نیاز فعالیت تمام وقت پایگاه انتقال خون نی ریز /حجامت از خرافات تا واقعیت

‌‌هر سال ۱۴ ژوئن مصادف با ۲۵ خرداد، روزی است برای یادآوری همت کسانیکه با اهدای مایه حیات و عصاره وجودشان، آن هم بدون هیچ چشمداشتی جان‌ می‌بخشند و امیدی هستند برای ناامیدی‌ها و دردهای بیمارانی که روی تخت‌های بیمارستان چشم انتظار قطره‌ای "خون" نشسته‌اند...

در عین حال، شعاری که امسال از سوی سازمان بهداشت جهانی برای روز جهانی اهدای خون اعلام شده، این است که "خون ما را به هم متصل می‌کند" و "با اهدای خون زندگی را به اشتراک بگذاریم. "

علت انتخاب این شعار را بهره‌گیری از ظرفیت جوانان و شبکه‌های اجتماعی برای جذب، حمایت و دعوت از اهداکنندگان جهت انجام امر اهدای خون، عنوان کرد و افزود: بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، جوامع بویژه در کشورهای صنعتی با سالمندی جمعیت مواجه شده‌اند و فرایند سالمندی، مصرف خون را به شدت افزایش می‌دهد.

تاریخچه مختصر سازمان انتقال خون:

سازمان انتقال خون ایران نهم مرداد ما 1353 رسما افتتاح شد، ولی تا پیش از تا سیس سازمان فعالیتهای مرتبط با انتقال خون در کشور توسط ارتش، جمعیت هلال احمر (جمعیت شیر خورشید سابق)، بیمارستانهی دانشگاهی و موسسه های خصوصی انجام می شد، فعالیت این مراکز حتی پس از تا سیس سازمان انتقال خون در سال 1353 نیز ادامه یافت.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ودر تاریخ 26 تیر ماه 1358 سازمان انتقال خون ایران به وزارت بهداری و بهزیستی واگذار گردید، با آغاز جنگ تحمیلی در سال 1359 و افزایش نیاز به خون در کشور، فعالیتهای سازمان رشد چشمگیری یافت و نیاز به هماهنگی بین همه بخشهای مرتبط با طب انتقال خون مشهود می نمود، لذا با تصویب مجلس شورای اسلامی در تاریخ 2 خرداد 1363، سازمان انتقال خون ایران به عنوان تنها متولی تامین خون و فر آورده های خون در کشور اعلام گردید.

با شروع جنگ تحمیلی ایران در سال 1359 فعالیتهای سازمان گستردگی بیشتری یا فت و علی رغم استقرار در پناه گاه ها و پایگاه های زیر زمینی توانست خون مورد نیاز مجروحین را بطور کامل تامین نمایند، به نحوی که در تمام دوران جنگ کوچکترین کمبودی در زمینه نیاز به خون و فرآوردههای خون گزارش نشد.

وضعیت اهداء خون در شهرستان نی ریز در چند سال اخیر وضعیت مناسب تری به خود گرفته.

در سالهای گذشته اهداء خون فقط در بیمارستان ودر بیشتر مواقع زمان نیاز بیماران انجام می گرفت(خون جایگزین)، در سالهای اخیر با اعزام تیم سیار خونگیری سازمان انتقال خون در پنجم هر ماه به شهرستان نی ریز و اسقرار در یکی از مدارس و یا مراکز اداری و حسینیه ها اقدام به خونگیری از همشهریان می نمودند که با توجه به استقبال همشهریان ونوبت دهی باز هم بسیاری موفق به اهداء خون نمی شدند، جهت رفع این مشکل و ساماندهی این موضوع با پی گیری مردم و مسئولین در نهایت ساختمان پایگاه اهداءخون در زمین اهدایی شهرداری و شورای شهر احداث ودر سوم خرداد 1394 در سالروز فتح خرمشهر افتتاح گردید.

محمدسروش سرپرست پایگاه اهداء خون نی ریز در گفتگو با خبرنگار ما بیان کرد:

پس از افتتاح پایگاه قرار شد هر ماه دوبار جهت حضور تیم خونگیری اقدام شود که متاسفانه بدلیل عدم حضور پزشک در پاییز و زمستان به مدت چند ماه پایگاه فعالیتی نداشت که این مشکل با جذب یک پزشک به صورت موقت در سال جاری و قبل از ماه مبارک رمضان اقدام به خونگیری از همشهریان نمود. ولی در طول ماه مبارک پایگاه فعالیت ندارد.

دکتر سروش با بیان اینکه بعد ازماه مبارک رمضان طبق برنامه زمان بندی در روزهای پنجم، پانزدهم و بیست و پنجم هر ماه پایگاه اقدام به خونگیری از همشهریان می نماید خاطر نشان کرد:

با رایزنی های انجام گرفته با پزشکان بومی خود نی ریز که در حال گذراندن طرح خود می باشند مشکل پزشک این پایگاه نیز رفع گردد.

این کارشناس اهدائ خون در مورد رعایت نکات لازم در هنگام اهدائ خون بیان کرد:

درحال حاضر، با وجود پیشرفتهای چشمگیر درزمینه علم پزشكی هنوز هیچگونه جایگزین مصنوعی برای خون ساخته نشده است و فقط خونی كه توسط انسانهای نیكوكاراهدا می شود، می تواند جان انسانهای دیگر را از مرگ نجات بخشد.

وی در مورد این سئوال که چه كسانی می توانندخون اهدا كنند؟ گفت:

واقعیت این است كه اهدای خون یك امر كاملاٌ داوطلبانه است و «اجبار واكراه و باید» در آن جائی ندارد. اهدای داوطلبانه خون یكی از بزرگترین دستاوردهای سازمان انتقال خون در ایران است و هر كسی كه از نعمت سلامتی برخوردار است می تواند خون اهدا نماید و از این نظر بین فقیر و غنی، زن، مرد و طبقات اجتماعی مختلف، تفاوتی وجود ندارد. این در حالیست که مصرف كننده های خون و فرآورده های خونی نیز متعلق به تمام گروههای اجتماعی هستند نه یك فرد و گروه خاص.

وی ادامه داد:

بهترین و سالمترین اهداکننده، اهداکننده ی مستمر خون است. اهداکننده مستمر یعنی اهداکننده ای که حداقل سالی دو بار با انگیزه كمك به بیماران نیازمند به خون، اقدام به اهدای خون کند و به سوالات پزشک اهداکنندگان صادقانه پاسخ بگوید.

ایشان تاکیید کرد:

سالم ترین و قابل اعتمادترین منابع خونی، اهداكننده های داوطلب می باشند، كه به طور مستمرخون اهدا می كنند.

اهدای مستمر خون موجب دسترسی دائم به خون كافی، درتمام طول سال خواهد شد، زیرا اهداكنندگان مستمر می دانند درفصل های سرد سال میزان اهدای خون كمتر از فصل های گرم است ودر كشور ما به دلیل اعتقادات مذهبی و باورهای بومی خاص میانگین تعداد اهداكنندگان در بعضی شرایط زمانی مانند دهه نخست ماه محرم، بسیار بالا و در بعضی شرایط مانند دهه یكم و دوم ماه رمضان، پائین می باشد. واین در حالی است که میزان نیاز به خون، در مراكز درمانی تابع این عوامل و شرایط نیست، پس اهدای منظم و برنامه ریزی شده خون می تواند به عنوان یك راهكار ملی دراین زمینه مورد توجه قرارگیرد وعلاوه بر این، اهداكنندگان مستمراز این موضوع نیزآگاهند كه با توجه به مدت زمان محدود نگهداری خون و فرآورده های آن، برای تأمین خون كافی و سالم در جامعه، اهدای خون باید به صورت مستمر و مداوم باشدودر ضمن به این مطلب نیز كاملاً واقفند كه اگر پس از اهدا خون دچارتب، زردی و یا هر بیماری دیگری شدند، باید سریعاً به انتقال خون اطلاع دهند.

وی همچنین در مورد تصورات غلط راجع به اهدای خون گفت:

برخی عقیده دارند كه اهدای خون موجب تولید خون بیشتری در بدن فرد می شود، بنابراین این فرد پرخون شده و برای مقابله با این پرخونی، مجبور به اهدای خون مجدد خواهد شد، در حالیكه اهدای خون موجب تولید خون بیشتری نخواهد شد.

در واقع از دست رفتن خون از طریق اهدا ی خون، فرقی با خون دماغ شدن، خونریزی ماهانه و یا حتی خونریزی ناشی از بریدگی انگشت ندارد و تاثیری در تولید بیش از حد خون ندارد.

وی در پاسخ به این سئوال که آیا ممكن است اهدای خون اهدا كننده را در معرض كم خونی قرار دهد؟ گفت:

خیر، زیرا پلاسما (قسمت مایع خون) ظرف 24 ساعت و سلول های خونی در عرض (4-3 هفته) جایگزین می شوند، درضمن یك مغز استخوان سالم به طور دائم سلولهای قرمز، سفیدوپلاكت تولید می كندو آهن نیز در مدت (8 هفته) جبران می شود.

دکتر سروش کارشناس انتقال خون بر این باور است که:

تامین خون مورد نیاز بیماران، از محل خونهایی است كه 100% داوطلبانه وبا انگیزه خیرخواهانه وخداپسندانه اهدا می گردد.

اهدا كننده، انسان ارزشمندی است كه سازمان انتقال خون منت دار اوست، تكریم و رعایت شآن او جزو اصول بدیهی است و كارهایی از قبیل ارسال مجله بصورت سالیانه وقدردانی از اهداكنندگان در مراسم جشن روز جهانی وروز ملی انتقال خون در خیلی از پایگاههای سراسر كشور در حال حاضر انجام می شود.

ولی لازم به ذكر است كه درطب انتقال خون، علاوه بر دانش پزشكی، تجربیات و انگیزه اهداكننده خون نیز در روند درمان بیماران نیازمند به خون و فرآورده های خونی نیز دخالت دارد و انگیزه تجاری نباید پایه و اساس تاسیس و فعالیت سرویس انتقال خون باشد و سازمان انتقال خون ایران همواره با ترویج اهدای داوطلبانه، سعی می كند، نفع شخصی را از سیستم انتقال خون حذف نماید.

یكی از دستاوردهای سازمان انتقال خون درسالهای اخیر حذف كامل خون جایگزین و رسیدن به اهدای خون 100 درصد داوطلبانه بوده است. درسیستم اهدای خون داوطلبانه بدلیل اینكه اهداكننده، انگیزه ای جز كمك به همنوعان ندارد، سلامتی خونهای اهدایی بیش از پیش تضمین می گردد واحتمال وجود عفونتهای قابل انتقال به بیمارگیرنده خون، بسیار كمتر از سیستم اهدای خون فامیلی/ جایگزین و یا پولی می باشد.

وی در مورد این باور غلط که با اهدای خون نیروی بدنی انسان كاهش می یابدگفت:

خیر. دوباره تأکید می‌کنم: پلاسما (قسمت مایع خون) ظرف 24 ساعت و سلول های خونی در عرض 4-3 هفته جایگزین می شود، زیرا یك مغز استخوان سالم به طور دائم سلولهای قرمز، سفیدوپلاكت تولید می كندو آهن نیز در مدت 8 هفته جبران می شود، لذا با اهدای خون هیچگاه نیروی بدنی شما كاهش نمی یابد.

وی در مورد شرایط شخص اهداء کننده خون نیز گفت:

بعضی از شرایط اهدای خون به جهت حفظ سلامت اهداكننده و برخی دیگر به منظور سلامت گیرنده خون در نظر گرفته شده اند.

شرایط عمومی اهدای خون:

- سن بین 18 تا 60 سال

- حداقل وزن 50 كیلوگرم

- تعداد نبض بین 50 تا 100 ضربه در دقیقه

- فشار خون بین 90 تا 180 میلی متر جیوه

- حداقل هموگلوبین خون 5/12 گرم در دسی لیتر

- عدم وجود بیماریهای زمینه ای مثل بیماری قلبی، خونی، كلیوی، تنفسی و كبدی و ....

- حداقل فاصله مجاز بین دو اهدای خون 8 هفته

- حداكثر تعداد اهدای خون مجاز برای آقایان 4 بار و برای خانمها 3 بار در سال

- درجه حرارت نباید بیش از 5/37 درجه سانتیگراد باشد

- ناشتا نبودن

- دوری از رفتارهایی كه فرد را در معرض ابتلا به بیماری ایدز و هپاتیت قرار می دهد مثل اعتیاد تزریقی و روابط جنسی ناسالم

وی همچنین ادامه داد:

- قبل و بعد از اهدای خون باید مایعات بیشتری مصرف گردد

- اهداكننده نباید ناشتا باشد

- تا 2 ساعت پس از اهدای خون باید از استعمال دخانیات پرهیز كرد

- در 24 ساعت اول پس از اهدای خون باید از كارهای سنگین اجتناب كرد

- بهتراست مواد غذایی غنی از آهن (مانند گوشت و تخم مرغ) بیشتر در برنامه غذایی گنجانده شود.

ایشان در مورد تعداد دفعات اهداء خون گفت:

هر شخص سالم می تواند هر 8 هفته یكبار خون اهدا نماید مشروط بر این كه تعداد دفعات اهدا در طول سال برای خانم ها از 3 بار و برای آقایان از 4 بار تجاوز نكند.

ایشان در مورد آزمایشاتی که بر روی خون های اهدایی انجام می گردد بیان کرد:

برای حصول اطمینان از سلامتی خون های اهدائی، تمام خون ها از نظر هپاتیت B، هپاتیت C، ویروس HIV (عامل ایدز )، سیفیلیس و ویروس HTLV (عامل یک نوع بیماری عصبی یا لوسمی ) آزمایش می شوندودر صورت آلوده بدن خون اهدایی به دور ریخته می شود.

وی تاکید کرد:

نمونه هر اهداکننده در هر بار اهدا ی خون بطور جداگانه آزمایش می شود.

وی در مورد موارد منع اهدای خون توضیح داد:

در مورد بعضی از بیماریها نظیر هپاتیت B، C و ایدز، از زمانی که ویروس مولد بیماری وارد بدن می شود تا زمانی که بیماری توسط آزمایش خون قابل شناسایی شود، مدت زمانی طول می کشد، این مدت زمان را " دوره پنجره " می نامند.

در این دوره زمانی، افراد می توانند آلوده کننده باشند، اما نتیجه آزمایش آنها منفی شود. اگر چه افراد آلوده کننده هنوز بیمار نیستند و نتیجه آزمایش خونشان منفی است، اما خون آنها حاوی عامل بیماری زا است.

چنانچه این خون به فردی تزریق گردد، می تواند سبب انتقال بیماری به فرد دریافت کننده خون شود.

بنابراین رفتارهایی كه افراد را در خطر ابتلا به این بیماریها قراردهد(رفتارهای پرخطر)، از جمله مواردی هستند كه در مصاحبه پزشكی به آنها توجه گردیده ودر صورت وجود درتاریخچه فرد، برای همیشه ویا مدت زمان مشخصی، شخص از اهدای خون معاف می گردد.

دکتر سروش در مورد حجامت و اهدای خون هم گفت:

بر اساس استانداردهای موجود، شما به مدت یكسال از تاریخ حجامت، از اهدای خون معاف می باشید. دلیل آن هم این است که:

با توجه به وجود «دوره پنجره» در موردبرخی بیماریهای ویروسی قابل انتقال از طریق خون، در آن دوره زمانی، شناسائی موارد آلوده ممكن نیست و رفتارهایی كه افراد را درمعرض خطر ابتلا به این بیماریها قراردهد، از جمله مواردی هستند كه در مصاحبه پزشكی مورد توجه قرارگرفته ودر صورت وجود، فرد، برای همیشه ویا مدت زمان مشخصی از اهدا ی خون معاف می گرددو از جمله این موارد می توان حجامت وطب سوزنی و....... اشاره كرد.

کارشناس سازمان انتقال خون فارس ضمن تشکر از علاقه و استقبال همشهریان از صبر و حوصله آنها جهت مشکلات پیش آمده ماههای گذشته اظهار امید واری کرد که این مشکلات با رایزنی های انجام شده بعد از ماه مبارک رمضان مرتفع گردد.

اما در ادامه با دونفر از کسانی که به طور مستمر خون اهدا می کنند به گفتگو نشستیم.

امین جلالی کارمند بازنشسته آموزش و پرورش که به گفته خود سالیان درازی است به نیازمندان خون اهدا می کند از بهترین خاطره خود در زمان تحصیلات خود می گوید: حدود 44-43 نوبت که خون اهدا می کنم و تنها انگیزه من کمک به بیماران بوده است یادم می یاد سال 73 یا 74 در سازمان انتقال خون اراک، خون اهدا می کردم که ست خونگیری پاره شد و لباسم خونی شد. بعد از اهدای خون به منزل مراجعه کردم. چند روز بعد که کارت اهدای خون به درب منزلم رسید یک بسته هم همراهش بود که حاوی یک پیراهن بود... و این بهترین یادبود و خاطره ای است که هیچ گاه از ذهنم خارج نمی شود.

وی می گوید: به نظر من ترویج فرهنگ اهدای خون نیاز به تبلیغات و آموزش بیشتری دارد. زیرا بسیاری از مردم شرایط اهدای خون را نمی دانند و تصورات اشتباهی در مورد اهدای خون دارند. بهترین روش برای افزایش آگاهی عمومی در مورد اهدای خون تبلیغات رسانه ای بخصوص در صدا و سیما است.

وی در پاسخ به سئوال ما که آیا تصور برخی از افراد که اهدای خون را برای سلامتی مضر می دانند یا از اهدای خون می ترسند درست است گفت:

من خودم 44 بار خون داده ام. به طور متوسط هر سال دو نوبت خون اهدا می کنم و حتما یک نوبت آن در ماه رمضان است. زیرا در ماه رمضان میزان اهدای خون کاهش می یابد و سازمان دچار کمبود ذخایر خونی می گردد. خوشبختانه هیچ گونه ضرری برای من ایجاد نشده است؛ و اکنون در سلامت کامل هستم.

محسن بهرامی یکی دیگر از همشهریان ما، با گلایه مندی از مسئولین امر می گوید مدتها بود که از نبود مکان خون گیری صدایمان بلند بود ولی حالابه دلیل عدم تأمین نیروی مورد نیاز و نبود پزشک عمومی، از سوی سازمان منطقه‌ای انتقال خون تاکنون این مشکل برطرف نشده است.

وی می گوید: در صورتی که عمل خون‌گیری را با توجه به علاقمندی مردم این شهرستان در خصوص کمک به هم‌نوعان انجام بدهیم، بسیاری از مشکلات کمبود خون و فرآورده‌های خونی در سطح بیمارستان شهدا به خصوص در موارد اورژانسی برطرف خواهد شد‌.

درپایان با همت والای مسئولین خصوصا همیاری نماینده مجلس با برطرف کردن این مشکل(راه اندازی مستمر سازمان انتقال خون نی ریز ) می‌توان برخی از اعزام‌هایی را که به دلیل عدم وجود فرآورده‌های خونی انجام می‌شود، کاهش داد و اظهار امیدواری کرد با همکاری بین‌بخشی مشکل کمبود نیروی مورد نظر در این پایگاه برطرف شده و با یاری خداوند، بسیاری از مشکلات موجود در این زمینه نیز حل شود.