زرق و برق شهر و مهاجرت زیاد روستائیان

شهرستان نی‌ریز به سبب جغرافیای خاص خودش و وجود معادن مختلف به شهرستانی صنعتی معروف است.

زیبایی‌های طبیعی و صنعتی بودن این شهرستان نتوانسته‌است رنگ سرد محرومیت این منطقه را از بین ببرد و این شهرستان با داشتن روستاهایی دورافتاده از مرکز شهر و نبود امکانات مناسب به عنوان شهرستانی کم و بیش محروم نیز شناخته می‌شود، محرومیتی که سبب کم شدن جمعیت روستایی و شهری این منطقه به دلیل مهاجرت جمعیت جوانش به سمت شهرنی‌ریز شده‌است.

روزهایی که با پایین رفتن خورشید و محو شدنش در پشت کوه‌های بلند منطقه، تمام می‌شود اما فکر تکرار دوباره این روزها برای جوانان و دانش‌آموزان روستاهای شهرستان نی‌ریز هم سخت است.

سختیی که به دلیل نبود کار در بیشتر روزهای سال برای هر جوانی به خصوص جوان روستایی که غرق بی‌امکاناتی است، غیرقابل تحمل است و مجبورش می‌کند مسیر مهاجرت به شهر را با تمام مشکلاتش مانند بسیاری از هم ولایتی‌هایش انتخاب کند. انتخابی که پایانش مانند شب‌های سرد منطقه، تاریک و نامشخص است.

* بیکاری عامل اصلی مهاجرت

بخشدار قطرویه شهرستان نی‌ریز درباره مشکلات روستاهای بخش قطرویه وعلت مهاجرت به شهر می‌گوید: شهرستان نی‌ریز 10630 کیلومتر مربع وسعت دارد که این وسعت سبب پراکندگی بالای روستاهای شهرستان و سخت شدن امکانات لازم شده‌است.

رضایی با اشاره به اینکه بخش قطرویه نی‌ریز دارای32 روستا است، گفت: 

1- ارزش افزوده بیشتر ملک و سرمایه در شهرها نسبت به روستاها 

2 - وجود شغلهای کاذب بیشتر نسبت به روستاها مثلا مسافرکشی، نگهبانی، کارگری و...

3- وجود امکانات رفاهی و تفریحی بیشتر در شهرها نسبت به روستاها

سه عامل اصلی دلیل مهاجرت روستائیان به شهر دانست و با اشاره به خدمات خوب در سال‌های پس از پیروزی انقلاب به روستاهای دورافتاده شهرستان اظهار کرد: دورترین روستای بخش قطرویه روستاهای واقع در حد مرزیست که فاصله حدود 70 کیلومتری با مرکز شهر را دارند اما از امکاناتی مثل برق، مخابرات و کانال‌های تلویزیون برخوردار است.

بخشدار قطرویه تورم بالا را باعث ابجاد فاصله طبقاتی ساکنان روستاها و شهر دانست که باعث شده امکانات موجود روستایی را کم ارزیابی کرده و گفت: نبود جاده مناسب کمبود اعتبارات مالی مورد نیاز، سبب کمرنگ بودن امکانات موجود در روستاهای شهرستان شده اما در یکی دو سال قبل طرح مطالعاتی خوبی انجام شده از جمله طرح گازرسانی به این بخش در دست بررسی و اقدام است که امیدواریم بزودی این امر محقق گردد. 

وی با اشاره به برخی روستای فاقد جاده دسترسی ادامه داد: نبود امکانات مناسب و زیرساخت‌های لازم برای زندگی در بعضی از روستاها و نبود درآمد کافی برای اهالی روستایی که ناشی از نبود شغل مناسب است در بیشتر روستاها، از دلایل اصلی ترک روستا و مهاجرت به شهر است و بخشی از روستاهای این بخش نیز به دلیل نداشتن امکانات خالی از سکنه شده‌اند و یا اقامت فصلی دارند.

بخشدار قطرویه نی‌ریز با اعلام اینکه در صورت تامین درآمد جوانان با شغل مناسب در حد بسیار پایین نیز می‌توان از مهاجرت جلوگیری کرد، اظهار داشت: با توجه به وسعت زیاد منطقه سعی در مطالعه برای ایجاد شغل‌های مناسب برای جوانان این منطقه داشته‌ایم.و دولت طرح هایی تحت عنوان طرح تکاپو و تکنا را در دست اجرا دارد که وام های را به گروههای 20 تا 25 نفره جهت ایجاد شغلهای تعریف شده از سوی وزارت کار تعاون رفاه و تامین اجتماعی پرداخت می نماید.

وی راهکارهای دیگر در مبارزه با این پدیده را این گونه برشمرد: تلاش در جهت یکسان سازی قیمت ملک در روستاها با شهرها مثلا قیمت صدور پروانه ساختمانی در کل کشور یکسان اما قیمت عوارض سالانه ساختمانی متفاوت به طوری که هر کس در شهرهای آبادتر زندگی می نماید عوارض بیشتری بدهد سبب آنکه از بودجه دولتی که سرمایه ملی کشور می‌باشد در شهرها بیشتر هزینه شده‌است و روستائیان از آن کمتر بهره برده‌اند و سهمی از عوارض وصولی از شهرها در روستاها هزینه گردد تا امکانات رفاهی روستاها و شهرها متعادل و هجوم به کلان شهرها کاهش یابد.

وی ابراز امیدواری کرد با تامین اعتبارات بتوانیم شاهد ایجاد بستر مناسب برای روستائیان و به خصوص جوانان برای زندگی بهتر باشیم.

* مهم‌ترین دلیل مهاجرت جوانان درآمد کم است

دهیار روستای تل مهتابی نیز درباره مشکل بیکاری جوانان این روستا گفت: نبود درآمد کافی و شغل مناسب مهم‌ترین دلیل مهاجرت جوانان است.

علیخانی با اشاره به اینکه روستای مهتابی در فاصله نزدیکی به شهر از جمله امکانات مناسب مانند، مخابرات، برق و مسجد است، اظهار کرد: وجود امکانات اولیه هم نتوانسته‌است سبب جلوگیری از مهاجرت شود.

وی با اعلام اینکه دامداری و کشاورزی مهم‌ترین شغل ساکنان این روستا است، افزود: بالا بودن هزینه‌های تامین علوفه مورد نیاز دام در فصل زمستان، دامداری سنتی و عدم توانایی جوانان در تامین اعتبارات برای صنعتی کردن دامداری و کشاورزی، نداشتن اعتبار و نبود ضمانت‌نامه‌های مناسب برای بانک‌ها جهت استفاده از وام‌های خوداشتغالی و نداشتن آگاهی‌های لازم همراه با آموزش‌های مناسب برای ایجاد شغل‌های دائم و مدیریت بهتر منابع خود از دلایل بیکاری زیاد در منطقه‌است.

وی تاکید کرد: در صورت تامین اولیه سرمایه شغل‌هایی مانند پرورش زنبور عسل برای جوانان و دادن آموزش‌های لازم کاربردی برای آنان، می‌توان شاهد ایجاد شغل‌های پایدار با درآمدهای مناسب باشیم که می‌تواند در حفظ جوانان در روستا بسیار تاثیرگذار باشد.

* آموزش اصولی و حمایت تا حصول نتیجه راهکار ایجاد شغل‌های پایدار است

دهیار روستای دهمورد نیز در گفت‌وگو با هفته نامه خبرنی‌ریز درباره رفع مشکل مهاجرت از روستاها توسط جوانان، گفت: تشکیل کارگروه تخصصی با استفاده از کارشناسان مجرب برای ایجاد اشتغال در روستاها می‌تواند در ایجاد اشتغال پایدار بسیار تاثیرگذار باشد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های خوب منطقه به خصوص در زمینه گردشگری اظهار کرد: با توجه به تحصیلات کم برخی جوانان و نیز عدم آشنایی آنان به راه‌کارهای جدید مدیریت کسب و کار به خصوص در صنعت نوپای گردشگری در منطقه، آموزش اصولی به جوانان برای ایجاد شغل به طوری که جوانان را از آغاز تا حصول نتیجه حمایت و تا پایدار شدن شغل همراهی کند، می‌تواند بستر مناسبی برای رونق کسب و کار فراهم کند.

وی فرش‌بافی و گلیم‌بافی را از شغل‌های مناسب برای بانوان و پرورش زنبور عسل، کاشت و تولید گیاهان دارویی، دامداری ...و نیز ایجاد درآمد از پروژه‌های گردشگری برای آقایان را از مهم‌ترین شغل‌هایی خواند که قابلیت اجرا و به بار نشستن در منطقه را دارند.

دهیار روستای دهمورد از نداشتن سرمایه‌های اولیه برای آغاز کسب و کار در بین جوانان روستاهای محروم شهرستان گفت و ابراز امیدواری کرد اگر دولت و بخش خصوصی به صورت جدی و به نیت جلوگیری از مهاجرت جوانان به حاشیه شهرها که سبب تحمیل هزینه‌های مادی و معنوی بسیار به جامعه می‌شود، وارد عمل شوند، شاهد رونق کسب و کار در منطقه و حتی بازگشت جوانان روستایی از شهرها به خانه خود خواهیم بود.

* اگر منبع درآمدی اندکی هم داشته باشیم، زندگی در روستا را با هیچ جا عوض نمی‌کنیم

یکی از جوانان روستای قلعه بهمن در حال فروش لوازم خانگی مورد نیاز مردم روستا بود و با رفتن به این روستا و آن روستا و فروش این محصولات گذران زندگی می‌کرد، گفت: با توجه به اینکه برخی جوانان منطقه به دلیل نبود امکانات و دوری از شهر، نتوانسته‌اند تحصیلات خود را ادامه دهند و در مقاطع تحصیلی پایین از ادامه تحصیل باز مانده‌اند، امکان اشتغال به شغل‌هایی که نیاز به دانش روز و آموزش‌های مختلف دارند را پیدا نمی‌کنند و مجبور هستند در روستاها بمانند و به پدر و مادر خود در امور کشاورزی و دامداری کمک کنند که با توجه به محدودیت زمین و سرمایه و جمعیت بالای خانواده‌ها، امکان کسب درآمد پایدار که بتواند زندگیشان را تامین کند، پیدا نمی‌کنند و با همان دانش کم به سمت شهرها می‌روند که آنجا هم باید کارهای سخت همچون کارگری را برای گذران زندگی انتخاب کنند.

وی در ادامه با اشاره به اینکه در بعضی اوقات هم خود جوانان دل به کار نمی‌دهند و نیاز است در این زمینه هم آموزش ببینند، افزود: کار کردن جزو خصلت‌های جوانان روستا است و متاسفانه این روزها این ویژگی به خاطر تفاوت در سطح زندگی و باورهای جوانان در حال کمرنگ شدن است.

این کارگر جوان بیان کرد: اگر با ایجاد شغل سر جوانان را به کار گرم کنیم، مشکلات زیادی که امروزه در روستاها برای جوانان و خانواده‌هایشان به وجود آمده‌است، از بین می‌رود.

وی از علاقه بیشتر جوانان روستا به دیار خود گفت و تاکید کرد: اگر زمینه‌های اشتغال و کسب درآمدهای اندک هم در روستاها فراهم شود، سبب ماندگاری جوانان و زندگی عزت‌مند آن‌ها در کنار خانواده‌هایشان می‌شود و اگر کار و امکانات خوب باشد، جوانان منطقه زندگی در روستا در کنار خانواده را با تمام ظواهر شهرنشینی عوض نمی‌کنند.

محمد که از روستای هرگان جهت کار و امرار معاش به نی‌ریز آماده می‌گوید: هر روز صبح در دکه کارگران ساختمانی با چند نفر از دوستانم جمع می‌شویم به امید کار ولی چه سود کاری نیست که دنبال ما بیایند. در طول ماه 10 الی 12 روز سرکار هستیم و بقیه روزها با شرمندگی به خانه می روم چرا که اگر امکاناتی بود در روستای خودم می ماندم و آنجا کار می‌کردم.

*عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، طبیعی و کشاورزی از مهمترین علت مهاجرت روستائیان 

به گفته جابری رئیس اداره تعاون کار و رفاه اجتماعی نی‌ریز: مهاجرت روستائیان به شهرها علل مختلفی دارد که می‌توان چهار عامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، طبیعی و کشاورزی از مهمترین عوامل دانست و مهمترین عامل اقتصادی است که شاید بتوان گفت حدود 50 درصد از عوامل را شامل می‌شود.

جابری افزود: کمبود تسهیلات، امکانات و منابع آموزشی، بهداشتی، درمانی، رفاهی، تفریحی و بخصوص بیکاری نسل جوان را می‌توان از عوامل مهاجرت به شمار آورد.

وی معتقد است: در شهرستان نی‌ریز بدلیل خشکسالی و کمبود شدید آب و تخریب منابع کشاورزی خیلی از افراد شاغل به طور مستقیم و غیر مستقیم دراین بخش ها بیکار شده و مجبور به روی آوردن به شهرها شده‌اند و حجم زیادی از بیکاران را تشکیل داده‌اند که نتیجه آن روی آوردن به مشاغل کاذب و پر زرق و برق شهری بوده‌است لذا با ارائه تسهیلات ارزان و بصورت قرض الحسنه بنوعی که از ایجاد تورم هم جلوگیری کند، همچنین تهیه زمین و آب کافی از طریق سد و یا مشاغل کشاورزی که به نسبت آب کمتری نیاز دارد، همچنین ایجاد امکانات مناسب آموزشی و تفریحی، درمانی و بهداشتی و ایجاد صنایع تبدیلی و مراکز گردشگری و مشاغل جنبی غیر کشاورزی می‌توان نسبت به ایجاد اشتغال در روستاها و جلوگیری از مهاجرت اقدام نمود

رئیس اداره تعاون کار و رفاه اجتماعی نی‌ریز:

ارائه تسهیلات اشتغالزا هم از طریق وام مشاغل خانگی، خود اشتغالی و تسهیلات صندوق کارآفرینی امید، آموزش مهارت های لازم با توجه به نیاز شهرستان از طریق سازمان فنی و حرفه ای، حمایت از طرح های اشتغالزا و همکاری در زمینه‌های مختلف، حمایت از کسب و کارهای مختلف اشتغالزا از طرف ادارات عضو کار گروه اشتغال نی‌ریز و معرفی افراد جویای کار به مراکز مورد نیاز از جمله اهداف و برنامه‌های کارگروه اشتغال نی‌ریز بوده‌است 

 امروزه جوانان روستاهای شهرستان با نبود امکانات و نیز عدم تخصص کافی در مدیریت هر نوع کسب و کار که ناشی از همان کمبود امکانات مانند مکان‌های آموزشی، اینترنت، کتابخانه و ... است، با توجه به مشکلات اقتصادی پیش‌رو، بیشتر از هر زمان دیگر نیاز به یاری و کمک دارند، کمکی که بتواند آن‌ها را در ادامه مسیر زندگی امیدوار و سر زنده نگه دارد و با استفاده از تعصب و غیرت این جوانان سخت‌کوش آینده‌شان را بیمه کند. کمکی که اگر با اصول و استفاده از نظرات خود جوانان و اهالی روستاها باشد، بیشتر می‌تواند گره‌گشای مشکلاتی باشد که پس از بیکاری و مهاجرت گریبان جامعه را می‌گیرد.

زیرا جوانان روستایی امروزه دارای تحصیلات دانشگاهی بوده و سرمایه انسانی مناسبی برای روستاها محسوب می‌شوند و با خروج آن‌ها از روستا، عملا توسعه روستایی با کندی مواجه می‌گردد.