بازار صادرات محصولات کشاوزری نی‌ریز در شیب رکود

شهرستان نی‌ریز بعنوان پهناورترین شهرستان استان فارس و بیشترین سطح زیر کشت محصولات زراعی و باغی از دیرباز دارای بالاترین پتانسیل تولید این محصولات و صادرات آن ها بوده است.

باتوجه به اینکه باغبانی یکی از مزیت های کشاورزی است که می‌توان سهم بالایی از صادرات غیر نفتی کشور را بخود اختصاص دهد و هم اینکه صادرات غیر نفتی و وابستگی کمتر به نفت از فاکتو رهای تعریف شده ی برنامه چشم انداز بیست ساله ی اقتصادی کشور بوده که مقام معظم رهبری نیز روی این مهم تاکید فراوان داشته اند، مع الاسف، در چندسال گذشته بدلیل کم توجهی بخشهای مختلف و ذیربط به کشاورزان که (عدم بیمه ی محصولات کشاورزی، ضعف بخشهای تحقیقی و آزمایشگاهی درخصوص شناخت آفات و راه های مبارزه و دردسترس قرار دادن ابزار مبارزه با آن آفات، عدم کنترل و بازرسی روی کشاورزان خاطی در بخش استفاده از سموم ممنوعه ویا صادرات بی کیفیت حمل پسته‌های نی‌ریز جهت فرآوری به شهرستان های مجاور وعدم توجه به مباحث کیفی و فرآوری و بسته بندی و استانداردها )، از آن جمله می باشد، جایگاه کشورمان را در بازراهای جهانی مورد تهدید و تحت تأثیرقرارداده و شهرستان نی‌ریز و کشاورزان را بخصوص، دچار خسران نموده است.

شهرستان نی‌ریز دارای پتانسیل تولید حدودا 22 محصول باغی و 12 محصول زراعی و صیفی بوده که در رأس آنها انار، انجیر، پسته و بادام از جایگاه خاص و در مقام اول ویا دوم در استان قراردارد.

نی‌ریز در بخش اناربعنوان بیشترین تولید کننده یعنی بیش از 50% تولید کل استان مقام اول، در مورد انجیر از نظر کمّی مقام دوم ولی از نظر کیفی مقام اول را بخود اختصاص داده است. هر چند خشکسالی توانسته است بطور میانگین محصولات کشاورزی نی‌ریز را در مجموع 30% کاهش دهد، ولی چنانچه مشکل آب و خشکسالی وجود نداشت تولید انار نی‌ریز تا 70% تولید کل استان را شامل می شد و هم اکنون بنا به گفته ی مدیر جهاد کشاورزی تولید انار نی‌ریز به 90 هزار تن بالغ می‌شود.

در سالهای گذشته همواره بخشی از سبد صادارتی انار کشور به محصول نی‌ریز(که از نظر کیفی رقمی منحصر بفرد بوده) اختصاص داشته؛ و شاهد مدعا آن که در سال های قبل، این شهرستان میزبان بارزگانان چینی و کره ای و ژاپنی بوده که در 2 الی 3 سال گذشته بعضا بدلیل رعایت نکردن استاندارد های جهانی از سوی کشاورزان و عدم حمایت سازمانهای متولی صادرات، در بخش صنعت و تجارت و جهاد کشاورزی این جایگاه را از دست داده است.

اظهارات آقای مهندس طهماسبی، مدیر جهاد شهرستان حاکی از این است که بیش از 8 هزار هکتار از مزارع دیم شهرستان زیر کشت انجیر و نزدیک به 7 هزار هکتار سطح زیر کشت بادام دیم 5/1 هکتار بادام آبی می باشد که تولید بادام با توجه به سرمازدگی و مسائل خشکسالی و بالارفتن EC آب مع الوصف نزدیک به 5/4 هزار تن بالغ گردیده است که دراین بخش نیز مقام اول را در استان دارا می باشیم.

در بخش پسته میزان برداشت، 12 هزار تن از انواع ارقام مطرح بوده که توانسته نی‌ریز را با سطح نزدیک به 19 هزار هکتارزیر کشت، بعنوان قطب تولید پسته معرفی نماید. از این 19 هزار هکتار 17 هزار هکتار آن باغات مثمر و مابقی غیر مثمر می باشد و در این بخش هم بدلیل سرمازدگی کاهش 30 در صد ی را شاهد بوده ایم.

در بخشهای محصولات گلخانه ای نیز با تولید مجموع 5000 تن از انواع صیفی جات در سطح استان در جایگاه خوبی قرار داریم.

محصولات کشاورزی نی‌ریز با توجه به رسیدن به استانداردهای جهانی به شرط فرآوری وبسته بندی، قابلیت عرضه در بازار های جهانی را دارد.

بعضی استانها با رعایت موارد استاندارد سازی بنابه دلائلی که عنایت سیستم دولتی به آنها بیشتر تعلق گرفته، توانسته اند محصولاتشان را به برند جهانی تبدیل کنند مثل (پسته رفسنجان، زعفران قائنات و...) که صد البته می‌تواند این شرایط برای شهرستان نی‌ریز هم فراهم شده و اتفاق بیافتد.

فرصت ها و تهدیدها:

1-چالش ها و تهدیدات پیش روی کشاورزان و صادر کنندگان

الف: برخی صادرکنندگان متاسفانه بفکر منافع مقطعی و سود های ناپایدار، بدون توجه به عواقب وخیم آن هستند.

اینان منافع کوتاه مدت را ترجیح میدهند و بدون آینده نگری باعث اخلال در امر کشاورزان شده و هیچگونه مسئولیتی را برای خود قائل نیستند و به دلیل عدم رعایت استانداردهای تعریف شده محصول ایرانی را در دنیا بی مقدار کرده و ذهنیت بازار جهانی را نسبت به اجناس ایرانی بدبین می کنند.

ب: نبودن یک ساز و کار مناسب و یک نقشه راه و به خصوص عدم وجود یک چرخه کامل صادارت از ابتدای تولید تا صدور و وجود نداشتن یک تشکیلات منسجم که روی بازارهای دنیا شناخت داشته باشد، باعث شده از یک طرف اجناس صادراتی در معرض خطر قرار گرفته و افرادی که بصورت خرده پا عمل می کنند، سرمایه هایشان مورد تهدید قرار بگیرد و از طرف دیگر اعتماد عمومی کشاورزان برای صادرات از بین برود.

ج: چالش مهم صادر کنندگان و کشاورزان عدم حمایت دولت در زمان های بحران است. مسئله ثابت نبودن ارز، پایین بودن ارزش پول ایران، تورم عملی داخلی علیرغم شعارهای زیبای دولت و وجود دلالان زیاد در چرخه صادرات (از مبداء تولید تا صدور ) گاها قیمت جنس ایرانی را نسبت به مورد مشابه آن، از کشورهایی نظیر ترکیه تا دو برابر افزایش می دهد و طبیعتا نتایجی که به بار می آورد نیازی به توضیح ندارد.

د: فشار به صادر کنندگان برای پرداخت اختلاف نرخ ارز و چند نرخی بودن آن یکی دیگر از آفات صادرات می باشد.

ه: تحریم های بانکی و عدم اطمینان از نقل و انتقال پول و ارز از خارج از کشور علیرغم وعده و وعید ها و در بیم و امید نگه داشتن مردم، باعث یاس و نا امیدی در کشاورزان و صادر کنندگان شده که باعث رکود این بخش از اقتصاد کشور گردیده است. به طوریکه یکی از بازرگانان ژاپنی در بخش انار می گفت: ایران سیاست ثابتی در صادرات ندارد.

و: دانش ضعیف باغداران علی الخصوص پسته کاران و بروز نبودن از نظر دانش پیشرفته کشاورزی و عدم ارتباط و تعامل با مراکز تولید علم و بخش های تحقیقات کشاورزی و موسسات مربوطه، مانند موسسه تحقیقات پسته کشور، عدم وجود یک مرکز تحقیق مناسب و کلینیکی و آزمایشگاه تحقیقات کشاورزی و دفع آفات نباتی و نبودن دغدغه رفع این مشکل عمده کشاورزان، به طوری که با توجه به آن همه پیشرفت های علمی، هنوز پس از ده ها سال نتوانسته اند یک راه کار عملی، آسان، اقتصادی و ارگانیک که قابل استفاده عموم باشد، برای کرم گلوی انار دست پیدا کنند و این برای کشوری مثل ایران با آن همه پیشرفت علمی در حوزه های مختلف جای تاسف است.

ز: عدم پرداخت یارانه تولید، عدم بیمه محصولات کشاورزی و نمونه های کمک هایی که سیستم دولتی می‌تواند مانند سایر کشور های پیشرفته نظیر ژاپن برای کشاورزان و صادر کنندگام در نظر بگیرد. یکی دیگر از نمونه های عدم حمایت از کشاورزان و بخش کشاورزی می باشد.

2- فرصت ها

شکّی نیست که رسیدن به استانداردها به خصوص در بخش فرآوری و بسته بندی و رسیدن به اهداف عالیه اقتصاد مقاومتی، بدون حمایت دولت امکان پذیر نیست؛ که این کمک ها به صور مختلف قابل انجام است.

الف: ایجاد یک سیستم نظارتی بر روی باغات و مزارع و کنترل افرادی که بدون توجه به بهداشت عمومی و خطر آفرین بودن استفاده از سموم شیمیایی به خصوص (سوین ) که باعث سرطان روده و ایجاد عوارض در ریه و کلیه و قلب برای انسان می‌شود، از ضروریات است. متاسفانه بعضی این مهم را رعایت نکرده و اخبار رسیده از بعضی باغداران در خارج از شهر نی‌ریز (شاید به دلیل عدم اطلاع از خطرناک بودن آن ) نگران کننده می باشد. همین امر در یکی دو سال گذشته باعث عودت محموله های ارسالی به خارج از کشور و ایجاد ضرر و زیان های هنگفتی برای صادر کنندگان گردیده است.

ب: بررسی انواع آفات محصولات کشاورزی به خصوص انار در زمان برداشت و انجام کارهای کلینیکی و تحقیقاتی و راهنمایی و ارشاد و آموزش باغداران

ج: کنترل باغات رها شده که باعث سرایت آفات آن ها به باغ های مجاور می‌گردد؛ و انجام راه های جلوگیری از سرایت آفات

د: ایجاد تشکّل های خصوصی و تعامل با بخش‌های دولتی و تعاونی و سایر ngo های مشابه و (حذف تشکل های ناکارآمد و هزینه بر) برای بازاریابی قوی، شناخت بازارهای بین المللی، دستیابی به اشکال جدید و مدرن بسته بندی های صادراتی و صنعت فرآوری محصولات کشاورزی و ایجاد تنوع در محصولات فرآوری شده.

البته تلاش جهاد کشاورزی درشهرستان نی‌ریز و مسئولین ترویج کشاورزی و کارشناسان حفظ نباتات در مدیریت جهاد کشاورزی نی‌ریز و از جمله اعلام هشدار به باغداران در مورد ممانعت از استفاده از سمّ سوین و یا تلاش در راه مبارزه ارگانیک با کرم گلوی انار قابل تقدیر بوده ولی عزیزان خوب می دانند که این کافی نمی باشد، چون مشکل همچنان باقی است

3- ممتازترین فرصت

همه مسئولین ومردم عزیز شهرستان نی‌ریز، به خصوص فعالان بخش کشاورزی و باغداران زحمت کش، به این امر واقفند که در سالیان گذشته، به دلیل محرومیت هایی که به این منطقه تحمیل گردیده است، از بسیاری مواهب طبیعی و اولیه که از حقوق انسانی و اجتماعی آنان بوده (بنا به دلایلی که فعلا محل پرداختن به آن ها نیست ) محروم بوده و دچار خسارت جبران ناپذیری شده اند.

امکانات رفاهی، اجتماعی، عمرانی و اقتصادی که به همه ی شهرستان ها داده شده، متاسفانه ازکمترین آنها نسبت به این خطّه ی زرخیر که از همه جهت بهترین و بالاترین می باشد دریغ شده است.

خوشبختانه هم اکنون، این شهرستان دارای موقعیتت ممتازی گردیده است، به این معنی که بحمدا... نماینده مجلس شورای اسلامی مان از افرادبومی بوده و بنا به امیدهایی که به مردم داده شده و نشانه حس مسئولیت پذیری ایشان است و از طرف دیگر مقام نمایندگی مجلس خبرگان که عالی ترین سطح نمایندگی مردم استان است، از همین شهرستان بوده و به امام جمعه محترم تعلق دارد، بنابراین چنانچه در وضعیت مردم، با اخذ کمک های مختلف دولتی تغییری ایجاد نشود و از این پتانسیل و برگ های برنده استفاده نشده و از وجود ذیجودشان بهره لازم برده نشود تا نواقص قبلی و چندین ساله جبران گردد، باید خودمان را ملامت کنیم

که: ... تقصیر صاحب خانه چیست؟

والسلام علی من اتبع الهدی