افزایش سپرده‌گذاری در بانک‌ها و رکود بازار در گفتگو با چند تن از مسئولین بانک‌ها و کارشناسان مسائل اقتصادی شهرستان نی‌ریز

اگر بخواهیم فلسفه بانک و بانکداری را قدری باز نماییم، باید گفت:

 در واقع این نهادها برای تجمیع پول‌های خرد و ساماندهی و انتقال آنها به بخش‌های مولد اقتصادی برای ایجاد اشتغال بوده و از زمانی فعالیت خود را آغاز کردند که موضوع مسافرت‌های دریایی مطرح شد و در وهله نخست آنها بیشتر در رسته صرافی فعالیت داشتند که‌استمرار این فعالیت تا کنون به شکل مدرن امروزی رسیده‌است.

در کشور ما یکی از چالش‌هایی که در حوزه بانکداری وجود دارد تأسیس مؤسسات مالی و اعتباری و صندوق‌های قرض‌الحسنه بوده و این موضوع اقتصاد کشور را تبدیل به یک آشقته بازار کرده زیرا آنها سیاست‌های مدونی نداشته و نظارتی از طرف مکانی معین به نام بانک مرکزی به آنها اعمال نمی‌شود.

با توجه به رکود حاکم بر بازار و تاثیر این رکود بر نوع سپرده گذاری در بانکها و همچنین تاثیر آن بر پرداخت اقساط بانکی با برخی از مدیران و کارشناسان بانکها گفتگویی کوتاه داشته‌ایم:

مهدی زردشت رئیس بانک مهر اقتصاد (بسیجیان) در گفتگو با خبر نگار هفته نامه خبر مردم در مورد تاثیر رکود بر افزایش معوقات بانکی و سپرده گذاری در بانکها اظهار داشت:

رکود حاکم به بازارتولید باعث شده که برخی از تولید کنندگان و سرمایه گذاران بدلیل عدم ثبات در بازار و دوره بازگشت طولانی منابع مالی خود را از چرخه تولید خارج و در مؤسساتی که سود بالاتری پرداخت می کنند به عنوان سپرده سرمایه گذاری واریز نمایند.

چرخه مناسب در سیستم بانکی و اعتباری جذب سرمایه های نقدی مشتریان در قالب انواع سپرده ها مدیریت صحیح و ارائه‌این سرمایه ها به اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی سرمایه جهت امور تولیدی و خدماتی بازگشت و دریافت منظم و بموقع این اعتبارات و تسهیلات برداشت شده در سر رسید های ارائه شده می باشد، قطعا وقتی این چرخه سالم وکامل است که همه‌این موارد مانند چرخ دنده های یک ساعت به صورت منظم به کار خود ادامه دهند.

 اما بدلیل رکود کل حاکم بر بازار و البته مهمتر اینکه بیشترسرمایه گذاری ها و متقاضیان سرمایه در نی‌ریز در بخش کشاورزی و دامداری و بعد از آن در صنعت سنگ انجام شده‌است و نوسا نات بازار و خشکسالی تاثیر مستقیم در کاهش در آمد و در نتیجه باز پرداخت تسهیلات و اعتبارات تزریق شده بر این واحدها شده‌است خروجی نهایی آن افزایش معوقات بانکی در سال های اخیر در سطح بانک ها، مؤسسات مالی و صندوق های قرض الحسنه می باشد که عمده آن هم یا خود تولید کننده هستند و یا کارمند و کارگر.

وی همچنین ادامه داد:

تاثیرات این نقص در برگشت تسهیلات علاوه بر ایجاد مشکل برای وام گیرنده قطعا در سیستم مالی و بانکی مشکلاتی را ایجاد می کند که شاخص ترین آن ارائه تسهیلات بانکی بااحتیاط و سرعت کمتر و کاهش دادن تعداد این تسهیلات است چون سیستم بانکی وقتی می بینید که تسهیلاتی که حکم منابع در آمدی برای آنها را دارد بصورت معوقات و حتی مطالبات مشکوک الوصول از بانک خارج می‌شده و به. موقع و گاهی بسختی به سیستم گردش مالی بانک بر می‌گردد قطعا ترجیح می‌دهد که احتیاط بیشتری را داشته باشد و این در حالی است که متقاضیان دریافت تسهیلات جهت ایجاد ویا توسعه کسب کار رو به افزایش است و این قطعا نه به نفع بانک است و نه مشتریان سیستم مالی.

وی در ادامه افزوذ:

در این شرایط برخی از سرمایه داران وتولید کنندگان، سرمایه هایشان از تولید خارج شده و به سپرده های باسود بالاتر در سیستم مالی و بانکی جذب شده اند. در سال های اخیر علی رغم کاهش سود سپرده ها در سیستم بانکی که تحت نظارت بانک مرکزی می باشند، برخی از مؤسسات مالی خارج از نظارت، سود بالاتری را ارائه می‌دهند. این روش شاید در کوتاه مدت برای سپرده گذار سود بانکی ثابتی به همراه داشته باشد ولی برای خود بانک ها و سیستم مالی هزینه بر است.

طبق برخی برآوردها این نسبت یک به سه در سیستم بانکی و یک به شش در برخی از مؤسسات مالی بالغ می‌شود، یعنی به ازای هر یک ریال به بانک و یا موسسه مالی وارد می‌شود، 3 تا 6 ریال هزینه به بانک و یا موسسات مالی تحمیل می‌شود.

در حالی که بانک هاو موسساتی که بجای سود بیشتر به سپرده ها انرژی خود را به ازاء محصولات متنوع تسهیلاتی و اعتباری متمرکز می کنند سود بیشتری عاید خود می کنند، چون در این روش سودتسهیلات به عنوان در آمد به بانک بازگشت داده می‌شود در حالی که نگهداری و ارائه سود بالاتر از میزان وام دریافتی برای بانکها هزینه بر می باشد.

این کارشناس امور بانکی همچنین افزود:

نکته مهم این است که مردم و وام گیرندگان افزایش معوقات بانکی را نه یک مشکل شخصی بلکه یک معضل و نقطه منفی در سیستم گردش مالی و سرمایه شهرستان در نظر داشته باشند چون افزایش و یا کاهش این معوقات در رتبه بندی و تخصیص منابع داخلی بانکها در سطح استان به شهرستان نی‌ریز اثر مستقیم دارد و در بسیاری از موارد ما شاهد ثابت ماندن منابع اعتباری مؤسسات مالی و بانکها در سطح شهرستان و یا حتی کاهش این منابع هستیم.

برای مثال: در یک نمونه افزایش معوقات بانکی یکی از شعب بانکهای سطح شهرستان که در یکی از بخش ها فعال بود باعث شد که‌امتیاز فعالیت این شعبه ازمرکز استان فقط به دلیل افزایش معوقات لغو شود و حتی پیگیری مسئولین هم مؤثر واقع نگردید.

همچنین در موردی دیگر که در سطح استان اتفاق افتاد برخی از اعتبارات قرض الحسنه که در سطح استان فارس، توسط بانکها ارائه می‌گردید بدلیل عدم بازگشت به موقع این تسهیلات توسط دریافت کنندگان این تسهیلات، بصورت کلی لغو شده‌است که ضرر این موضوع بیشتر متوجه متقاضیان وام و تسهیلات می باشد و یا در بعضی از موارد برخی تسهیلات اشتغالزایی و کار آفرینی که توسط بانک مهر اقتصاد و در قالب تسهیلات اقتصاد مقاومتی به متقاضیان واجد شرایط ارائه می‌شود در حالی در نی‌ریز ثابت مانده‌است که در برخی از شهرهای کوچکتر استان فارس با جمعیتی در حدود یک دوم یا یک سوم نی‌ریز بدلیل خوش حسابی در پرداخت تسهیلات توسط وام گیرندگان این تسیلات اشتغالزایی بیش از دو برابر می باشد.

این نکته مهمی است که مردم و مسئولین مربوطه باید به آن توجه نمایند. این است که شهرهای مجاور بدلیل خوش حسابی در یافت کنندگان تسهیلات سهمیه وام و اعتبارت بیشتری دریافت نموده اند،

و نکته مهم تر اینکه تنها دلیل این تخصیص اعتبارات، پایین تر بودن میزان معوقات در این شهرها به میزان 20 تا 30 برابر نی‌ریز است و این موضوع یک زنگ خطر و هشدار جدی برای مسئولین شهر و بخصوص سیستم بانکی و مالی شهرستان می باشد.

 وی ادامه داد:

 لازم به ذکر است که در شهرهایی که اعتبار وتسهیلات بیشتری جذب کرده‌است یک سیستم منظم و منسجم در امر مدیریت تولیدات کشاورزی و یا خدمات تجاری آنها وجود دارد که‌این نظم در مدیریت تولیدو ارائه خدمات باعث افزایش توان مالی تولید کنندگان و یا ارائه دهندگان خدمات شده که نتیجه آن کاهش چشمگیر معوقات بانکی آنها در حد کمتر از یک درصد بوده‌است.

زردشت در مورد نحوه اعتبار سنجی مشتریان متقاضی تسهیلات در بانکها و مؤسسات مالی واعتباری گفت:

براساس دستور العمل های اجرایی جهت اعتبار سنجی متقاضیان تسهیلات در ابتدا استعلام مشتری از نظر نداشتن چک برگشتی و معوقات بانکی در شعبه مورد نظر انجام و سپس از کلیه بانک ها و مؤسسات عضو سیستم بانکی استعلام مذکور اخذ خواهد شد.

 وی افزود:

از اینرو معوقات بانکی افراد وچک های برگشتی در سایر بانکها و مؤسسات مالی در سیستم بانکی باعث کاهش اعتبار اخذ تسهیلات بانکی مشتریان بانک ها خواهد شد که می‌توان به نوعی این موضوع را اعتبار سنجی مشتری بیان نمود.

وی ادامه داد:

یکی دیگر از موارد دیگر که در بانکها مورد نظر است داشتن اشتغال مؤثر و واقعی متقاضیان وام جهت ضمانت می باشد که متاسفانه برخی از افراد وام های دریافتی را بجای اشتباه در عرصه های تولیدی مورد توافق به بانک در امور دیگر هزینه و در نتیجه در زمان پرداخت تسهیلات یامشکل مواجه می‌شوندکه اکثر این افراد فاقد شغل و یا اینکه شاغل به‌اموری هستند که جوابگوی اقساط تسهیلات نمی باشند بنابراین داشتن اشتغال مفید واقعی یکی از موارد مورد نظر در ارائه تسهیلات به افراد می باشد.

وی همچنین ادامه داد:

در پایان باید گفت جوانان و بخصوص متقاضیان وام های اقتصاد مقاومتی و اشتغال زایی و همچنین کار آفرینی هرچند از نظر حجم میزان کمتری از کل اعتبارات بانکی را به خود اختصاص می‌دهند اما در مقام مقایسه با وامهای داخلی خود بانک درصد بیشتری از آنها دچار معوقات و پرداخت اقساط می‌شوند که شاید بتوان گفت تجربه و سرمایه کمتر عامل تشدید و افزایش معوقات بانکی در اینگونه از تسهیلات تکلیفی باشد.

که‌این موضوع می‌تواند در عملکرد بانک های عامل در ارائه‌اینگونه از محصولات مالی بانک، مؤثر بوده و باعث کاهش و یا حداقل ثابت ماندن این اعتبارات به شهرستان نی‌ریز شود که‌این مورد می‌تواند باعث کاهش ارائه کمیت و کیفیت این خدمات به مشتریان خواهدشد.

آقای حسین پور ریاست بانک کشاورزی شعبه نی‌ریز در گفتگو با خبر نگار هفته نامه مردم بیان کرد:

با توجه به‌اینکه اکثر در آمد مردم در شهرستان نی‌ریز از کشاورزی و دادمداری می باشد، کاهش نزولات آسمانی از سال 87 به بعد تاثیر مستقیمی بر کاهش در آمد غالب شاغلین در این بخش داشته‌است.

وی ادامه داد:

این کاهش در آمد بصورت مستقیم بر منابع جاری ورودی به بانک اثر گذاشته‌است و بدلیل این که بانک کشاورزی به عنوان یک بانک دولتی متولی بیشترین حجم از تسهیلات ارائه شده به‌این بخش تولیدی از اقتصاد می باشد کاهش در آمد غالب مشتریان بانک باعث افزایش حجم معوقات مشتریان شده‌است که از چند سال قبل و بر اساس مصوبات دولت های قبل تمدید وامهای کشاورزی در دستور کار بانک کشاورزی قرار دارد و در شهرستان نی‌ریز بعنوان یکی از قطبهای تولید محصولات باغی جهت کاستن از فشار وارده بر کشاورزان، بانک کشاورزی سعی نموده در راستای اجرای مصوبات هیئت دولت در این زمینه بحث تمدید تسهیلات را تسهیل نماید.

مجید رضایی نسب مدیرموسسه ثامن در مورد تاثیر رکود بر سپرده گذاری بانکها گفت:

رکود باعث می‌شود که سرمایه گذار سود بانکی را به سرمایه گذاری در امور تولیدی ترجیح دهد

مثال یک واحد مرغداری که الان با 300 میلیون سرمایه گذاری شروع به فعالیت می‌نماید هیچ تضمینی ندارد که سود دهی داشته باشد گاهی در این شرایط1/2 و حتی تا2/3 سرمایه اولیه سرمایه گذار در گیر می‌شود و هیچ تضمینی نیست که اصل سرمایه هم برگردد ولی تولید کننده وقتی می بیند که اگر همین 300 میلیون را در بانک بگذارد هر ماه 6 میلیون سود ثابت دارد و بدون اینکه اصل سرمایه از دست برود و سرمایه گذار به سپرده گذاری در بانکها روی آورده‌است.

ما گاهی مرغدارانی را داریم که با چند صد میلیون سرمایه گذاری جهت خرید جوجه 20 میلیون از بانک وام گرفته اند ولی به دلیل شرایط بی ثبات بازار حتی توان پرداخت همان 20 میلیون سرمایه جاری خرید جوجه را ندارند.

و یا در قضیه سنگبری ها، سرمایه گذار با 700 میلیون سرمایه ثابت و 150 میلیون هم هزینه خرید سنگ محور، محصول تولیدی یعنی و سنگ فرآوری شده هم به فروش رفته و به دلیل شرایط بازار سرمایه سنگ فروش رفته هم بر نگشته واصل سرمایه خودش نیز راکد مانده و در نتیجه توانایی ادامه کار و خرید سنگ مجدد را هم ندارد.

به همین دلیل بسیاری از سنگبری داران منابع نقدینگی خود را بجای هزینه کردن جهت ادامه تولید به عنوان سپرده به بانکها واریز و از سود پول استفاده می کنند.

چون امروزه درآمدهای تولیدی جوابگوی هزینه ها نیست ترجیخ می‌دهند که سنگبری یک میلیارد تومانی را 700 میلیون بفروشد و پول خود را به حساب سرمایه گذاری بانکها بسپارد و در این بین یک چرخه تولیدی و اشتغال زایی از رده خارج و تعدادی افراد شغل خود را از دست می‌دهند. وقتی ساخت و ساز تعطیل می‌شود فروشنده مصالح، تولید کننده مصالح، کارگر، راننده و سنگبری و بسیاری از امور خدماتی مرتبط تعطیل می‌شود و طبعا موجب ورشکستگی می‌گرددو این زنجیره معیوب ادامه پیدا می کند.

معوقات بانکها بیشتر در شهرستان شامل کشاورزان و باغداران می‌شود و همچنین تولید کنندگان صنعتی و در رده بعدی کارگرانی که مرتبط با این امور می‌شوند؛ و این مورد را می‌توان با برنامه ریزی صحیح و کلان مدیریت نمود. با برنامه ریزی در مورد میزان تولید ونیاز بازار و در بخش کشاورزی، تامین نهاده ها و مواد اولیه توسط دولت و خرید تضمینی محصولات البته به قیمت عادلانه می‌توان در بهبود وضعیت اقتصادی تولید کنندگان بخصوص کشاورزان تغییری مؤثر ایجاد کرد.

آقای ح-خ کارشناس ارشد بانکداری:

رکود در حال حاضر به یک موضوع ذهنی و روانی برای جامعه تبدیل شده و گرنه نقدینگی و انگیزه سرمایه گذاری وجود دارد، اما در اثر بازار نامتوازن و عدم ثبات بازار که باعث شده عدم تعادل هزینه و درآمدشده را ایجاد کند، سرمایه ها(بدلیل همین رکود) به سپرده های بانکی با سود ثابت واریز می‌شود. بسیاری از تولید کنندگان شهرستان بخصوص در سنگبریها به عنوان فعالترین و پرحجم ترین صنعت شهرستان، نقدینگی خود را به بانکها سپرده اند و در مقابل بیشترین معوقات بانکها هم متعلق به همین تولید کنندگان و یا کارگران و کارمندان بیکار شده و یا حقوق نگرفته خروج از این روندی که بدلیل سیاستهای کلان دولتی ایجاد شده، با برنامه ریزی کوتاه مدت و بلند مدت دولتی قابل انجام خواهد بود.

یکی ازاعضای هیئت مدیره صندوق های قرض الحسنه سید الشهداء می‌گوید:

هر چند بسیاری از سرمایه داران در شرایط رکود سپرده های خود را به بانکها جهت دریافت سود واریز می کنند، اما قشر متوسط بدلیل شرایط سخت وام و یا سود بانکی بالا اقبال بیشتری به صندوقهای قرض الحسنه نشان می‌دهند؛ اما بدلیل اینکه اکثراً کارمند و یا کارگرویا کشاورز می باشند، در بسیاری از مواقع علی رغم خوش حساب بودن بدلیل عدم ثبات درآمد و حقوق، گرفتار معوقات بانکی می‌شوند.

ر-ج کارشناس یکی از نهادهای فعال در امور تسهیلات بانکی:

بیش از 50 درصداز پرونده های معرفی شده جهت اخذ تسهیلات، معمولا فرد وام گیرنده و یا ضامنین او بدلیل اقساط معوق و یا بعضاً چک های برگشتی فرصت دریافت وام را از سیستم بانکی از دست می‌دهند. در برخی موارد بسیاری از این افراد سرمایه گذارانی هستند که در صنایع تولیدی شهرستان در سطح چندده میلیون وحتی چند صد میلیون سرمایه گذاری نموده ولی بدلیل شرایط بی ثبات بازار، از ادامه راه باز مانده اند. بسیاری از این بنگاه ها و طرحهای اقتصادی در نیمه راه احداث و یا حتی پس از احداث بدلیل همین کاهش نقدینگی متوقف شده اند.

جاوید کرمی نژاد مدیر صندوق قرض الحسنه فتح المبین معتقد است:

رکود حاکم بر بازار باعث شده که سیستم بانکی سخت گیری بسیاری در گرفتن وثایق و ضمانت نامه ها داشته باشد و این امر موجب شده که توجه بیشتر اقشار جامعه به صندوقهای قرض الحسنه جلب گردد؛ اما کاهش درآمد(بدلیل رکود) بسیاری از افراد را علی رغم خوش حسابی گرفتار اقساط معوق نموده‌است.

بر اساس اظهارات مسئولین بانکی و همچنین موسسات مالی و صندوق های قرض الحسنه سطح شهرستان رکود باعث شده‌است که نقدینگی و سرمایه از تولید به سپرده های بانکی سوق داده شود و همچنین در نسبتی مستقیم باعث افزایش معوقات بانکی وامگیرندگان شده‌است.

هم اکنون وجوه بیشتر از حالت جاری به سمت سپرده‌گذاری در حال انتقال است؛ به بیان ساده‌تر در وضعیت موجود هر مشتری که مبلغی را در اختیار دارد میل به سپرده‌گذاری و دریافت سود از آن دارد.

منابع جاری در اصطلاح بانکی به منابعی گفته می‌شود که به آنها سود تعلق نگرفته و دائما در حال حرکت در بازارو سود افزایی هستند اما هم اکنون آمارها نشان از این دارد که منابع از سمت جاری به سمت سپرده مدت دار در حرکت است...

در پایان باید گفت:

در حال حاضر رکود در بازار به علل مختلفی ایجاد شده‌است از جمله:

عدم حمایت از تولید کنندگان داخلی، بحث قاچاق، نگاه به اقتصاد بیرونی (واردات کالا و اجناس خارجی)، تعطیلی بخش مسکن که باعث رکود در بیش از 250 صنعت مرتبط شده‌است و... همه موجب ایجاد رکود گردیده‌است.

می‌توان بیان کرد:

تمامی اختلالات در سیستم بانکی، معوقات، نیاز روز افزون به وام، کاهش در آمد خانوارها، فقر، مشکلات و معضلات اجتماعی و اقتصادی همه ناشی از مشکل اول یا همان رکود می باشد.

رکود و عدم انطباق سیستم اقتصادی دیکته شده با فرهنگ کشور اسلامی در صورت بازنگری در نگرش و رویکرد اقتصاد کلان؛ تمامی این مشکلات قابل حل می باشد و الا این بازی ادامه خواهد داشت.