وضعیت نابسامان برخی موقوفات و نیاز به خروج از روزمرگی اداره اوقاف شهرستان

درآمدهای پایین مسجد بیشتر به این دلیل است که مال الاجاره ها پایین است/ قسمت عمده دارایی هایی اداره اوقاف زمین و آب است با این وضعیت خشکسالی این در امدها نیز پایین آمده است/ برخی از موقوفات به دلیل ثبت نبودن مورد غصب قرار گرفته اند

مسئله اوقاف به‌عنوان یک سنت حسنه در دین مبین اسلام به آن اهمیت داده شده است.یکی از مواردی که خداوند امر کرده انسان در آن حضور داشته باشد میدان انفاق است وقف انفاق ماندگار است گاها انسان یک ملک و زمین را انفاق می‌کند و آنرا ماندگار می سازد و تأثیر موقوفه تا پس از مرگ نیز پایدار خواهد ماند. در شهرستان نی‌ریز هم موقوفات زیادی وجود دارند که به اماکنی وقف شده اند و از جمله آنها مسجد جامع کبیر و مسجد علی بن ابیطالب است. نظر هیئت امنا این اماکن در خصوص عملکرد اداره اوقاف و تخصیص درآمدهای وقفیشان همچنین وضع و حال درآمدهای اداره اوقاف و تعلق پذیری این درآمدها به مکانهای مربوطه، اعتراضات به عملکرد اداره اوقاف و چند سوال دیگر از جمله مسائلی است که در پی رسیدن به جواب آنها برآمده ایم.

یکی از اماکنی که موقوفات متعددی دارد مسجد جامع کبیر است به همین منظور به گفتگو با یکی از اعضای هیئت امنای آن پرداختیم 

محمد جراح در گفتگو با خبر نی‌ریز ضمن اشاره به موقوفات زیاد این مسجد خاطر نشان کرد:

آب قنات خبار و مقداری زمین مزروعی که به علت خشکسالی اجاره آب پایین آمده و در نتیجه درآمد مسجد تقلیل پیدا کرده است مقداری از زمینهای مسجد تحت اجاره آموزش و پرورش و منطقه انتظامی است که طبیعتا مال الاجاره آن دریافت شده و تخصیص داده می‌شود. لازم به ذکر است مشکلی که وجود دارد تخصیص زمین برای خانه عالم و خادم مسجد است که مراحل قانونی آن در دست اقدام می‌باشد.

به منظور پیگیری بیشتر در این موضوع به سراغ هیئت امنا یکی دیگر از مساجد رفته تا بدانیم آیا اماکن دیگری هستند که با مشکلات وقف روبرو باشند. 

معزی یکی از اعضای هیئت امنای مسجد حضرت علی بن ابی طالب(ع) با اشاره به موقوفات زیاد مسجد گفت: 

درآمدهای پایین مسجد بیشتر به این دلیل است که مال الاجاره ها پایین است و قراردادها به روز نیستند. مسجد بیش از 20 پلاک موقوفه ثبتی دارد و دو پلاک زمین 500 متری ما در سال 71 با مبلغ ناچیز در اختیار اداره منابع طبیعی قرار گرفته است که دوستان نه مال الاجاره خود را پرداخت می‌کنند و نه زمین را تحویل می‌دهند تا بتوانیم برای آن برنامه ریزی کنیم.

وی افزود: 

عدم پرداخت به موقع مال الاجاره ها توسط اماکنی که زمین به آنها وقف شده دست ما را بسته و ما را با مشکلات مالی مواجه کرده است.

در ادامه به سراغ رئیس اداره اوقاف رفته تا پاسخ برخی از شبهات مطروحه را جویا شویم.

حجت الاسلام رحمانی رئیس اداره اوقاف در گفتگو با خبر نی‌ریز ضمن اشاره به وضعیت نامناسب در آمدهای اداره اوقاف گفت: 

بخشی از این مسئله به مشکلات طبیعی نظیر خشکسالی ها مربوط می‌شود، زمین های وقفی بسیاری وجود دارندکه با خشکیدن قنوات منفعت خود را از دست داده اند. به‌عنوان مثال موقوفات مسجد جامع کبیر چندین سال است که در قطعه ای ازآن کشت و زرعی انجام نمی‌شود و لذا در آمدی هم ندارند که بخواهد صرف عمران و آبادی مسجد شود؛294 سهم آب مسجد جامع کبیر هنوز فروش نرفته است که این مسئله یک نمونه آن است. یکی دیگر از موقوفات مسجد، مدرسه ملاصدرا سابق بود که زمین آن وقف مسجد بود. 

وی در ادامه گفت:

آموزش و پرورش در آن زمین مدرسه ساخت. شهرداری زمین آن را گرفته و در آن پارک احداث نموده است. چندین سال است که آموزش و پرورش مال الاجاره نمی‌دهد چرا که معتقد است مالکیتی ندارد و از طرفی معوضاتی که شهرداری بنا بوده در اختیار ما بگذارد محقق نشده که طی یک ماه گذشته بنا شده شهرداری معوض این زمین، در یک منطقه از شهر زمینی را در اختصاص داده و مال الاجاره چند سالی که پرداخت نشده است را نیز پرداخت نمایند.

در خصوص موقوفات مسجد علی بن ابی طالب (ع) نیز باید گفت:

زمین و بنای مغازه ها وقفی است؛ اما سرقفلی این مغازه ها متعلق به مالک است و کارشناس ما در قیمت گذاری این حق را برای مغازه دار می‌دهد که مال الاجاره سالیانه او مثلا این مقدار می‌شود.

رئیس اداره اوقاف خاطر نشان کرد: 

مسئله دیگری نیز وجود دارد که بسیاری از وقف ها غصب شده اند و آن به این دلیل است که ورثه وقف نامه ها را از بین برده اند تا بر مردم احراز نشود که این مکان وقفی است و دلیل عمده آن اینست که واقف به صورت قانونی وقف خود را انجام نداده است. اگر کسی قصد انجام هرگونه وقف را دارد به اداره اوقاف مراجعه کند و وقف نامه تنظیم شود به مراتب بهتر است اماوقف هایی که در اداره اوقاف ثبت نشده باشد در معرض تهدید و غصب شدن هستند چرا که ورثه احتمال دارد به آن عمل نکنند.

وی افزود: 

عده ای از مستأجرین هم هستند که نسبت به پرداخت مال الاجاره های خود اقدام نمی‌کنند و بالطبع باید راه و چاه های قانونی و قضایی آن را دنبال کنیم که خود این مسئله هم برای ما هزینه بر است. به هر حال قسمت عمده دارایی هایی اداره اوقاف زمین و آب است با این وضعیت خشکسالی این در امدها نیز پایین آمده است.

رئیس اداره اوقاف با اشاره به موقوفات مسکونی اداره اوقاف گفت:

این موقوفات اکثراً در بافت فرسوده شهر هستند. افرادی که اکثراً تحت پوشش کمیته امداد هستند خانه های آن ها وقف است و از این افراد پولی نمی‌توان گرفت والبته این افراد در پرداخت حق الاجاره خود نیز کوتاهی می‌کنند.

حجت الاسلام رحمانی خاطر نشان کرد: 

یکی دیگر از مشکلات ما اینست که در امور وقف معمولا نیت های واقف باعث ایجاد محدودیت می‌گردد. بخش اعظم موقوفات ما، موقوفه حضرت سیدالشهداء است و در بحث فرهنگی، درمان، آموزش و پرورش موقوفه ای وجود ندارد.کسانی که می خواهند اموال خود را وقف نمایندحوزه های مورد نیاز جامعه را در نظر بگیرند تا در آن زمینه وقف صورت پذیرد. توصیه می‌گردد کسانی که قصد انجام هرگونه وقف را دارند به اداره اوقاف مراجعه نمایند تا اداره اوقاف بتواند آنها را راهنمایی کند.

وی خاطر نشان کرد: 

واقفین در صورت مراجعه به اداره اوقاف و ثبت وقفیات خود، آنها را از خطر غصب شدن مصون نگه خواهند داشت چنانچه برخی از موقوفات به دلیل ثبت نبودن مورد غصب قرار گرفته اند.

وی با اشاره به موقوفات شهرستان افزود: 

در خیابان سرداران و بافت جدید شهر نیز موقوفاتی وجود دارد و بر اساس قیمت کارشناسی مال الاجاره دریافت می‌شود و هر سه سال یک بار بر اساس نظر کارشناس قرارداد تمدید می‌شود و سیاست ما بر این بوده که بتوانیم مال الاجاره های خود را به‌روزرسانی کنیم و آنها را در زمینه های مورد وقف صرف نماییم.

لازم به ذکر است:

 موقوفاتی که در بافت جدید شهر نظیر خیابان سرداران هستند بخشی از آن وقف اولاد هستند که از طریق این موقوفه اولاد وی ارتزاق نمایند و بخشی از آن نظیر زمین تالار کوثر و اداره ارشاد وقف عام هستند بعضا هم به نیت هایی همچون روضه خوانی، رد مظالم، خرید نماز و روزه و بخشی هم مربوط به بحث اطعام عزاداران است.

وی با اشاره به املاک مرغوب برخی از شهرستان ها گفت: 

در این شهرستان ها استفاده‌های تجاری و صنعتی از موقوفات می‌شود و این مسئله طبیعتابه نفع اداره اوقاف است اما موقوفات ما استفاده های کشاورزی، زراعی و در خوشبینانه ترین حالت استفاده های مسکونی می‌شود؛ و اگر موقوفات با کاربری مطلوب باشند درآمد اداره اوقاف بیشتر خواهد بود و این مسئله در شهرستان نی‌ریز کمتر به چشم می خورد.

در پایان ضمن اشاره به مطالبات مردمی از اداره اوقاف بیان این نکته خارج از لطف نیست که به نظر می رسد اداره اوقاف که متولی اصلی امور وقفی در شهرستان است؛ دچار روزمرگی شده و نتوانسته است راهکاری مناسب برای جلوگیری از غصب موقوفات و همچنین آموزش موارد وقف به واقفین  به گونه ای که بتوان حداکثر بهره را از موقوفه برد را بیندیشد. به نظر می رسد اداره محترم  اوقاف نتوانسته آنگونه که باید در  دریاقت الاجاره ها اقدام نماید و همین مسئله مشکلاتی رابرای  مالکان موقوفات  به‌وجود آورده است. یکی دیگر از مسائل ،مربوط به زمین پارک جنب مسجد جامع کبیر است که موقوفه این مسجداست و اداره اوقاف چندین سال نتوانسته مال الاجاره آن را دریافت کند همین مسئله درآمدهای مسجد را پایین آورده و اعتراض های ناشی از درآمدهای پایین مسجد را ایجاد کرده است حال باید پرسید شهرداری که چندین سال است این زمین را در اختیار گرفته ، چرا مال الاجاره را پرداخت ننموده است و اداره اوقاف چه اقدامی برای گرفتن مال الاجاره آن انجام داده است.