چندین سال پیش در ایران، مقاومتهای زیادی از اهدای عضو بیمار مرگ مغزی میشد. خانواده بیمار نمیخواست باور کند که دیگر عزیزش زنده نیست، نمیخواست دخترش، همسرش یا پسرش را زیر کارد جراحی سلاخی کنند؛ اما کمکم قبول کردن این موضوع که اعضای بدن عزیزشان میتواند در جسم شخص دیگری هنوز نفس بکشد و به بیمار دیگری که تا مرگ فاصلهای ندارد جان دهد مسکّنی برای خانواده میشد.
همین موضوع بهانه ای شد تا به سراغ رئیس شبکه بهداشت شهرستان رفته و اعضایی که قابلیت پیوند دارد؛ مراکز پیوند اعضا در استان فارس و نقطه نظرات وی در خصوص پیوند اعضا و مراحل آن را جویا شده ایم.
در ابتدای این گزارش مدیر انجمن حمایت از بیماران خاص در شهرستان نیریز نیز اقدامات این انجمن در خصوص بیماران خاص با بیان چگونگی عمل پیوند را بیان نموده است. گفتگو با خانواده مرحوم غلامحسین حامی که خانواده وی چندی پیش با اهدا اعضای بدن فرزند خود موافقت نمودند و دو نفر از همشهریان که ضمن دریافت کارت اهدا عضو در این امر خداپسندانه سهیم هستند بخش دیگری از این گزارش را تشکیل می دهد.
بسیاری از اساتید دانشگاه علوم پزشکی شیراز ضمن دریافت کارت اهداعضو در این امر خیر سهیم شده اند / اگر یک بانک کبد و کلیه قوی داشته باشیم؛ آن بازار سیاه هایی که بعضا تشکیل می شود و با دریافت هزینه های زیاد اقدام به خرید و فروش عضو می نمایند به نوعی تعطیل خواهد شد/ چون بعد مرگ انسان حیاتی ندارد پس بهتر است اعضای بدن اهدا شود تا حداقل دیگران بتوانند از آن استفاده نمایند و به زندگی خود ادامه دهند
رئیس شبکه بهداشت در گفتگو با ما پیرامون مسئله پیوند اعضا بیان کرد: رایج ترین پیوند هایی که در استان فارس و در کل کشور انجام می شود پیوند کبد، کلیه و قرنیه است و اخیرا پیوند پانکراس (لوزالمعده) در افراد مبتلا به دیابت آغاز شده و اینکه چه اعضایی از بدن را می توان پیوند داد به مرور زمان و با توجه به خون رسانی بافت طبیعی بدن متفاوت است. در خصوص پیوند قلب هم باید گفت که این عمل، عمل شایع و معمولی محسوب نمی شود به مرور زمان و با پیشرفت علم رواج و گستردگی این پیوند هم بیشتر خواهد شد. پیوند نسوج مختلف بدن نیز انجام می گیرد که آن هم به عوامل مختلفی از جمله گروه خونی و سازگاری بدن گیرنده پیوند با بدن فرد پیوند دهنده بستگی دارد. در حال حاضر 8 عضو از بدن قابلیت پیوند دارد که با پیشرفت علم ممکن است به بیش از 8 عضو نیز برسد.
دکتر ذکایی در ادامه گفت: پیوند اعضا می بایست در طولانی مدت هم بتواند کارآیی لازم را داشته باشدزیرا فرد گاها بعد از پیوند می بایست تا پایان عمر دارو مصرف کند که همین امر منجر به کاهش سیستم دفاعی بدن می شود البته از دیالیز شدن و تزریق روزانه انسولین به مراتب بهتر است که منجر به کاهش فشارهای روحی و مالی در افراد می گردد.
وی ضمن اشاره به مراکزی که در سطح استان عمل پیوند اعضا را انجام می دهند گفت: در بیمارستان نمازی شیراز یک بخش بعنوان بخش پیوند اعضا وجود دارد و پیوند ها در آن انجام می گیرد و بیمارستان شهید خلیلی نیز مخصوص پیوند قرنیه می باشد علاوه بر آن یک بیمارستان در صدرای شیراز در حال تاسیس است که پس از احداث این بیمارستان بخش پیوند اعضا به صدرا منتقل می گردد.
رئیس شبکه بهداشت، گریزی کوتاه به مراحل قبل از پیوند اعضا زد و گفت: قبل از پیوند معمولا یک تیم پزشکی تشکیل می گردد و در مورد میزان موفقیت آمیز بودن عمل پیوند به لحاظ اقتصادی، پزشکی، روحی و روانی بحث و بررسی می نمایند. این تیم پزشکی شامل متخصص روانپزشک، متخصص بیماری مربوطه، جرّاح، فوق تخصص پیوند، متخصص بیهوشی، فوق تخصص داخلی، فوق تخصص قلب و ریه هستند و با تشکیل جلسه ای سود و زیان های پیوند را بررسی می نمایند و اگر سود پیوند بر زیان آن چربش داشته باشد عمل پیوند انجام می گردد در صورتی که در بسیاری از افراد به دلیل برخی از مشکلات نظیر بالا بودن سن و ... امکان پیوند عضو برای آنها وجود ندارد.
وی در خصوص اهدا اعضا پس از مرگ اظهار داشت: این اقدام یکی از خداپسندانه ترین کارهایی است که فرد می تواند انجام دهد و حتی در بین اساتید دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز نهادینه شده است. بسیاری از اساتید ضمن دریافت کارت اهداعضو در این امر خیر سهیم شده اند و بعضی از اساتید حاضر شده اند بعد از مرگ جسد خود را به بخش تشریح دانشگاه علوم پزشکی جهت آموزش دانشجویان اهدا نمایند. این مسئله که فرد پس از مرگ اعضا خود را به دیگران هدیه کند در واقع نوعی اهدا زندگی به دیگران است.
دکتر ذکایی خاطر نشان کرد: در حال حاضر در صف پیوند کبد و کلیه بیمارستان نمازی شیراز بیش از 200 نفر منتظر هستند که اگر اهدا عضو پس از مرگ در بین مردم به صورت یک سنت و رسم نهادینه شود آن بازار سیاه هایی که بعضا تشکیل می شود و با دریافت هزینه های زیاد اقدام به خرید و فروش عضو می نمایند به نوعی تعطیل خواهد شد. اگر یک بانک کبد و کلیه قوی داشته باشیم دیگر احتیاجی به این اقدامات غیر اخلاقی دیده نمی شود.
در ادامه به سراغ مدیر انجمن حمایت از بیماران خاص رفته تا با ایشان در خصوص نحوه فعالیت انجمن و زمان تاسیس آن به گفتگو بنشینیم.
سید مسیح مرتضوی بازنشسته آموزش پرورش و مدیر انمن حمایت از بیماران خاص در گفتگو با خبر نیریز گفت: چه بسیار دیده ایم افرادی که هنگام ترخیص بیماران خود از مراکز درمانی و بیمارستانی دچار مشکلات و معضلات مالی می شوند و چون هر دری را بر روی خود بسته می بینند گاها ناگزیر به قرض گرفتن از افراد سودجو می شوند که این خود نیز مشکلات آن ها را صد چندان می کند. در راستای رفع این نیاز در صدد برآمدیم با ایجاد مراکزی مردم نهاد که بتوانند با جلب و جذب مشارکت های مردمی و افراد خیّر در رفع نیاز بیماران نیازمند گره گشا باشد اقدام نماییم. اندیشه این کار از سال 85 کلید خورد و نهایتا در سال 87 انجمن حمایت از بیماران خاص در محل بیمارستان شهدای نیریز با همکاری جمعی از دوستان و فرماندار وقت و مسئولین دلباخته در این زمینه تاسیس و راه اندازی و پس از تلاش زیاد در مورخه 11 تیر 90 در اداره ثبت اسناد به ثبت رسید.
مدیر انجمن حمایت از بیماران خاص تصریح کرد: شروع کار انجمن با فعالیت هایی همچون تاسیس دفتر انجمن حمایت از بیماران خاص و کانون شیرخوارگان و موسسه مهر حضرت فاطمه زهرا ( س) در قسمت ورودی بیمارستان شهدای نیریز جنب خوابگاه بیمارستان، جذب کمک های خیرین برای توسعه مراکز و ارائه خدمات بیشتر به بیماران نیازمند دیالیزی، کلیوی، تالاسمی، سرطانی و مبتلایان به MS و هموفیلی که این ها همه جز بیماران خاص محسوب می شوند؛ بوده است.
مرتضوی افزود: در حال حاضر بخش دیالیز بیمارستان به طو متوسط 25 بیمار دارد که برخی از این عزیزان هفته ای 3 مرتبه به دیالیز احتیاج دارند و با احتساب دفعات دیالیز این افراد در ماه که حدود 200 مرتبه می باشد؛ از سال 87 تا کنون حدودا بیش از 26234 مرتبهدیالیز صورت گرفته است. لازم به ذکر است: افرادی که دیالیز میشوند حدود 4 ساعت در بخش دیالیز بستری وتمامی خون آنها توسط دستگاههای مجهز کشیده شده و پس از تصفیه شدن خون، از طریق دستگاه به آنها برمی گردد که این کار در طول هفته سه بار انجام می شود لذا این افراد احتیاج به همکاری و کمک دارد.
وی در خصوص نحوه پیوند عضو گفت: اگر بیماری دچار مرگ مغزی شده باشد در تمامی بیمارستان ها، با سطح هوشیاری پایین (اصطلاح 3=GCS)جهت تأیید یا عدم تأیید مرگ مغزی به مراکز فراهم آوری اعضای پیوند گزارش می دهند.
مدیر انجمن حمایت از بیماران خاص در ادامه گفت: یک نفراز کوردیناتورها (هماهنگ کننده بین اهدا کننده و شخصی که احتیاج به پیوند عضو دارد)بلافاصله بر بالین بیمار حاضر می شود و ضمن معاینات کامل و بررسی آزمایشات و سوابق پزشکی بیمار از وی نوار مغزی گرفته می شود و در صورت شک بالینی قوی به مرگ مغزی بودن بیمار مراتب را به اطلاع مسئولین مرکز می رسانند. سپس مسئولین و تیم پزشکی فوق با توجه به انجام مراحل پزشکی قابلیت اهداءعضو بیمار را بررسی می کنند و در صورت تأیید مراتب جهت آغاز رضایت گیری به هماهنگ کننده اطلاع می دهند و در صورت رضایت کامل خانواده بیمار کوردیناتور از خانواده رضایت انتقال می گیرد در نتیجه بیمار همراه با کوردیناتور و متخصص بیهوشی به بیمارستان اهدا عضو منتقل می شود. تأیید نهایی توسط 4 گروه پزشک معتمد وزرات بهداشت که هیچ ارتباطی با مرکز پیوند اعضا ندارند انجام و چنانچه تأیید مرگ مغزی قطعی شد جلسه پزشکی قانونی با حضور متخصص پزشک قانونی که نماینده قوه قضاییه می باشد انجام می گیرد و اجازه اهداءعضو با رضایت کامل خانواده اهداءکننده به تیم پزشکی پیوند عضو و رعایت کامل نوبتداده می شود. توضیحاً اهداء عضو پدیده مقدسی است و خانواده اهداء کننده می توانند با اهدا عضو بیمار خود جان حداقل 8 نفر را نجات داده وبه زندگی عادی خود بر گردانند.
انجمن حمایت از بیماران خاص فعالیت های دیگری را نیز در سطح شهرستان انجام داده که به شرح زیر می باشد:

1-تأسیس دفتر انجمن در کانون شیر خوارگان واقع در بیمارستان شهدای نیریز
2-تجهیز وتعویض تخت های دیالیز
3-راه اندازی آژانس تلفنی دانشگاه که کلیه در آمد آن متعلق به هزینه بیماران است.
4-پرداخت مستمری ماهانه به بیماران تالاسمی، دیالیزی، کلیوی، سرطانی، ام اس وهموفیلی نیازمند
5-پرداخت کمک های نقدی وغیر نقدی در سال 94 جمعاً به مبلغ 36 میلیون تومان
6-معرفی افراد نیازمند جهت دریافت وام از صندوق های قرض الحسنه وبانک ملی
7-معرفی بیماران نیازمند به دیگر بیمارستان ها ومراکز درمانی
8-پرداخت کمک هزینه به بیماران متفرقه که در بیمارستان نیریز بستری وبهبود یافته اند
9-نصب تعدادی صندوق جهت دریافت کمک به بیماران در مناطق مختلف
10-توزیع مقدار قابل توجهی مواد غذایی که از طریق جمع آوری نذورات مردمی تهیه وبین بیماران نیازمند تقسیم شده است. لازم به ذکر است از افرادی که مایلند نذورات خود را به این امرخدا پسندانه اختصاص دهند دعوت می شود؛ به دفتر انجمن مراجعه نمایند.
11-تلاش وپیگیری جهت احداث ساختمان جدید بخش دیالیز وتالاسمی
12-خرید یک قطعه زمین تجاری به مساحت 60 متر جهت مکان انجمن بیماران خاص و برنامه های توسعه آن که متأسفانه انجمن قادر به ساخت آن نبوده لذا از خیّرین برای ساخت این مکان در جهت رضای خدا وشرکت در کار خیر دعوت به عمل می آید.
13-تأسیس شرکت تعاونی امید بخش نور با اهداف مشارکت وهمکاری با دانشگاه علوم پزشکی وشبکه بهداشت ودرمان نیریز در ارتقا آگاهی عموم در زمینه پیشگیری بیماریهای(دیابت، سرطان، بیماری های مزمن، کلیوی، تالاسمی، نارسایی قلبی و...)و ده ها هدف دیگر که هیئت مدیره انجمن قادر به فعال نمودن آن نبوده و از خیّرین در این زمینه دعوت به همکاری می نماید.
14-همکاری با موسسه مهر حضرت فاطمه الزهرا (س)وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شیراز به منظور معرفی بیماران نیازمند سرطانی و... به بیمارستان ودرمانگاه های شیراز
لازم به ذکر است شماره حساب های انجمن جهت افرادیکه قصد کمک در این زمینه را دارند به شرح زیر می باشد.
صندوق قرض الحسنه قائم 22961
صندوق قرض الحسنه امام مهدی 63654
صندوق قرض الحسنه اصناف 29550
صندوق قرض الحسنه سیدالشهدا 425
بانک توسعه تعاون 24031113154221
صندوق جوانان 706734(مربوط به انجمن حمایت از بیماران خاص)
مرحوم غلامحسین حامی چندی پیش در شهر مشکان بر اثر سانحه تصادف به مرگ مغزی مبتلا و اعضای بدنش 4 انسان دیگر را به زندگی برگرداند. خبر نیریز گفتگویی اختصاصی با خانواده این مرحوم انجام داده که شرح آنرا با هم می خوانیم
پدر مرحوم غلامحسین حامی در گفتگو با ما گفت: هنگامی که بحث اهدا عضو مطرح شد اندکی تأمل ودرنگ نمودیم چون عده ای از پزشکان معتقد بودند احتمال بازگشت وی وجود دارد این امر منجر شد که 3-4 روز صبر کردیم اما وقتی مشاهده کردیم هیچ گونه بهبودی حاصل نمی شود با اهداء عضو فرزندم موافقت نمودیم وی در ادامه گفت: وقتی که مشاهده کردم فرزندم از دنیا رفته و پزشکان هم بر این مطلب صحه می گذارند به این فکر افتادم که بتوانم با اهدا اعضای فرزندم جان افراد دیگری را نجات دهم وآنان را به زندگی برگردانم که این امر یقینا باقیات الصالحات برای فرزندم خواهد بود.
وی در خصوص اینکه دیگران در این راه مانع او بودند یا خیر گفت:از انجا که فرزندم را از دست داده بودم دلیلی برای مخالفت دیگران وجود نداشت و در این زمینه کسی از این کار مرا منع نکرد.
وی تصریح کرد: در حال حاضر از اینکه می بینم دو کلیه، قلب، وکبد فرزندم توانسته جان انسان های دیگری را نجات دهد این امر برای من مایه مسرت و شادمانی است و از این بابت بسیار خوشحال هستم و به خانواده ها یی که در این زمینه توان همکاری دارند توصیه می کنم جهت اهداء عضو اقدام نمایند.
وی در خصوص چگونگی اهدا اعضاء فرزندش گفت: بنده در این زمینه اطلاعات چندانی ندارم فقط هنگامی که متوجه مرگ مغزی فرزندم شدم پزشکان پیشنهاد اهداء اعضا را به ما ارائه کردند و مانند یک سری ملزومات از جمله کپی شناسنامه و... فراهم نموده، پرونده اهدا عضو تشکیل شد و در بیمارستان نمازی شیراز اعضا بدن فرزندم برداشته شد. همانگونه که قبلا عرض کردم به 4 نفر از جمله یک خانم 29 ساله از شیراز، خانمی 49 ساله از گچساران، خانم 34 ساله ای از تهران وخانمی دیگر اهدا شد. از اینکه توانسته ایم با این عمل خداپسندانه جان چندین نفر را نجات دهیم بسیار خوشحال هستیم وامیدواریم که این امر بتواند در میان مردم ایران به صورت یک رسم وسنت در آید.
یادش گرامی و نامش جاویدان باد.
در ادامه به دونفر از هممشهریان که حاضر شده بودند از طریق سامانه اینترنتی www.ehda.com و دریافت کارت اهداء عضو در این امر خدا پسندانه و خیر خواهانه سهیم باشند به گفتگو نشستیم. به دلیل اینکه این افراد نیکوکار حاضر به افشای نام خود نبودند گفتگویمان با آنان جهت ترغیب به این امر خداپسندانه را به سمع و نظر خوانندگان محترم می رسانیم.
م.ش در گفتگو با خبر نیریز بیان کرد:از آنجا که بیماری های موجود باعث فزونی مرگ ومیر در جامعه شده است و با توجه به اینکه خواه نا خواه انسان روزی دار فانی را وداع خواهد گفت و به دیار باقی خواهد شتافت که البته امری حتمی و غیر قابل پیش بینی است، وقتی که از اهدا اعضای بدن پس از مرگ اطلاع پیدا کردم از طریق سامانه اینترنتی اهدا عضو ثبت نام کرده و کارت اهدا عضو در یافت نمودم و چون بعد مرگ انسان حیاتی ندارد پس بهتر است اعضای بدن اهدا شود تا حداقل دیگران بتوانند از آن استفاده نمایند و به زندگی خود ادامه دهند همین امر باعث شدکه به فکر اهدا اعضای بدن خود بیفتم و کارت اهدا عضو در یافت نمودم.
وی در ادامه گفت: خانواده بنده از این موضوع بی اطلاع هستند اما در صورت اطلاع نیز مخالفتی نمی کنند و بسیارخوشحال می شوند که انسان پس از مرگ هم می تواند برای دیگران قدمی بردارد.
وی ضمن بیان این مطلب گفت:از زمانی که این تصمیم را گرفته ام؛ نزد وجدان خود راضی تر هستم؛ یعنی با وجدان راحت سر بر بالین می گذارم و از اینکه توانسته ام تا آخرین لحظه عمر هر چه از دستم برمی آمده را انجام دهم بسیار خوشحال هستم.
ا.ک، در گفتگو با ما اظهار داشت: برخی افراد تصور می کنند اینکه انسان حاضر باشد بعد از مرگ اعضای بدن خود را اهدا نماید کار بزرگی انجام داده است که به نظر بنده این هنر نیست؛ هنر آن است که از آنچه دوست داریم و به آن احتیاج داریم انفاق کنیم. پس از مرگ که هیچ گونه احتیاجی به اعضای بدن خود نداریم.
وی در ادامه گفت: وقتی مشاهده کردم یک سامانه اینترنتی وجود دارد که می توان این عمل را انجام داد؛ سریعا در سامانه اینترنتی ثبت نام و کارت اهدا عضو دریافت نمودم و به نظر بنده این کوچکترین کاری است که انسان می تواند انجام دهد.
وی با بیان بی اطلاعی خانواده خود از این موضوع گفت: نمی دانم اگر خانواده از این موضوع با خبر شوند چه عکس العملی نشان می دهند و چون این اقدام را کوچکترین کاری می دانم که در حد توانم بوده و توانسته ام انجام دهم از ادای آن خرسند هستم. از آنجا که بنده این عمل را امری شخصی می دانم که هر فرد باید خودش تصمیم بگیرد و آنرا انجام دهد به سایر شهروندان توصیه می کنم بیاییم با این اقدام خیر خواهانه دیگران را نجات دهیم.
صحبت پایانی:خداوند حکیم را شاکریم در جامعه امروزی که رد برخی موارد بوستان مهربانی به زردی گراییده است، هستند افرادی که با دل وجان وبا تمام وجود اوقات خود را صرف رسیدگی به افراد بی بضاعت وگرفتارغول بیماری می کنند وهرگز در پی شهرت ویا آوازه ویا کسب مال ومنصب نیستند وتنها هدف شان جلب رضایت خداوند است یقیناً عمر انسان ها کوتاه و فرصت ها اندک هستند چنانچه مولای متقیان علی(ع) می فرماید:«الفرصه تمرّ مرّ السّحاب» وزهی سعادت که بتوانیم در این فرصت محدود دل های غمدیده را شاد و توشه ای برای آخرت خود کسب نماییم چرا که قرآن می فرماید "لن تنالوا البرّ حتی تنفقوا ممّا تحبّون" هرگز به حقیقت نیکوکاری نمی رسید مگر اینکه از آنچه دوست میدارید در راه خدا انفاق کنید.