کشاورزی، بسترساز پیشرفت و آبادانی/ کشاورزی، امنیت غذائی، آرامش و امید

پس از پیروزی انقلاب اسلامی بمنظور انجام اقدامات وسیع و سریع برای رفع محرومیت از روستاهای کشور ایران بنا به فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی (ره) نهادی به نام جهاد سازندگی در 27 خرداد 1358 تشکیل گردید. همزمان نیز وزارت کشاورزی ایران به ارائه خدمات در چارچوب وظایف و ماموریت های محوله خود از جمله کشاورزی و دامپروری مشغول بود.

با شروع جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری نوپای اسلامی ایران جهاد سازندگی علاوه بر رسالت اصلی خود که رسیدگی به آبادانی و ارتقاء سطح زندگی مردم در مناطق محروم و روستائی بود با بسیج نیروهای مردمی و کارکنان جهاد سازندگی وظیفه خطیر و مهم پشتیبانی از جنگ (ساخت سنگر، راه، کانال، آبراه و.... ) نیروهای مسلح اعم از ارتش، سپاه و بسیج را به عهده گرفت در این راه جهاد سازندگی استان اصفهان بیش از 630 نفر شهید تقدیم انقلاب اسلامی نمود از این رو امام خمینی نام سنگر سازان بی سنگر را به نیروهای اعزامی از طرف جهاد سازندگی اطلاق نمودند.

خدمات ارزشمند جهاد سازندگی در زمینه فعالیت های فرهنگی، بهداشت و درمان، عمران، کشاورزی و دامپروری و بطور کلی سازندگی مناطق دور افتاده روستاها باعث گردید مجلس شورای اسلامی در سال 1362 قانون تشکیل وزارت جهاد سازندگی را تصویب نماید. در این راستا وظایف و ماموریت هائی به جهاد سازندگی اضافه و یا حذف گردید.

در سال 1369 مجلس محترم شورای انقلاب اسلامی قانون تفکیک وظایف دو وزارتخانه جهاد سازندگی و کشاورزی را تصویب نمود بموجب قانون مذکور وظایف مربوط به امور دام و طیور، شیلات، امور عشایر، عمران روستائی (امور راه، آب و فاضلاب، برق و صنایع روستائی )، آبخیزداری و منابع طبیعی به وزارت جهاد سازندگی و کلیه وظایف مربوط به امور کشاورزی شامل زراعت، باغبانی، حفظ نباتات، آب و خاک، مکانیزاسیون و تحقیقات کشاورزی به وزارت کشاورزی محول گردید.

جهادکشاورزی همواره اهداف عالیه رهبر کبیر انقلاب را سرلوحه برنامه ها و وظایف خود قرارداده و می‌کوشد در زمینه قطع وابستگی کشور به دیگر کشورها در زمینه محصولات کشاورزی و سایر فرآورده های دامی و پروتینی و ترویج کشاورزی و استفاده بهینه از آب و خاک و مکانیزاسیون تلاش و فعالیت نماید.

پیشینه جهاد کشاورزی و فعالیتهای کشاورزی مردمان زحمت کش نی ریزی که حدود 60 درصد به طور مستقیم و غیر مستقیم کشاورزی و دامداری به سالیان دور بر می گردد.

عرصه کشاورزی شهرستان حدود 95000 هکتار بوده که بیش از 60000 هکتار آن زیر کشت انواع محصولات باغی و زراعی و 35000 هکتار بصورت ایش می باشد.

این شهرستان یکی از قطبهای کشاورزی استان فارس محسوب می شود بطوریکه در تولید سه محصول انار، پسته و بادام مقام اول استان و در تولید انجیر مقام دوم کشور را داراست.

با توجه به مرغوبیت و کیفیت بالای محصولات باغی بخصوص انار، بادام و پسته، سالانه درصد قابل ملاحظه ای از تولیدات این شهرستان به خارج از کشور صادر می گردد و در سالهای اخیر این روند سیر صعودی داشته و حتی در بازار های اروپایی انار با نام نی ریز شناخته شده است. رشد سطح زیر کشت انار حدود 5 درصد و متوسط تولید 25 تن در هکتار در مقایسه با رشد توسعه و متوسط کشور بالاترین رقم را داراست.

در این شهرستان رودخانه دائمی وجود ندارد و آب مورد نیاز از 1540 حلقه چاه، 99 رشته قنات و 41 دهنه چشمه تامین می گردد.

مجموعه دامهای این شهرستان (1400 رأس دام سنگین و 500000 رأس دام سبک ) و 41 مرغداری صنعتی و سطح کل مراتع قابل بهره برداری 803000 هکتار نیمه متراکم و کم تراکم می باشد.

این شهرستان با وجود مناطق حفاظت شده بهرام گور با وسعت حدود 410000 هکتار و پارک ملی بختگان با وسعت 359000 هکتار زیست گاه اصلی گور خر ایرانی و انواع حیوانات وحشی و انواع پرندگان کمیاب و نادر یکی از شهرستان های مهم کشور از نظر محیط زیست بحساب می آید.

از مشکلات عمده ای که مردم و بخصوص کشاورزان با آن روبرو هستند و در سالهای اخیر بیشتر و ملموس تر خود را نشان داده، مسئله بحران آب است.

تنها منبع تأمین کننده آب مورد نیاز شرب، کشاورزی و صنعت، آبهای زیر زمینی می باشد که از راه پمپاژ یا بصورت قنات و چشمه مورد بهره برداری قرار می گیرد. مسلماً اگر از این منبع بطور صحیح و کنترل شده بهره برداری نشود و جهت تقویت و تغذیه آن برنامه ریزی نگردد رو به نابودی خواهد گذاشت.

اما اقدامات مدیریت جهاد کشاورزی نی ریز در خصوص بحران آب و استفاده بهینه از منابع آب

طهماسبی مدیریت جهاد کشاورزی نی ریز در خصوص تسهیلات بانکی وام خشکسالی در سال 94 گفت: در این خصوص از محل تسهیلات بند د تبصره 11 مبلغ 24700 میلیون ریال وام خشکسالی از بند د تبصره 11 قانون بودجه به بانک کشاورزی شعبه نی ریز و شعب مربوطه و بانکهای صادرات-تجارت و ملت شهرستان اختصاص یافته و توزیع گردید که از محل اعتبارات فوق الذکر اخیراً در بانک ملت به صورت شناور اعلام و تاکنون تعداد 35 نفر معرفی که تعداد 25 نفر موفق به دریافت وام مذکور به مبلغ 500/162 میلیون ریال شده اند و این روند هم اکنون ادامه دارد و تسهیلات سرمایه در گردش صندوق توسعه ملی: سرمایه در گردش سال 94 بانک کشاورزی شعبه نی ریز و شعب مربوطه که معرفی شده از این طرح 80 نفر معرفی که تعداد 60 نفر موفق به جذب جمعاً 670 میلیون ریال و طرح امید از صندوق توسعه ملی تعداد 17 نفر معرفی که 11 نفر آنان موفق به دریافت وام مذکور به مبلغ 650/2 میلیون ریال گردیده اند.

وی توصیه آبیاری تکمیلی مزارع گندم- کمک به احداث 6 باب مخزن ذخیره آب در باغات دیم- کمک به اصلاح و احیاء باغات در سطح 26 هکتار به مبلغ 130 میلیون ریال- کمک به حفظ رطوبت از طریق افزایش ماده آلی خاک در سطح 3 هکتار به مبلغ 15 میلیون ریال- نظارت بر کاشت، داشت و برداشت 16 نهالستان به تعداد 2 میلیون اصله نهار-پیگیری جهت احداث مجتمع گلخانه ای و واگذاری اراضی شیبدار در منطقه مشکان- معرفی 90 نفر از باغداران بخصوص باغداران طرح امید جهت دریافت تسهیلات سرمایه در گردش به مبلغ 1000 میلیون ریال - توسعه و ترویج گیاهان دارویی در سطح 500 هکتار- توسعه و ترویج احداث

گلخانه ها در سطح 50000 مترمربع- تشکیل پرونده آبیاری نوین به میزان 970 هکتار- سطح اجرایی آبیاری نوین به مساحت 247 هکتارو با اعتبار بالغی بر 8700 میلیون ریال - احیاء و مرمت 7 رشته از قنوات به مبلغ 1100 میلیون ریال - پوشش کانالهای سیمانی به طول 2500 متر و با اعتبار 1100 میلیون ریال ذکر نمود که از جمله می توان به طرحهای افتتاح شده در سال 94 به قنات حسن آباد- قنات بالاشهر- آبیاری تحت فشار آقایان کریمیان در سطح 28 هکتار- کانال دهمورد اشاره نمود.

مهندس طهماسبی همچنین از ایجاد شهرک گلخانه ای در سطح 44 هکتار برای اولین بار در استان فارس در شهرستان نی ریز خبر داد و افزود: تشکیل صندوق خرد زنان روستایی در سال 94: دو صندوق با 85 نفر عضو در روستای طشک و دو صندوق با 100 نفر عضو در روستای خواجه جمالی در جهت - برگزاری دو اردوی جهادی با عنوان ذخیره سازی آب و هدایت روانآب ها با همکاری ناحیه مقاومت بسیج شهید معصومی در منطقه مشکان. اجرای طرح آموزشی روستائیان در مراکز کوشکک، آباده طشک، دهچاه، قطرویه، مشکان، تم شولی، ریزاب و حومه نی ریز برای تعداد 3170 بهره بردار نفر روز مرد و تعداد 168 بهره بردار نفر روز زن از دیگر خدمات جهاد کشاورزی نی ریز در خصوص کم کردن بخشی از مشکلات کشاورزان و دامداران در سال 94 جهت مبارزه با خشکسالیهای متعدد ذکر نمود.

احداث سیلوی علوفه 2 واحد- غنی سازی کاه 120 تن- بهسازی جایگاه دام 500 مترمربع- آبرسانی به دامداران روستایی 4000 مترمکعب - آمارگیری از کلنی های زنبورعسل 13000 کلنی- صدور مجوز جوجه ریزی به میزان 4 میلیون قطعه درطول سال- پاسخ به استعلام ادارات شهرستان بیش از 200 مورد- ارسال آمار سرانه مصرف گوشت ماهی شهرستان به استان - دادن مشاوره و راهنمایی در زمینه های امور دام، امور طیور و زنبور عسل بیش از 150 مورد- بازدید از طرحهای دامداری بیش از 30 مورد- معرفی دامداران برای دریافت جو تعادلی به امور پشتیبانی 300 تن- محاسبه سوخت مرغداریهای شهرستان بیش از 200 مورد - برگزاری کلاس آموزشی، پرورش ماهیان گرمابی و صدور 22 عدد گواهینامه از شیلات(استان ) – اجرای طرح تکمیل فرمهای هزینه تولید 13 آبادی تعیین شده در سطح آمارگیری- ورود اطلاعات جمع آوری

-شده در سیستم آمار سازمان جهادکشاورزی فارس- ورود اطلاعات 621 نفر بره برداران گندم کار و 230 نفر بهره بردار جوکار در سامانه آمار سازمان جهادکشاورزی فارس- توزیع انواع کودهای شیمیایی به میزان 2140 تن- توزیع انواع بذور گندم، جو و کلزا گواهی شده به میزان 270 تن- نظارت بر کاشت، داشت و برداشت مزارع گندم، جو، ذرت، کنجد و کلزا و دیگر محصولات صیفی توسط کارشناسان در سطح 6000 هکتار- توصیه های فنی به کشاورزان در زمینه مبارزه با علفهای هرز و مبارزه با سن گندم و جو- توصیه آبیاری تکمیلی مزارع گندم- استفاده از کودهای ریزمغذی به صورت محلول پاشی در مزارعی که علائم کمبود در آن دیده می شود- صدور اطلاعیه ترویجی در خصوص عدم آتش سوزی بقایای گیاهی پس از برداشت محصول- خرید کود کمپوست به مزان 5/3 تن و بصورت بلاعوض در اختیار کشاورزان قراردادن سبزی و صیفی کار- تشکیل پروننده، کنترل مدارک و معرفی متقاضیان خرید تراکتور و ماشین آلات کشاورزی ابتدا به سازمان جهادکشاورزی جهت تأیید و سپس معرفی به شعب بانک کشاورزی جهت اخذ تسهیلات بانکی از محل تسهیلات خط اعتباری ویژه مکانیزاسیون به تعداد 35 مورد و مبلغ تسهیلات 5810 میلیون ریال

- بررسی و تأیید تعداد 2522 درخواست نفت گاز و نفت سفید بین مصرف کنندگان بخش کشاورزی در سامانه سوخت

-صدور جواز تأسیس و پروانه بهره برداری صنایع تبدیلی کشاورزی در زمینه تولید و بسته بندی پسته، میوه جات، خشکبار، گوشت و خوراک دام و طیور از مهمترین خدمات جهاد کشاورزی نی ریز در سال 94 ذکر شده است.

کاهش میزان بارندگی ها طی سال های اخیر و افزایش تبخیر آب گردانه بحران آب را هر روز تندتر می چرخاند و موجب شده که کشور در خشکی بیشتری فرو رود.

خشكسالی جزء بلای طبیعی بوده و سالانه خسارت¬های جبران ناپذیری بر بخش‌های کشاورزی تحمیل می‌كند.

مدیر جهاد کشاورزی استان نی ریز در پایان با بیان این مطلب که مدیریت و پیش‌بینی خشكسالی از مهمترین اقدامات است افزود: تنهابا پایش و پیش‌بینی به هنگام می‌توان با پدیده خشكسالی مبارزه و از میزان خسارت‌های آن كاست.

وی با بیان اینکه خشکسالی را نباید صرفاً بعنوان پدیده ای کاملاً فیزیکی یا طبیعی درنظر گرف. افزود:تأثیرات آن در جامعه ماحصل ایفا نقشی مابین یک رخداد طبیعی (بارش کمتر از حد مورد انتظار به دلیل تغییرات اقلیمی ) و نیاز مردم به منابع تأمین آب می باشد؛ و کشاورزان بایستی شیوه‌های مقابله در طول دوران خشک‌سالی را به خوبی جدی گرفته و با روی آوردن به توصیه های کارشناسان جهاد کشاورزی و ابیاریهای نوین با بحران آب مقابله کنند.

در پایان باید گفت، بالاخره اینکه شهرستان نی ریز یکی از مناطق مهم استان فارس است که به علت وجود خاک‏ حاصلخیز، باغات و زمین های سنتی کشاورزی بسیاری را در اطراف شهرهای خود به یادگار دارد.

هرچند بخش زیادی از این زمین های حاصلخیز امروز طعمه بی آبی و خشکسالیهای اخیر شده، اما همین مقدار باقی‏مانده نیز به امداد مسئولان نیازمند است و اگر نباشد دست حمایت سازمانهای مسئول، باید رفته رفته غزل از بین رفتن کشاورزی و باغات سنتی موجود را خواند.

یکی از کهنسالان شهر نی ریز که سالهای متمادی عمر خود را صرف کشاورزی نموده است، برایمان از مشکل انتقال آب به زمین های زراعی گفت و اظهار داشت: بنده با هزار خواهش و تمنا از صاحبان تلمبه ساعتی 60 هزار تومان هزینه برداشت آب را به تلمبه داران پرداخت می کنم، اما همین آب برداشت شده به دلیل عدم وجود کانال های استاندارد و یا لوله های انتقال آب پس از ساعت های طولانی و با هدر رفت بالا به زمین کشاورزی می رسد.

وی ادامه داد: برای جلوگیری از هدر رفت آب نیازمند استفاده از لوله های مناسب هستیم، اما با توجه به هزینه های زیاد خرید و کارگزاری لوله؛ دولت نیز باید از کشاورزان حمایت های لازم را به عمل آورد.

این کشاورز عنوان کرد: اگر تعدادی تانکر هزار لیتری آب را در کانال ها و لوله های فعلی انتقال آب وارد کنید، میزان فاجعه بار هدر رفت آب در بخش کشاورزی را بهتر درک خواهید کرد.

وی می گوید: چرا مسولان فکری برای آب پهنابه که به شهرهای همجوار می رود و حق آبه آن به خود نی ریز نمی رسد نمی کنند. بایستی دست روی دست بگذار یم تا سرمایه شهرمون که انار و پسته است در زمین فرو برود و خشک شود.

موضوع دیگری که می توان آنرا از طرح های اجرایی اقتصاد مقاومتی عنوان کرد، ساخت استخرهای ماهی در کنار چاه های آب و استفاده از آب موجود برای آبیاری زمین های کشاورزی است.

یکی از کشاورزان حاضر در جهان آباد که علاقمند به ساخت استخرماهی است در این باره می گوید: برای دریافت مجوز ساخت استخر به اداره جهاد کشاورزی مراجعه کرده ام، اما کارشناسان این اداره بنده را الزام به شراکت با ۲۰ نفر دیگر نموده اند که این موضوع موجب شده تا از این اقدام خودداری کنم، زیرا شراکت با ۲۰ نفر صرفه اقتصادی ندارد.

کشاورز جوان دیگری نیز از مشکلات بیمه برایمان گفت و عنوان کرد: متأسفانه برای تمدید دفترچه ها و واریز لیست های بیمه دارای مشکلات زیادی هستیم، زیرا اداره بیمه معتقد است که یک کشاورز باید ۲۴ ساعت شبانه روز در کنار باغ و زمین خود حضور داشته باشد تا اگر بازرس اداره بیمه که سالی ۳ بار از زمین های کشاورزان تحت پوشش بازدید خواهد کرد، صحت حضور آنان را تأیید کند.

وی ادامه داد: کشاورزی در زمستان بیشتر از سایر ماه ها نیاز به تلاش و کار دارد، زیرا باید مزارع و باغات را برای کاشت و یا برداشت محصول آماده کرد، اما با وجود اقداماتی که باید توسط یک کشاورز انجام شود؛ بازرس اداره بیمه بدون اعلام قبلی در محل حضور پیدا می کند و این زمان ممکن است وقت استراحت کشاورزی باشد که شب را برای آبیاری باغ و زمین خود تا صبح بیدار بوده است.

کشاورز دیگری نیز از وجود مشکل سرقت ابزار و آلات کشاورزی در زمین ها و باغات گفت و افزود: برای جلوگیری از این کار نیازمند ساخت اتاقک های نگهبانی در زمین های کشاورزی هستیم، اما برای ساخت اتاقی که شاید ۵ میلیون تومان هزینه دارد باید بیش از دو برابر این مبلغ را برای دریافت جواز پرداخت کنیم.

البته این همه درد و دلهای کشاورزان نبود، این فعالان عرصه کشاورزی به موضوعاتی نظیر عدم پرداخت به موقع معوقات از سوی دولت، حفر چاه های غیر مجاز، تغییر در میزان برداشت آب چاه ها و نیز عدم برخورد با برخی متخلفین موجود، نبود سردخانه و صنایع تبدیلی و تبعیض بین کشاورزان توسط مسئولین وزارت خانه و ... مواردی را بیان کردند.

به هر حال کشاورزی امروز ما به عنوان یکی از بازوان اجرایی اقتصاد مقاومتی نیازمند حمایت و حراست مسئولان است، حمایتی که می تواند موجبات افزایش برداشت محصولات سالم و رضایت کشاورزان دست پینه بسته این مرزو بوم را فراهم آورد.