بازیافت زباله؛آستین همت مسئولین و مشارکت شهروندان را می طلبد

بازیافت زباله به معنای استفاده از مواد مصرف شده جهت ساخت و تولید مجدد همان مواد است.

سال هاست بحث بازیافت زباله در کشور ما رواج پیدا کرده، اما هنوز این طرح دربسیاری از شهرها و مناطق کشور اجرایی نشده است.

مهمترین فایده بازیافت زباله صرفه جویی در مصرف انرژی است، هرچند تهیه مواد از بازیافت خود انرژی مصرف می کند اما تولید مواد از بازیافت کمتر از تولید مواد خام است، همچنین از دیگر فواید بازیافت زباله ها، نیاز به فضای کمتر جهت دفن زباله ها به شمار می رود.

در گام اول...

از مواردی که می توان جهت بازیافت زباله ها به آن اشاره کرد، در گام اول جداسازی و تجزیه پسماندهای آشپزخانه ها و مواد غذایی از سایر زباله هاست.

اگر تمام شهروندان تنها پسماندهای موادغذایی را در کیسه زباله ریخته و به رفتگرها تحویل داده، مهمترین گام را دراین طرح برداشته اند که خود این مواد غذایی هم به کود کمپوست تبدیل می گردد. در مرحله بعد باید مواد قابل بازیافت را از زباله ها جدا کرد، از جمله پلاستیک، کاغذ، شیشه، فلزات و...

این نکته قابل توجه است که بازیافت مواد و زباله ها از اتلاف سرمایه ملی جلوگیری می کند که در این خصوص شهرداری نقش مهمی را در اجرای این برنامه دارد. شهرداری هر منطقه با ایجاد فرهنگ سازی و آموزش به همشهریان، اجرای این طرح را عملیاتی می کند.

در همین خصوص به سراغ همشهریان عزیز و برخی مسئولین دست اندرکار رفته ایم تا با آنان به گفت وگو بنشینیم، چهار سئوال در خصوص تفکیک و بازیافت زباله از همشهریان پرسیدیم که در ادامه پاسخ همشهریانمان به این چهار سئوال را منتشر مینماییم:

آیا شما می دانید، تفکیک زباله به چه معناست و چه فایده ای دارد؟

مجیدی که فارغ التحصیلرشته زبان و ادبیات فارسی است، در این خصوص به خبرنگار ما گفت: تفکیک زباله یعنی اینکه زباله های خشک را از زباله های تر جدا کنیم، یعنی بطری آب،نوشابه،قوطی های مواد غذایی و ... را از زباله های باقیمانده غذا و میوه جدا و بسته بندی شود،چرا که هریک از این انواع، خاصیت بازیافت دارند و راحت تر جمع می شوندو در دسترس کسانیقرار می گیرد که می خواهندآن ها را بازیافت کنند و بدین صورت در طبیعت رها نمی شوند.

اعظمی نیز که یکی از فرهنگیانبازنشسته است در ادامه صحبت های این مرد جوان افزود: زباله را طلای کثیف می نامند، طلا هرچند کثیف باشد، آنرا دور نمی ریزند، آنرا تمیز می کنند و باز همان طلای با ارزش قبلی می شود، پس تفکیک زباله از لزومات خدمات شهری است که باید آن را اجرایی کنیم.

آیا شهروندان موظف هستند زباله های خود را تفکیک کنند؟

مجیدی بیان داشت: اگر شهروندیبخواهد در رشد و توسعه شهرش کمک کند،صد درصد تفکیک زباله وظیفه او خواهد بود،وقتی هر شهروند بصورت مجزا از درب منزل این کار را انجام بدهد و زباله ها را تفکیک کرده و در بسته های جداگانه، درب منزل خود قرار بدهند تا کسانی که مسئولیت جمع آوری زباله ها را به عهدهدارند، درب منازل شهروندان زباله های تفکیک شده را جمع آوری کنند، بدین صورت عملیات بازیافت زباله از درب منازل شهروندان تا مراکز بازیافت انجام می شود.

همچنین این امر علاوه بر صرفه جویی در هزینه ها،باعث می شود تا هر شهروند نیز در پاکیزه نگه داشتن محیط شهری خود دخیل باشد.

وی افزود: نباید از فراهم کردن شرایط توسط شهرداری نیز گذر کرد،به عنوان مثال کیسه های رنگی مختلف برای تفکیک یا سطل زباله های بزرگ برای جمع آوری زباله های خشک در محلات و معابر عمومی در اختیار شهروندان بگذارد.

همچنین شهروند فرهنگی با اشاره به اینکه تفکیک زباله به معنا جدا کردن زباله های غیرقابل استفاده از زباله های قابل بازیافت است، اظهار داشت: وظیفههر شهروند جدا کردن مواد قابل بازیافت و ارزشمند این طلای کثیف است، چون اگر این مواد جدا نشوند نه تنها ارزشی ندارند بلکه باعث هزینه های زیادی جهت دفن، جمع آوری، حمل و نقل و... می شوند و به تبع باعث آسیب زدن به محیط زیست خواهد شد.

آیا شما زباله هایتان را تفکیک می کنید؟

مجیدی جوان، می گوید: معمولا زباله های خشکی که اندازه بزرگی دارند را جدا می کنیم، اما باز هم در کیسه زباله، زباله های خشک و تر باهم جمع می شوند، چون میسر نیست که در یکیا دو کیسه این کار را انجام دهیم، همچنین برخی از رفتگران و جمع کنندگان زباله،دقت در تفکیک انجام نمی دهند و تمام زباله ها را در کنار هم انباشته می کنند.

مجیدی افزود: در این خصوصلازم است که در کنار اینکه من نوعی، زباله هایم را تفکیک می کنم، محلی برای انباشت کردن زباله های خشک در محله وجود داشتهو یا اینکه ماشین حمل زباله از شرایط تفکیک برخوردار باشد.

وی گفت: متاسفانهزباله های خشک بزرگ را ماشین های حمل زباله از درب منزل جمع نمی کنند و ما مجبور هستیم به خریدارانی که بصورت دوره گرد اینگونه اقلام را خریداری می کنند، بفروشیم که صورت زیبایی در شهر ندارد.

دبیر بازنشسته آموزش و پرورش نیز در همین بیان کرد: چون شهرداری برای تفکیک زباله ها، ساز و کاری تهیه ندیده است، زباله ها را همانند قدیم در ساعات مشخص شدهبدون تفکیک درب منزل خود می گذاریم.

به نظر شما شهرداری دراین خصوص چه وظیفه ای دارد؟

مجیدی با تاکید براینکه علاوه بر شهرداری، شهروندان هم نقش مهمی در اجرای این طرح دارند، بیان کرد: وظیفه هر شهروند شرکت در سازندگی شهر خود است، تفکیک زباله یکی از راه های این نوع مشارکت است، هر شهروند با تفکیک زباله درب منزل خود و جمع آوری آن توسط شهرداری و ایجاد شرایط بازیافت زباله،می تواند منجر به ایجاد درآمد برای شهرداری و در نهایت باعث توسعه و رونق شهر شود.

در ادامه اعظمی، فرهنگی بازنشسته گفت: شهرداری و شورای شهر، اگر در تمام دوران خدمت شان همین یک کار را انجام دهند، کافی است و خدمت بزرگی کرده اند.

وی افزود:شهرداری باید تجمیع منابع و یک واحد تبدیل و بازیافت زباله را احداث کند، چرا که می توان حداقل از زباله کود کمپوست تولید کرد، در این صورت علاوه بر کاهش هزینه ها در جمع آوری آن، زباله ها سود آور هم خواهند بود و هزینه ها را برمی گردانند.

مجیدی همچنین در بخش دیگری از سخنان خود تاکید کرد: قرار دادن کیسه های زباله با رنگ های از قبل تعریف شده، ایجاد محل هایی جهت انباشته کردن زباله های خشک، استاندارد کردن ماشین های حمل زباله و... ازجمله کارهایی است که شهرداری ها جهت اجرای طرح بازیافت زباله می توانند انجام دهند.

پس از شنیدن نظرات مردم، به سراغ شرکت پیمانکار جمع آوری زباله شهری رفتیم، وحید نوربخش مدیر عامل شرکت در پاسخ به سئوالات ما این چنین عنوان نمودند:

در کل برنامه ریزی و روز اجرای تفکیک زباله بعهد شهرداری می باشد که شهردار محترم جناب آقای مهندس منزه به جد پیگیر این موضوع می باشد و ان شاا... پس از فراهم شدن بسترهای آن حتما اجرا خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه شهرداری در حال برنامه ریزی و مشخص کردن پیمانکار می باشد اظهارداشت: مسلما تفکیک و بازیافت زباله یکی از طرحهای بسیار مفید می باشد با توجه به اینکه در سالهاي اخير، افزايش جمعيت و استفاده از محصولات متنوع باعث افزايش توليد زباله شده است.

نوربخش ادامه داد: مواد اوليه توليد اين محصولات عمدتاً از منابع طبيعي تامين مي گردد. به عبارت ديگر، انسان انواع مختلف مواد را با سختي از طبيعت بدست آورده و به آساني تبديل به زباله نموده و سعي مي كند با دور ريختن، از شر آنها خلاص شود. جمع آوري و دفع اين زباله ها علاوه بر صرف هزينه هاي سرسام آور، باعث تخريب محيط زيست(آب، هوا، خاك و ...) مي گردد. بنابراين لازم است جهت كاهش توليد زباله و حفظ منابع طبيعي تا حد امكان زباله هايي را كه قابليت استفاده مجدد و يا تبديل به مواد ديگر دارند، جداسازي نموده و با زباله هاي ديگر مخلوط ننماييم.

وی افزود: تفکیک زباله علاوه بر اینکه کمک به محیط زیست و ایجاد شهری پاک، کمک به هزینه خانوار هم می شود، بدین صورت که با تفکیک زباله و فروش حتی ناچیز باعث درامدی پایدار برای خانواده می شویم و از بازیافت زباله تر که شامل پسمانده هاي مواد غذايي، پوست ميوه، سبزيجات غيرقابل مصرف و ... مي باشد و در حدود 60 درصد زباله هاي توليد شده شهرمان را تشكيل مي دهند ارزش بسيار زيادي از نظر استفاده مجدد و قابليت بازيافت از طريق تبديل به كود را دارند، از اين كود مي توان به عنوان ماده كمكي براي بهبود كيفيت خاكهاي كشاورزي استفاده نمود.

وی در ادامه به نکات زیر اشاره نمود:

- مخلوطي از فضولات حيواني و زباله هاي تر براي توليد كود كمپوست بسيار مناسب خواهد بود.

- با تبديل زباله هاي تر به كمپوست، ضمن استفاده مفید از آن آلودگي محيط زيست ناشي از زباله هاي تر نيز از بين خواهد رفت.

- زباله هاي خشك شامل كاغذ، شيشه، پلاستيك، فلزات، چوب، پارچه و ... مي باشد.

- زباله هاي خشك هم ارزش بسيار زيادي از نظر استفاده مجدد و بازيافت دارند.

- جهت كاهش خطرات بهداشتي و هزينه هاي جداسازي، بهتر است زباله هاي خشك را در مبدا توليد(منزل، مغازه و ...) با زباله هاي تر مخلوط ننموده و بصورت جداگانه جمع آوري و نگهداري نماييم.

- تا زمان اجرای کامل عملیات تفکیک و بازیافت در شهرستان خودمان هم می توانیم زباله هاي خشك را براي مدتي در جاي مناسب نگهداري كرده و در موقع مناسب به مغازهایی که بصورت سنتی مشغول بکارند بفروشیم.

- با دور ريختن زباله هاي خشك، علاوه بر هدر دادن منابع قابل استفاده و با ارزش، محيط زيست نیز آلوده خواهد شد. موادي مثل پلاستيك سالهاي طولاني در طبيعت باقي مانده و تجزيه نمي شوند. بنابراين باعث آلودگي آب، خاك و هوا خواهند شد و همچنین با سوزاندن لاستيكهاي فرسوده اتومبيلها و انواع پلاستيكها در فضاي آزاد که باعث پخش مواد زيان آور و سرطانزا در هواي محيط مي شود.

پس از پیمانکار شهرداری به سراغ یکی از اعضا محترم شورای شهر رفتیم، محمد رضا شاهمرادی که با تجربه ترین عضو شورای شهر است در این خصوص به خبرنگار ما گفت:

تفکیک زباله یعنی جداسازی کلیه اشیاء و مواد قابل بازیافت به چرخه طبیعت و صنعت و استفاده بهینه از آنها، اما فواید این تفکیک عبارت از: جلوگیری از تخریب منابع طبیعی و جنگل ها، حفظ محیط زیست از هر نوع آلودگی، جلوگیری از ورود مواد غیر قابل برگشت به چرخه طبیعت مانند انواع پلاستیک ها، جلوگیری از ورود سموم و عناصر خطرناک به سفره های آب زیرزمینی، تهیه کمپوست از باقی مانده پسماند که بازیافت آن فایده دیگری نداشته مانند پوست انواع میوه ها، سبزیجات و... است.

وی با اشاره به نقش شهروندان در بازیافت زباله ها، ادامه داد: شهروندان می توانند تفکیک زباله ها را از منازل شروع نموده و قبل از مخلوط شدن، کلیه زباله ها را در ظروف مخصوص ریخته و به مامورین جمع آوری زباله تحویل دهند تا از مخلوط کردن پسماندها جلوگیری شود.

عضو شورای شهر نی ریز افزود: از جمله وظایف شهرداری در زمینه بازیافت زباله می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1- تهیه ظروف با رنگ ها و نوشته های مخصوص هر نوع پسوند و تحویل بصورت رایگان درب منزل و یا نصب ظروف مخصوص جداسازی پسماند در اماکن و معابر عمومی.

2- معین نمودن یک روز یا یک وعده مشخص و اطلاع رسانی به عموم مردم جهت جمع آوری پسماند تفکیک شده.

3- فرهنگ سازی از طریق نصب بنر، پلاکارد و یا نوشته و همچنین برگزاری کلاس های آموزشی ویژه برای مدارس ابتدایی.

4- برگزاری مسابقات در این زمینه و در نظر گرفتن بسته های تشویقی برای شهروندان.

5- تهیه خودروهای مخصوص جمع آوری پسماندهای تفکیکی و انتقال به مراکز تفکیک و پرس.

6- احداث کارگاه های ویژه پرس و خورد کردن پسماندها و ایجاد مراکز تهیه کمپوست.

7- دفن آن قسمت از زباله ها و شیرابه های بدست آمده که غیرقابل تفکیک بوده، با رعایت شرایط بهداشتی و رعایت اصول فنی.

طرح تفکیک زباله از جمله طرح هایی است که در بیشتر شهرهای کشور اجرا می شود، اما متاسفانه در شهرهای کوچکتر این فرهنگ هنوز نهادینه نگردیده یا شهرداری ها بودجه کافی جهت خریداری امکانات مورد نظر جهت اجرای این طرح را ندارند.

حال باتوجه به فواید تفکیک زباله ها و صرفه جویی در انرژی و هزینه ها امیدواریم با تدبیر مسئولین مربوطه و حمایت شورای شهر، هرچه سریعتر این طرح در شهرستان اجرایی گردد و شهروندان نیز همسو با مدیران و مسئولین، احساس تکلیف کنند و علاوه بر مطالبه اجرای این نوع فرهنگ و رفتار از مسئولین خود، همگام با آنها به اجرای آن نیز بپیوندند.