«تو را از ارث محروم میکنم»؛ جملهای که گاهی در اختلافات خانوادگی شنیده میشود و این تصور را ایجاد میکند که فرد میتواند با یک تصمیم شخصی یا نوشتن وصیتنامه، حق ارث فرزند، همسر یا دیگر وراث را از بین ببرد؛ اما قانون چنین اختیاری را به افراد نداده است.
طبق قانون، هیچ شخصی نمیتواند وارث قانونی خود را از ارث محروم کند. بنابراین، درج عباراتی مانند «فرزندم از ارث محروم است» یا «همسرم از اموال من سهمی ندارد» در وصیتنامه، بهتنهایی اثر قانونی ندارد؛ زیرا سهمالارث وراث پس از فوت، مطابق مقررات تعیین میشود.
البته هر فرد در زمان حیات خود اختیار دارد درباره اموالش تصمیم بگیرد و میتواند داراییهای خود را بفروشد، هبه یا صلح کند. این اقدامات تا زمانی که در زمان حیات انجام شود، تابع قواعد ارث نخواهد بود.

با این حال، اختیار افراد در وصیت برای پس از فوت محدود است. هر شخص تنها میتواند نسبت به یک سوم (ثلث) اموال خود وصیت کند. اگر میزان وصیت بیش از این مقدار باشد، اجرای آن نسبت به بخش اضافی، نیازمند رضایت وراث است و در صورت مخالفت آنان، فقط تا سقف یک سوم اموال قابل اجرا خواهد بود.
در نهایت، برخلاف تصور رایج، هیچکس نمیتواند با یک جمله یا وصیتنامه،وارث قانونی خود را از ارث محروم کند.افراد فقط در زمان حیات خود اختیار تصمیمگیری درباره اموالشان را دارند.