گفتگو اختصاصی نای ذی نیوز با محمد رضا توکلی مسئول دفتر شورای نگهبان در شهرستان نی ریز

درآستانه تأسیس شورای نگهبان ونظر به اهمیت به جایگاه این نهاد در ایران اسلامی بر آن شدیم تا گفتگو جناب آقای محمد رضا توکلی مسئول این نهاد در شهرستان نی ریز واستهبان با پایگاه خبری نای ذی نیوز را از نظر خوانندگان بگذرانیم و از ایشان در خواست نمودیم که به چند سوال کلیدی جهت روشن شدن افکار عمومی پاسخ دهند.

با سلام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما و تشکر و قدردانی از توجه هفته نامه وزین و ارزشمند خبر نی ریز  و همچنین پایگاه خبری تحلیلی نای ذی نیوز به اهمیت و جایگاه نهاد مقدس شورای نگهبان که به مناسبت فرارسیدن بیست و ششم تیر ماه سالروز تاسیس این نهاد مقدس، به منظور تنویر افکار عمومی گزارش و مصاحبه را ترتیب داده اید.

لطفا در ابتدا دلیل نامگذاری شورای نگهبان  به این نام و همچنین توضیح در خصوص نظارت استصوابی و تطبیق آن با قانون اساسی بیان بفرمایید ؟

باید به عرض برسانم، شورای نگهبان بر اساس اصول 4، 72، 85، 93، 94، 96، 98 و 99 قانون اساسی وظیفه دارد تمام مصوبات مجلس را از حیث عدم مغایرت با موازین اسلامی و قانون اساسی بررسی نماید تا در صورت عدم مغایرت، مصوبه مجلس صورت قانونی به خود گیرد. علاوه بر این نقش برجسته، شورای نگهبان موظف به نظارت بر انتخابات بوده و مرجع رسمی تفسیر قانون اساسی به شمار می آید. از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران استفاده می شود که علت اصلی پیش بینی نهاد شورای نگهبان، دو مسأله ی حراست و نگهبانی از احکام اسلام و صیانت از :"قانون اساسی" بوده است. به همین دلیل از این نهاد به "شورای نگهبان" تعبیر شده است. اصل نود و یک قانون اساسی در عبارتی کوتاه و گویا به این مطلب اشاره کرده است : "به منظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با آن ها، شورایی به نام شورای نگهبان ... تشکیل می شود..." از جهتی "شورا" بودن آن را به این دلیل نام گذاری نموده اند که وظایف بسیار مهم و اساسی از دو منظر حقوقی و دینی به عهده ترکیبی از دوازده اعضای آن که شش نفر مجتهد در علوم دینی و اسلامی و شش نفر حقوق دان تشکیل شده که اعضای شورای نگهبان را تشکیل می دهد و بحث و بررسی و اتخاذ تصمیم در امور محوله در بین اعضا محترم آن به شور و مشورت و انطباق با دستورات دین مبین اسلام و عدم مغایرت با قانون اساسی صورت می پذیرد.

و اما نظارت استصوابی :

اولا باید به عرض برسانم که بر اساس اصل 91 قانون اساسی فلسفه وجودی نهاد مقدس شورای نگهبان "پاسداری از قانون است" و بر اساس اصل 98 "تفسیر قانون اساسی به عهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام می شود"

بحث نظارت شورای محترم نگهبان که بر اساس تفسیر شورای نگهبان نظارت استصوابی است و برای روشن شدن مطلب بد نیست به انواع نظارت استصوابی و استطلاعی اشاره داشته باشیم.

نظارت استطلاعی : آن است که ناظر تنها حق دارد از فعل مجری اطلاع پیدا کند اما دخالت در کار او ندارد.

نظارت استصوابی : آن است که مجری نمی تواند کاری را بدون نظر، اجازه، تصویب و صلاح دید ناظر انجام دهد و اگر کاری را بدون تصویب و صلاح دید ناظر انجام دهد صحیح و نافذ نیست. بر این اساس ناظر می تواند در مورد صلاحیت افراد و نیز صحت و سقم انتخابات نظر قطعی و نهایی را بدهد.

عبارت فقها از جمله تحریرالوسیله حضرت امام خمینی (ره) و عروة الوثقی آیت الله سید محمد کاظم یزدی (ره) در تفسیر نظارت استطلاعی و استصوابی مطابق همین معنایی است که ذکر شد.

اما از نظر این که این نوع نظارت ( استصوابی ) با قانون اساسی تطابق دارد، بله، در تفسیر اصل 99 قانون اساسی به این شکل اعلام کرده است : "نظارت مذکور در اصل نود و نه قانون اساسی استصوابی و شامل تمام مراحل اجرایی انتخابات از جمله تایید و رد صلاحیت کاندیدا ها می شود." که این نظارت عام و در تمام مراحل انتخاب است.

آیا در کشورهای غربی که مدعی دموکراسی هستند نهادی وجود دارد که حفظ و حراست از قانون را بر عهده داشته باشد،یعنی بتوان گفت به نوعی وظیفه شورای نگهبان را به عهده داشته باشد ؟

بله، وجود دارد. اصلا ضرورت وجود نهاد نظارتی در کشورهای دنیا انکار ناپذیر است. چناچه در آمریکا تشخیص مطابقت و عدم مطابقت مصوبات کنگره به موجب قانون اساسی این کشور بر عهده قوه قضائیه می باشد. در انگلیس این امر به عهده دیوان عالی که شعبه ای از هیئت قانون گذاری است قرار داده شده و در آلمان فدرال به موجب قانون اساسی در صورت ادعای مباینت قوانین عادی با قانون اساسی که از طرف یک سوم اعضای مجلس فدرال ابراز شده باشد، اتخاذ تصمیم در باره چنین ادعایی و نهایتا صدور رأی نهایی با "دادگاه قانون اساسی" می باشد. البته سایر کشور ها نیز هر یک به نوبه خود به نحوی مرجع خاصی را برای این امر پیش بینی نموده اند.

به طور کلی در مدل آمریکایی نهاد ناظر وابسته به دستگاه و قوه قضائیه است. در کشورهای کانادا و هندوستان نیز چنین است.

در مدل اروپایی نهاد ناظر مستقل بوده و به هیچ یک از قوای سه گانه وابسته نمی باشد، هرچند این نهاد مستقل است اما شیوه و آیین رسیدگی آن مبتنی بر آیین دادرسی قضایی است که دادگاه قانون اساسی آلمان فدرال، دادگاه قانون اساسی ترکیه و دیوان عالی قانون اساسی سوریه از این قبیل است.

مدل سوم شیوه آمریکایی– اروپایی است که نهاد ناظر مستقل از قوای سه گانه است، اما برخی از اعضا لزوما از میان قضات انتخاب می شوند، همچنین رسیدگی در این دادگاه کاملا مبتنی بر شیوه قضایی است. کشورهای مصر و کره جنوبی از این دسته اند.

مدل چهارم مدل شورایی است که نوع رسیدگی و ترکیب اعضا یک هویت و ماهیت سیاسی به آن بخشیده است. در این شیوه قوانین نه بر اساس درخواست، بلکه به صورت خودکار برای اظهار نظر به این نهاد ارسال می شوند. شورای قانون اساسی فرانسه و شورای نگهبان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را می توان از مصادیق این مدل برشمرد.

پشت پرده حملات به شورای نگهبان که قبل از هر انتخاباتی صورت می گیرد وتوسط عوامل بیگانه ودشمنان داخلی و خارجی  نظام به آن دامن می زنند چیست؟

به قول شما در باب حملات پشت پرده به شورای نگهبان، بهترین پاسخ را از زبان مقام عظمای ولایت، رهبری عرض می کنم که فرمودند : "جنجال علیه ناظرت استصوابی یکی از مباحث بی مبنا و بی ریشه است که با هدف تضعیف شورای نگهبان و نفوذ دادن عناصر مخالف با اسلام و امام و نظام در ارکان قانون گذاری کشور انجام می شود، و این بلایی است که در یک دوره بر سر علمای طراز اول آوردند و تصور می کنند که امروز هم می توانند همان بلا را سر شورای نگهبان بیاورند. اما آن ها در خطا و اشتباه به سر می برند و به طور قطع و یقین چنین چیزی تحقق نخواهد یافت."

پر واضح است که شورای محترم نگهبان از آنجا که خود را حافظ و پاسدار احکام و دستورات دین مبین اسلام و قانون اساسی می داند در واکنش به حملات دشمنانی که با اصل نظام مقدس جمهوری اسلامی و ولایت فقیه عناد دارند، فقط مرّ قانون را رعایت می کند و مصلحت نظام برایش مهم است که آن هم چیزی غیر از قانون اساسی کشور عزیزمان نمی تواند باشد.

پایگاه خبری نای ذی نیوز ضمن تشکر از جناب آقای محمد رضا توکلی ،که این وقت را در اختیار خبرنگار پایگاه خبری نای ذی نیوز قرار دادند ،سالروز تاسیس شورای نگهبان را خدمت همه خادمین به ملت در این نهاد مقدس تبریک عرض می نماید .

در پایان گوشه ای از مواضع امام راحل (ره ) در خصوص شورای نگهبان را منتشر می نماییم :

*شورای نگهبان گوش به حرف عده‌ای که به اصطلاح مترقی هستند ندهد(صحیفه امام ج 13 ص 53)

*هرکس بگوید رای شورای نگهبان کذا است مفسد است(صحیفه امام ج14ص370)

*پس از رای و انفاذ شورای نگهبان، هیچ مقامی حق رد آن را ندارد(صحیفه امام ج17ص 321(

*در تمام مواقعی که مقتضی بوده است، شورای نگهبان را تایید کرده ام)صحیفه امام ج 17ص441(

*افرادی که نظر شورای نگهبان موافق میلشان نباشد دست به شایعه افکنی می‌زنند)صحیفه امام ج17ص431(

*شورای نگهبان حافظ احکام مقدس اسلام و قانون اساسی است(صحیفه امام ج19ص155)

*نهاد شورای نگهبان به هیچ وجه تضعیف نشده و نخواهد شد(صحیفه امام ج20ص457)