ریزگردها مهمان ناخوانده آباده طشک

از بالا که به منطقه نگاه کنی تقریبا همه جا پوشیده از گردو غبار است و مردم در چنین شرایطی تنفس می کنندندبعداز ظهر که می شود با شروع وزش باد وحرکت ریز گردها از روی دریاچه های طشک وبختگان ، دیگر کسی یا از خانه بیرون  نمی رود یا اگر بیرون آیدکسی را نمی شناسد این حکایت ورنجنامه این روزهای مردم منطقه وسیع اباده طشک است

در آستانه سال نو که مردم با شستشوی فرش ها ولوازم منزل خود را برای آغاز سال جدید وپذیرش میهمانان آماده میکنند مردم آباده طشک شاهد حضور مهمان ناخوانده ای به نام ریزگرد هستند

در چند روز اخیر با وزش باد شدید گرد وخاک ناشی از حرکت ریزگردها ونمک های روی دریاچه های خشک شده طشک وبختگان این منطقه را به جهنمی از گرد وخاک تبدیل کرده و روز بروز شاهد بدتر شدن این اوضاع هستیم.این امر به ویژه درشهر آباده طشک روستاهای جزین، دهزیر،کوشکک، جهان آباد، شهرک امام صادقودهمورد، نمود بیشتری دارد، در جاده منطقه پیچکان به کوشکک دهها سانتیمتر ریزگرد به روی جاده آمده ومیزان دید به کمتر از صد متر می رسد وحتی برای مدتی جاده به علت نداشتن دید مسدود و مردم بایستی در فضای غبار آلود بمانند.

این که علت،عوارض و عواقب این فاجعه تا چه اندازه است در این مقال نمیکنجداما بدون شک وبه طور قطع ویقین علت آن خشک شدن این دو دریاچه است که روزگاری موجب افتخار و معرفی منطقه شده بود وامروزه معضل.

ریزگردها تنها به جسم و جان انسانها زیان نرسانده بلکه سایر جانداران از جمله مزارع، کشتزارها و باغات را هدف گرفته و با گستردن لایه مخملی خاک رسی، مجال نفس کشیدن را از آنها گرفته و سبزی درخشان نباتات و رستنی ها را به زردی گرایانده است. تقریبا امیدهای کشاورزان را با توام کردن پدیده کم بارشی و خشکسالی، برای داشتن محصولی مثمر و نیک به یاس مبدل کرده است. ذرات ریزگردها این قابلیت را دارند که مانع از رسیدن نور خورشید و تابش مستقیم آن بر سطح زمین شوند.

طغیان ریزگردها در طول هفته‌ی جاری و قدرت‌نمایی ایشان در آسمان شهرآباده طشک وتقریبا تمام روستاها ی بخش ،تصویری از آینده ای سیاه و مبهم وتاریک برای این منطقه که روزگاری قطب تولیدات کشاورزی وباغی بود ترسیم میکند

اما نقش ریزگردها در آلودگی هوا واز بین رفتن هوای پاک وتازه بر کسی پوشیده نیست و بر اساس تحقیقات ویافته های علمی عوارض وعواقب جبران ناپذیری را در بروز بیماری های تنفسی دارد که در ذیل به آن ها اشاره می کنیم
– ریزگردها چه نقشی در آلودگی هوا دارند؟
پدیده گرد و غبار شامل گرد و خاک معلق خشک و ریزی در هواست که مسافت‌های‬ ‫وسیعی را پوشانده و به وسیله باد پراکنده شده و در نهایت ته نشین می شود. ریزگردها سبب افزایش غلظت ذرات معلق بخصوص ذرات معلق کمتر از ده میکرون می شود. این ذرات معلق در هوا، باقیمانده ذرات گرد و‬ ‫خاکی است که بر اثر طوفان  معلق مانده است و به همین دلیل در شرایط یاد شده، دید ‫عمودی و افقی کاهش می یابد. زمانی که پدیده گردوغبار در نوع حاد خود رخ می دهد،‬ ‫سبب کاهش شدید دید افقی شود وباعث به خطر‬ ‫افتادن سلامت انسان‌ها می گردد.
بطور کلی می توان دلیل انتشار گرد و غبار را عوامل زیر برشمرد:
 کاهش بارندگی و میزان رطوبت هوا
 خشکسالی
 نبود پوشش گیاهی مناسب
 تغییرات فشار هوا و وزش باد شدید
خسارات ناشی از گرد و غبار
الف) اثر بر سلامتی
مهم ترین تأثیرات ذرات معلق بر سلامتی انسان به گونه‌های ذیل تقسیم‌ می‌شود:
 آسیب های قلبی و تنفسی
 تأثیرات بر مکانیسم‌های دفاعی و تصفیه‌ای
 بروز و تشدید آسم
 تأثیرات سرطانی
محل و مقدار نشست ذرات در دستگاه تنفسی، تابعی از فاکتورهای فیزیکی معینی است که مهمترین آنها، اندازه ذرات می‌باشد.
ذراتی که در قسمت گلو و حلق گرفته می شوند عموماً وارد دستگاه هاضمه شده و در مدت نسبتاً کوتاهی دفع می گردند، ذراتی که وارد نای می شوند به وسیله مخاط از جریان هوای تنفسی جدا می شوند و در نهایت به دستگاه هاضمه راه می یابند. ذراتی که به برونش ها می رسند خیلی کند تر حذف می شوند. این که چه ذراتی در چه جاهائی از سیستم تنفسی رسوب می کنند تابع قطر ذره ، سرعت تنفس و حجم تنفس است. ذرات بسیار ریز می توانند به اعماق ریه راه یابند و برای زمان طولانی در سیستم تنفسی باقی بمانند.
بر خلاف اغلب آلاینده‌ها، خطرات ناشی از ذرات معلق بر اثر واکنش‌های زیان‌آور بیوشیمیایی نیست بلکه اثرات تحریک کنندگی این مواد است که آنها را در دسته‌ آلاینده‌های محیطی قرار داده است. عوارض خطرناک این مواد رابطه مستقیم با قطر، شکل و سطح این نوع ذرات دارد. این نوع آلاینده‌ها باعث التهاب در نسوج بدن (بخصوص شش‌ها) می‌گردند و موجب زخم بافت ها و یا حتی سرطان می‌شوند.
ذرات گرد و غبار، ذراتی با قطر کمتر از ۱۵۰ میکرون می‌باشند، اما ذراتی با قطر متوسط کمتر از ۱۰ میکرون خطرناکتر و از نظر اثرات سوء مورد توجه هستند. زیرا این ذرات برای مدت طولانی در هوا بصورت معلق باقی می‌مانند. ذرات با قطر متوسط کمتر از ۵ میکرون می‌توانند به سیستم تنفسی نفوذ کرده و وارد نایژک‌ها گردند. ذرات معدنی بعلت شکل خاص آیرودینامیکی براحتی در هوا معلق می‌گردند بنابراین اثرات وخیم‌تری نسبت به ذرات معلق معمولی دارند.
ب) سایر اثرات
در کنار اثرات سلامتی تأثیرات دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند مخاطره‌آمیز باشند. آنها عبارتند از:
 آسیب به حیوانات و گیاهان
 آسیب به مواد و خواص آنها
 آسیب به ابنیه تاریخی و فرهنگی
 کاهش قابلیت دید

به هرحال این معضلی است که با آن مواجه شده ایم و بایستی به هر طریقی  با آن مقابله کرد