استانداردهای لازم در این زمینه معلولان برای مراجعه به آنها با مشکل مواجه هستند.

رئیس اداره بهزیستی نی ریز تجاوز به حریم عمومی توسط مغازه داران و سد معبر در پیاده رو ها را ازدیگر مشکلاتی دانست که کمتر به آن توجه می‌شود.

وی با اشاره به ضرورت اهمیت و توجه به مناسب سازی در اماکن عمومی و معابر شهری رعایت استانداردهای شهری را حداقل احترام به حقوق معلولان کم توانان دانست و گفت: متاسفانه مناسب سازی حتی در مسکن های مهر نیز نادیده گرفته شده و نیم نگاهی به مقوله مناسب سازی نداشته‌اند. ایشان در پایان با اشاره به شعار روز جهانی معلولین "آینده‌ای که ما می‌خواهیم، جهانی فراگیر و برابر برا ی همه " خواستار همکاری همه جانبه نهاد ها و ارگانها در این زمینه گردیدند.

محمدی کارشناس ارشد نظام مهندسی فارس در گفتگوی تلفنی با خبرنگار هفته‌نامه خبر می‌گوید: جانبازان و معلولان با وسایل کمکی یا صندلی چرخ‌دار، از قطع پیوستگی حرکت در راسته پیاده دچار مشکل می‌شوند و گاه از حرکت بازمی‌ایستند. همین مشکلات عمده‌ترین عامل انزوای جانبازان و معلولان بوده و رفع این موانع از مهم‌ترین اقدام‌هایی است که باعث مشارکت بیشتر این افراد در جامعه می‌شود. پیاده‌روها ازنظر خصوصیات فیزیکی ازجمله شیب، عرض، هم‌سطح سازی پل‌های ارتباطی، پل‌های هوایی، زیرگذرها و روگذرها در سطح مطلوبی قرار ندارند.

بررسی وضعیت موجود نشان می‌دهد که‌امکان بهره‌گیری کم‌توانان از امکانات و خدمات همگانی به‌راحتی امکان‌پذیر نیست. شبکه‌های ارتباطی پیاده و سواره و فصل مشترک آن‌ها با یکدیگر، وسایل حمل‌ونقل همگانی، مراکز درمانی، بانک‌ها، فروشگاه‌ها، کتابخانه‌ها، مدارس و سایر اماکن آموزشی، مراکز پست، تلفن‌های همگانی، مراکز تفریحی و ورزشی و فرهنگی، ساختمان‌های مسکونی، وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، ادارات و شرکت‌های دولتی و خصوصی که به‌هرحال باید برای مراجعین، کارکنان و ساکنان آن‌ها قابل‌دسترس باشد در اکثر شهرها این امکانات جهت معلولان وجود ندارد.

یکی از معلولان در این باره می‌گوید: تردد در کوچه و خیابان به تنهایی برایم مشکل است هر چند در این سال ها مسئولان درباره اقدامات انجام شده در زمینه مناسب سازی ها زیاد صحبت می‌کنند اما در عمل هنوز مناسب سازی چندانی در معابر شهر انجام نشده‌است.

کاشانه با بیان اینکه مناسب سازی به معنای این است که معلول به تنهایی و بدون کمک در شهر تردد داشته باشد اظهار می دارد: شیبراهه های اجرا شده در پیاده روها آنقدر تند است که نمی‌توان با ویلچر به راحتی از آن عبور کرد.

وی می‌گوید: هنوز خیلی از ادارات و بانک ها برای تردد معلولان مناسب سازی نشده‌است و استفاده از عابربانک ها هم در بسیاری از بانک ها برای ما میسر نیست.

زهرا دختر 19 ساله که از نظر جسمی و حرکتی دچار معلولیت متوسط است می‌گوید: وقتی از مادر می پرسم با وجود اینکه هیچ کسی از خانواده و فامیل دچار معلولیت نیست اما چرا من دچار مشکل شده‌ام می‌گویند زمانی که متولد شدی از دست پرستار افتاده‌ای و اثر این اتفاق که برای همیشه باید همراه من باشد ذهنم را مشغول می‌کند.

وی افزود: موضوعاتی که با بیرون آمدن از خانه اذیتم می‌کند نگاه ترحم آمیز مردم است و برخی برای دلسوزی کلماتی را به زبان می‌آورند که بیشتر نشان دهنده عجز و بیچارگی و ناتوانی ماست و شنیدن کلماتی از مردم همچون بیچاره یا بنده خدای توام با ترحم برای ما بسیار آزار دهنده‌است.

وی می‌گوید: مناسب سازی فرهنگی در خصوص معلولین زمانی محقق می‌شود که جامعه نگاه خود را به معلول تغییر دهد وما بدون دغدغه از انزوای خانه بیرون آمده و همانند یک فرد عادی امکان و فرصت برابر حضور در اجتماع را داشته باشیم.

وی در پایان گفت: پارک رفتن، تفریح، بیرون آمدن و گشت و گذار در خیابان و معابر را معلولان سهم خود نمی‌دانند و زمانی که مبلمان شهری متناسب با وضعیت آنها طراحی نشده و ما به جایی می رسند که در چنین شرایطی حاضریم به تحصیل و دانشگاه هم فکر نکنیم.

ولی خانواده‌ای که درشهر مشکان با دارا بودن 4 فرزند معلول خود رنج می برد در گفتگوی تلفنی با ما می‌گوید: جهت انجام کارهای فرزندان خود هر وقت به شهر مراجعه می‌کنم در اماکنی خصوصا بانک رفاه و مراکز خرید در سطح شهر با مشکلات عدیده‌ای روبرو می‌شویم که اگر مسئولین خود را جای ما بگذارند بد نیست کمی هم از مشکلات ما با خبر شوند.

در ادامه قصد داشتیم با مسئولان شهرداری نی ریز در خصوص ساماندهی و اقدامات انجام شده در بخش مناسب سازی فضای شهری ویژه معلولان اطلاعاتی را کسب نمائیم که در مراجعات متعدد به شهرداری موفق به مصاحبه نشدیم.

گفتنی هر ساله سه ماهی یکبار جلسه شورای مناسب سازی با دبیر جلسه توسط بهزیستی و ادارات مرتبط از جمله فرماندار، شهرداری، نیروی انتظامی، فرهنگ و ارشاد، راهنمایی و رانندگی، بانکها، بنیاد شهید، راه و شهرسازی شبکه بهداشت و درمان، اداره کار، اموزش و پرورش برگزار می‌شود.

در اخرین جلسه‌این شورا مصوبات ذیل به تصویب رسیده‌است:

شهرداری موظف شده یکی از مراکز خرید شهر که قابلیت عرضه و خدمات بهتر به معلولان را دارست مناسب سازی شود.

شبکه بهداشت و درمان نی ریز موظف شد جهت رفاه حال معلولان اقدام به تصحیح رپ ورودی اداره نماید.

بانک رفاه کارگران موظف شد نسبت به‌ایجاد رمپ مخصوص معلولان اقدام نماید.

شهرداری موظف شد جهت رفاه حال نابینایان در بانک شهر تصمیماتی را اتخاذ و عملی نماید تا این قشر از معلولان نیز از امکانات بانک شهر استفاده نمایند.

مقرر شد راهنمایی و رانندگی در خصوص پارکینگ مناسب جهت افراد معلول هر چه سریعتر اقدامات لازم انجام گیرد.

مقرر گردید بانک ثامن نسبت به‌ایجاد رمپ جهت معلولان اقدام لازم را انجام نماید

حال بایستی دید مسئولان امر تا چه حدی به قول و وعده های خود پایبند هستند و فکری هم به حال معلولان در ذهن آنها خطور می‌کند.

جهت درک نیازها و خواسته های معلولان تنها کافی است لحظه‌ای خود را به جای انها گذاشته و مشکلات آنها را لمس کنیم.

سخن آخر: اصلاح اماکن عمومی، معابر، محیط شهری و ساختمان های اداری و عمومی از جمله اقداماتی است که نیازمند همکاری ادارات مربوط در زمینه مناسب سازی شهر از جمله (احداث رَمپ(سطح شیب دار) و آسانسور برای ادارات و برخی بانک ها) برای این عزیزان می باشد.

نگاه مسئولان باید عوض شود انها باید درک درستی از مقوله مناسب سازی داشته باشند و به اهمیت و ضرورت توجه به آن پی ببرند تا بتوانند ضمن ارائه برنامه های خوب در این زمینه نسبت به اجرایی کردن آنها نیز مبادرت داشته باشند.

در پایان اینکه جهت درک نیازها و خواسته های معلولان تنها کافی است لحظه‌ای خود را به جای انها گذاشته و مشکلات آنها را لمس کنیم.