باید درباره مهدکودک فرزندمان تحقیق جدی کنیم!!!!

خیلی از والدین با شنیدن لغت مهدکودک یاد پدر و مادرهای کارمند می‌افتند و فکر می‌کنند مهدکودک مکانی است که می‌توانند بچه هایشان را برای چند ساعت به کسی بسپارند و خودشان به کارشان مشغول شوند.

اما در یک کلام باید گفت مهدکودک صرفا جایی نیست که سرپرستی کودک تان را بپذیرد بلکه جایی است برای آموزش و اجتماعی شدن او.

با توجه به اهمیت تربیت کودکان در ساختن نسل آینده در آموزه های دینی و مذهبی و تاکید کارشناسان علمی، اهمیت مهدکودک‌ها به‌عنوان اولین تجربه تربیتی و آموزشی کودک در خارج از محیط خانه بسیار اهمیت پیدا می‌کند، هرچند دغدغه بسیاری از والدین تقویت زیر ساختهای علمی و آمزشی کودک است اما باید در نظر داشت عملکرد بسیار مهم در امر آموزش کودکان در مهدکودک‌ها توانمند سازی کودکان برای زندگی بهتر و سالم تر در بزرگسالی می باشد.

شاید یکی از انگیزه های قانون گذار در معرفی سازمان بهزیستی کشور به‌عنوان متولی صدور مجوز و نظارت بر عملکرد همد کودک‌ها در سطح کشور، در نظر گرفتن شعا پیشگیری بهتر از درمان است می باشد.

چه اینکه سازمان بهزیستی به‌عنوان یکی از توانمندترین سازمانهای امدادی اجتماعی بهتر از هر ارگان و نهاد دیگری صلاحیت نظارت بر تبیت نسلی را دارد که در آینه باید جامعه سالم را بسازند و هرچه این سنگ بنا محکمتر گذاشته شود در آینده هزینه های کمتری را در برخورد و کنترل نا بهنجاریهای اجتماعی و اخلاقی خواهیم داشت.

بر اساس نظر کار شناسان امر آموزش، بهتر است کودکان تا پایان ۲ سالگی در محیط خانواده و نزد والدین خود باشند. احساس امنیت روانی اولیه و وابستگی های عاطفی باید به صورت صحیح و طبیعی در خانواده شکل بگیرد. از این سن به بعد کودکان به تجربه های اجتماعی نیز نیاز دارند.

ارتباط با همسالان و آموختن بسیاری از مفاهیم را می‌توان از طریق اجتماع و همسالان برای فرزندان مهیا کرد. رشد اجتماعی کودک، نحوه ارتباط با دیگران و یادگیری زبان و درک مفاهیم کلامی و غیرکلامی در یک مهدکودک خوب که از معیارهای لازم برای رشد اجتماعی و کلامی کودکان برخوردار باشد، ضروری به نظر می‌رسد.

در یک مهدکودک برنامه کودکان از نظم و انضباط خاصی برخوردار می‌شود. برنامه خواب و خوراک آنها به طور منظم از قاعده خاصی پیروی می‌کند. همچنین آموزش بسیاری از مطالب که ممکن است مادر، در منزل به صورت پراکنده یا به طور غیرعلمی به فرزندش بیاموزد، در مهدکودک به صورت منظم و روش‌مند در جمع و به صورت گروهی آموخته می‌شود. به طور کلی کودک در این مرحله برای سال های آینده که باید ساعت های بیشتری را از خانه دور باشد، آماده می‌شود.

با توجه به شروع فصل ثبت نام نو نهالان در مهدکودک‌ها، بر آن شدیم با سر کار خانم زارعی رئیس اداره بهزیستی نی‌ریز به‌عنوان تنها متولی صدور مجوز فعالیت مهدکودک‌ها در مورد نحوه فعالیت مهدها و نظارت بهزیستی بر مهدکودک‌ها در سطح شهرستان گفتگویی داشته باشیم.

زارعی در مورد نظارت بر مهدکودک‌ها گفت:

از آنجا که تمام مهد های کودک سطح شهرستان مجوز فعالیت خود را از سازمان بهزیستی در یافت نموده اند، ذکر این نکته مورد توجه است که نظارت این اداره تنها منوط به ایام ثبت نام نونهالان نیست، بلکه امری است که در تمام طول سال به صورت مداوم و مستمر به منظور ارائه گزارش مکتوب به استان انجام می پذیرد.

وی ادامه داد:

این نظارت شامل بررسی دقیق مجوزها و مدارک مربوط به پرسنل، استانداردهای ساختمان، ایمنی و بهداشت، محتوای آموزشی تعیینشده از سوی سازمان بهزیستی کشور، بررسی پرونده های نونهالان، نظارت بر نحوه ثبت نام و چگونگی اخذ شهریه و... می باشد.

شایان ذکر است که دقت در این نظارت باعث آرامش روانی خانواده هایی است که فر زندان خود را به این مراکز می سپارند و از این منظر این امر برای اداره بهزیستی یکی از اولویتهای مورد توجه است.

وی در مورد آموزشهایی که مهدکودک‌ها ارائه می‌کنند بیان کرد:

بدون شک اولین موردی که با شنیدن نام مهدکودک به ذهن می‌رسد مسئله آموزش است، اما باید توجه داشت که فعالیت مهد ها از منظر بهزیستی به هیچ وجه صرفا یک مرکز مراقبتی، پرورشی و آموزشی نبوده،

بلکه پایگاهی برای کسب مهارتهای زندگی، جامعه پذیر کردن کودکان، ارتقاء توانمندی ها و رشد و تکامل همه جانبه کودکان است. علاوه بر این موارد فعالیت مهد های کودک بر اساس رویکرد های تربیتی و مهارت آموزی غیر مستقیم به کودکان طراحی و برنامه ریزی شده است و توجه به رشد مغزی کودکان و مسائل اجتماعی، فرهنگی و سلامت جسمی، روانی و ارزشی کودکان از اهمیت خاصی برخوردار می باشد.

زارعی در مورد شهریه مهدکودک ها گفت:

تعرفه در یافت شهریه موردی است که هم زمان با آغاز سال تحصیلی از طرف سازمان بهزیستی کشور تعیین شده و بر اساس درجه بندی مهد کود کها و شهری و روستایی بودن آن متفاوت است. این تعرفه از طرف بهزیستی شهرستان به مهد های کودک ابلاغ گردیده و آنان موظف به نصب آن در معرض دید عموم هستند. رعایت دریافت شهریه بر اساس تعرفه، برای مهد های کودک امری لازم الاجرا است.

وی همچنین در مورد تعداد مهدکودک‌های فعال دارای مجوز در سطح شهرستان گفت:

در حال حاظر 11 مهدکودک خصوصی شهری که از این تعداد 2 مهدکودک فعالیت قر آنی دارند و 15 روستامهد خصوصی در بخشهای آباده طشک، قطرویه و مرکزی به فعالیت مشغولند. همچنین در مجتمع های روستایی آباده و قطرویه نیز به منظور آموزش نو نهالان مهدکودک دائر است.

ایشان در مورد نحوه رسیدگی به در خواست والدینی که از نحوه ثبت نام ویا میزان شهریه شکایت دارند گفت:

از آنجا که در یافت شهریه بر اساس تعرفه های مصوب سازمان بهزیستی است در صورتی که تخلفی در این مورد صورت گیرد والدین می‌توانند با بیان دلایل مستند به اداره بهزیستی مراجعه نمایند. این مورد توسط کارشناسان بررسی ودر صورت صحت امر در اسرع وقت رسیدگی خواهد شد.

وی همچنین در مورد رتبه بندی مهدکودک‌ها بیان کرد:

درجه بندی مهد های کودک به لحاظ کیفیت ارائه خدمات از مواردی است با نظارت مستقیم سازمان بهزیستی استان انجام می پذیرد، به این صورت که تمام موارد در یک چک لیست خاص طراحی شده ودر چند محور مختلف از جمله شرایط فیزیکی و تهیزات، ایمنی، بهداشت و تغذیه، قوانین و مقررات، نیروی انسانی و آموزش امتیاز داده می‌شود ودر پایان بر اساس نمره کسب شده در جه آنها مشخص می گردد.

وی در مورد حداقل مدرک مربیان و مدیران مهدکودک‌ها گفت:

بر اساس دستور العمل، مدیران مهدکودک باید حداقل دارای مدرک کارشناسی در رشته های علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره و راهنمایی، مدیریت آموزشی، آموزش ابتدایی و کودک یاری باشند. البته گذراندن دوره های آموزشی طرح ارتقاء مدیران و قبولی در آزمون مصاحبه ای که در سازمان بهزیستی استان انجام می‌شود از دیگر شرایط مدیران است.

همچنین مربیان مهد های کودک نیز با دارا بودن مدرک تحصیلی دیپلم به بالا و گذراندن دوره های آموزشی می‌توانند در مهد ها مشغول به کار شوند.

رئیس اداره بهزیستی نی‌ریز در مورد نکات بهداشتی که در مهدکودک‌ها باید رعایت شود گفت:

در این مورد رعایت دقیق بهداشت فردی که منجر به ایجاد فضایی سالم برای استفاده عموم نونهالان و پرسنل می‌شود از ضروریات است؛ علاوه بر این در جهت رعایت بهداشت عمومی باید نکات زیر در مهدکودک‌ها رعایت شود:

پوشیده شدن کف اطاق یا محل بازی کودکان با کفپوشهای استاندارد، تجهیز دستشویی ها به مایع صابون و دستمال کاغذی برای استفاده کود کان. وجود سطلهای زباله در پوش دار

ایشان همچنین در مورد ظرفیت کلاسهای مهدکودک‌ها گفت:

بر طبق دستور العمل حد اکثر ظرفیت کلاسهای آموزشی برای کودکان نوپا (18 ماه تا 3 سال) 15 نفر و نوباوه (3 تا 5 سال) 20 نفر بیان کرد.

وی در مورد حداقل امکانات لازم برای یک مهدکودک استاندارد بیان کرد:

پاسخ به این سئوال بسیار گسترده تر از آن است که بتوان به راحتی آنرا توضیح داد؛ زیرا همانگونه که در سئوالات قبلی توضیح داده شد محور های مختلفی برای استان دارد سازی و سنش کیفیت مهد های کودک وجود دارد که از هیچ کدام از آنها به سادگی نمی‌توان گذشت.

وی ادامه داد:

فعالیتهای مذهبی در مناسبتهای مختلف بخش مهمی از ساعات کار مهد ها را به خود اختصاص می دهد. حفظ اشعار مذهبی، شبیه سازی وقایع مختلف مانند قیام امام حسین (ع) در مهد های کودک، بیان زندگی امامان. معصومین در قالب داستانهای کودکانه، آموزش نماز و ... مواردی است که مهد ها در پرداختن به آن اهتمام ویژهای دارند.

همچنین به منظور ارتقاء سطح آگاهی مربیان و آشنایی آنان با اندیشه های استاد شهید مرتضی مطهری دوره های بینش مطهر به صورت مباحثه و آزمون برگزار شده و گواهی سطح یک برای شرکت کنندگان صادر شده است.

به علاوه وجود مهد های قرآن که بصورت تخصصی به فعالیتهای قر آنی و مذهبی اشتغال دارند باعث استقبال خانواده هایی شده که بیشتر به این سمت تمایل دارند.

در پایان سرکار خانم زارعی در مورد این سئوال که آیا مهدکودک‌ها مجاز به استفاده از موسیقیهای غیر مجاز می‌باشند یا خیر؟ و اینکه در صورت تخلف چگونه با ایشان برخورد می‌شود؟ گفت:

بر طبق ماده 6 مقررات تخصصی مهد های کودک این مراکز به هیچ وجه مجاز به اجرای موسیقیهای غیر مجاز و غیر بومی نیستند. در صورت مشاهده تذکر کتبی در پرونده مهدکودک درج شده ودر صورت تکرار مجدد بر اساس مفاد ماده 26 دستور العمل ارزیابی و نظارت بر مراکز غیر دولتی سازمان بهزیستی کشور، پرونده به استان ارجاع و با متخلف برخورد قانونی خواهد شد.

در گفتگو با برخی از والدین نظر آنها را نیز جویا شدیم:

آقای محمد ج اعتقاد دارد: اهمیت اولیه مهدکودک در افزایش توانایهای ارتباطات اجتماعی کود کان است وی که سه فرزند پسر دارد بیان کرد فرزند بزرگتر من بدلیل نوع شغل بنده موفق نشد که به مهدکودک برود و در حال حاظر به وضوح از نظر ارتباطی و حتی درسی بخصوص در علوم پایه از برادران خود ضعیفتر است.

خانم زهرا ب:معلم و دبیر آموزش و پرورش ضمن تاکید بر اهمیت آموزشهای پیش دستانی و بخصوص مهدکودک در تقویت بنیه علمی کودکان بویژه در علوم پایه، ترجیح می دهد کودک خود را به مهدکودکی بفرستد که برای آموزشهای مذهبی و اعتقادی نونهالان اهمیت ویژاه ای قائل هستند.

خانم م - پاینده: خانه دار مهمترین دغدغه خود را در انتخاب مهدکودک مناسب مربیان توانمند بیان کرده و ادامه داد فرزند اول من علی رغم علاقه فراوان به مهدکودک بدلیل برخورد تند و نسنجیده یکی از مربیان بشدت دلزده شد و حتی با وجود وقت و انرژی زیادی که صرف علاقه مند کردن او نمودیم اما هیچگاه شور و نشاط اولیه را دیگر از خود نشان نداد.

هادی- آ اهل از بخش قطرویه: وجود روستا مهد ها را در افزایش توانمدی ارتباطی کودکان روستایی بسیار با اهمیت بیان می‌کند و بدلیل دوری از مرکز شهرستان تقاظای نظارت بیشتری از طرف اداره بهزیستی را جهت ارایه بهتر محتوای آموزشی و ارتقا مهارتهای مربیان را دارد.

خانم ف ا خانه دار: در مورد شهریه مهدکودک‌ها اعتقاد دارد هرچند بعضی مواقع پرداخت شهریه برای خانواده های کارگری ممکن است سخت باشد اما وقتی نتیجه موثر و مفیدی گرفته شود چون ارتباط مستقیمی با آینده نونهالان ما دارد قابل قبول و حتی از نان شب هم واجب تر است.

مربیان و کارشناسان چند مهدکودک نیز در گفتگو با خبرنگار ما توصیه های زیر را به والدین داشتند:

همه کودکان در روزهای اول، رفتن به مهد را به خوبی نمی پذیرند و بی تابی ها و اضطراب های زیادی از خود نشان می‌دهند اما اگر مربیان تعلیم دیده و مجرب درمهد باشند و همکاری درستی بین والدین و مربیان به وجود آید، محیط مهدکودک می‌تواند از جذابیت خاصی برای کودک برخوردار باشد.

روش هایی که برای علاقه مند کردن کودکان به مهد به کار گرفته می‌شود باید علمی، تخصصی و خالی از هر گونه تهدید و ترس باشد. مربیان نیز باید با توجه به معیارهای خاصی انتخاب شوند و از ویژگی های خاصی برخوردار باشند تا بتوانند به عنوان جایگزین مادر، امنیت و آرامش لازم را به کودک بدهند زیرا کودکان هم مانند بزرگسالان شخصیت، رفتار و منش های متفاوتی دارند، بنابراین مهد مکانی است که باید بتواند رفتارهای درست کودکان را تشویق و رفتارهای نادرست آنها را اصلاح کند و در جهت رشد طبیعی و هنجار کودکان در زمینه های جسمی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی قدم بردارد.

بهتر است که کودکان تا دو یا سه سالگی در محیط خانواده و در کنار مادر به سر ببرند زیرا که دراین صورت امنیت خاطر و پیوندهای عاطفی که برای شکل گیری شخصیت بسیار مهم است می‌تواند به خوبی رشد کند، اما اگر شرایط مادر به گونه ای است که نمی‌تواند از فرزندش در کنار خود و در خانه نگهداری کند، می‌تواند بعد از دو سالگی فرزندش را به مهدکودک بفرستد. دراینجا باید به شرایط مهدکودک توجه کرد که کدام مهدکودک و با چه ویژگی هایی برای فرزند ما مناسب است.

باید درباره مهدکودک فرزندمان تحقیق جدی کنیم، در مهدکودک، مربیان وظیفه بسیار مهمی به عهده دارند زیرا نقش جانشین مادر را برای کودک ایفا می‌کنند و با توجه به این تعریف، مربی باید بتواند اضطراب کودک را تخفیف بدهد و به او امنیت بدهد و او را کنترل کند.

بنابراین لازم است درباره شخصیت و نحوه رفتار مربیان و اینکه تا چه حدی قادر هستند نقش جایگزین مادر را ایفا کنند، تحقیق کنیم. خلاصه اینکه اگر مهدکودکی دارای ویژگی های لازم باشد و تنها از کودک نگهداری نکند بلکه به نیازهای او نیز توجه داشته باشد و رشد کودک و شرایط فردی او را در نظر بگیرد و درباره برنامه خواب، بازی، تغذیه، استراحت کافی و فعالیت هایی که مناسب سن کودک باشد، تدابیر لازم اندیشیده باشد و محیط امنی برای کودکان ایجاد کند، می‌توان پیشنهاد کرد که والدین حتما فرزندشان را به چنین مهدکودکی بسپارند.

کودکانی که به مهدکودک می روند زمینه رشد اجتماعی شان فراهم می‌شود و در تعاملات اجتماعی شکل می گیرند. بسیاری از رفتارهایی که کودکان درخانه نیاموخته اند، در جای دیگری به نام مهدکودک می آموزند.

رفتارهای منفی یا رفتارهایی که چندان مثبت یا جامعه پسند نیستند، در مهدکودک کم رنگ می‌شوند. به این ترتیب کودکان مجموعه ای از رفتارها و اطلاعات مفیدی را در مهدکودک می آموزند و از طرف دیگر رفتارهای بدی که آموخته اند در مهدکودک با روش های خاصی که وجود دارد، تعدیل می‌شود. رشد کلامی در مهدکودک اهمیت زیادی دارد.

تحقیقات نشان می دهد کودکانی که به مهدکودک رفته اند، در مقایسه با کودکانی که به مهد نرفته اند، از واژه های بیشتری استفاده می‌کنند و نحوه ارتباط شان با دیگران راحت تر است، بنابراین یک مهدکودک خوب با معیارهای بهداشتی و تربیتی قابل قبول تاثیر زیادی در رشد روانی کودک دارد.

والدین کودکانی که به مهدکودک می روند باید این نکات را رعایت کنند:

والدین این کودکان باید فرزندشان را به موقع از مهدکودک تحویل بگیرند. اگر کودکی مدتی را در مهد چشم به راه آمدن والدین بماند، دچار نوعی هیجان می‌شود که برایش آزاردهنده است و شاید به این فکر بیفتد که فراموش اش کرده اند و دیگر دنبالش نخواهند آمد. این نگرانی کودک اهمیت زیادی دارد و باید از بروز آن جلوگیری کرد.

بنابراین باید کودک را به موقع به مهد بسپاریم و به موقع او را تحویل بگیریم. تمام کودکان در ابتدای رفتن به مهدکودک قدری اظهار ناراحتی می‌کنند و نگران هستند و حتی گاهی به شدت گریه می‌کنند. در چنین صورتی با کمک مربیان و روش های صحیح رفتار درمانی می‌توان این کودکان را آماده کرد و آنها را راضی کرد که چند ساعتی از مادر خود دور باشند.

در پایان باید گفت:

رفتن کودکان به آمادگی بسیار مهم و در مراحل رشد کودک بسیار موثر است و او را برای ورود به دبستان آماده می سازد. کودکانی که دوره آمادگی را گذرانده اند برای ورود به دبستان بسیار مهیاتر هستند و آموزش های رسمی و غیررسمی که برایشان در نظر گرفته شده به رشد اجتماعی و مهارت های حرکتی آنها کمک بسیار زیادی خواهد کرد.