امام حسن عسکری؛ نظریه پرداز غیبت منجی

هشتم ربیع الثانی ، سالروز ولادت امام حسن عسکری (ع) است ، امامی که در مدت امامت 6 ساله و بسیار کوتاه خود ، موجب تحولات عظیمی شد، بطوریکه تعلیمات عالیه قرآنی ، نشر احکام الهی و مناظرات کلامی ، جنبش علمی خاصی را تجدید کرد و فرهنگ شیعی در رشته های دیگر مانند فلسفه و کلام نیز گسترش یافت . امام حسن عسکری (ع ) در 8 ربیع الثانی سال 232هجری در مدینه چشم به جهان گشود،به همین مناسبت و در این خصوص به سراغ دوتن ازفعالین اجتماعی رفته ایم و با آنان در این زمینه به گفت و گو نشسته ایم که نظرات این بزرگواران در ادامه مطلب منتشر میگردد.

در ابتدا دکتر منصور طبیعی عضو هیت علمی دانشگاه شیراز ضمن تبریک به مناسبت ولادت امام حسن عسکری (ع) در گفت و گو با شهرسبز بیان کرد: در ارتباط با زندگی امام (ع)می شود به سه نکته مهم اشاره کرد که امام حسن عسکری(ع) را از امامان پیشین خود متمایز و متفاوت می کند.

1-وظیفه هدایت گری جمعیتی که تحت عنوان شیعیان نامیده می شوند و حتی کل جهان اسلام به اعتقاد ما را همانند امامان پیشین به عهده داشتند.

2- اثبات ولادت امام مهدی عج برای آیندگان و رفع شبهاتی که در این زمینه برای آیندگان مطرح می شود از مواردی است که امام حسن عسکری(ع) را از بقیه امامان متمایز می کند.

3- حفاظت از جان امام مهدی عج در برابر حکومت های مستبد و کوشش برای پنهان نگه داشتن ولادت وی جز مواردی است حضرت را متفاوت از دیگر امامان می کرد.

دکتر طبیعی خاطر نشان کرد: روایت های تاریخی می گوید که امام حسن عسکری(ع)، معاصر 3 تن از خلفای عباسی به نام های معتز، معتدی و معتمد بود که در نتیجه مبارزاتی که علویان و شیعیان در طول دوره خلفای عباسی با آنها داشتند ، آنها روز به روز سختگیری ها را نسبت به خاندان اهل بیت بیشتر کرده بودند.

وی افزود: در دوره امام حسن عسکری (ع) این سه تن خلفا از سختگیرترین و بی رحم ترین خلفای عباسی بودند که آنها به دنبال دو عمل،یکی اینکه سختگیری ها را بر امام و یارانش انجام بدهند و مانع ارتباط بین وی و یارانش بشوندودوم اینکه آنها به دنبال خبر و روایتی مبنی بر ولایت امام مهدی عج بودند اما نه برای یاری او بلکه کشتن حضرت، با توجه به این شرایط باعث شد امام حسن عسکری (ع)شیوه خاصی از زندگی و مبارزه را در پیش گیرد.

طبیعی ادامه داد: به همین منظور امام روش زندگی و ارتباط با یارانش را با توجه به سختگیری های شدید حاکمیت بصورت کاملا سری و با احتیاط و هوشیاری کامل انجام می داد، در روایت های مختلف تاریخی ما می شنویم که امام به یارانش توصیه می کند که چگونه بصورت سری و محرمانه با او ارتباط داشته باشند و به همین دلیل است که در برخی از روایات و احادیثی که از امام نقل شده به جای نام و لقب حضرت از کلمه الرجل استفاده شده است.

وی افزود: به همین دلیل امام در ارتباط با ولادت امام مهدی عج تلاش نمودند که ولادت حضرت را به صورت کاملا سریع و آشکار برای یاران خصوصیشان و گاه بصورت ضمنی برای آنان بیان کنند و ولادت آن حضرت را کاملا یقینی نشان دهند و از جان امام مهدی عج حمایت نمایند.

طبیعی همچنین ابراز داشت: امام حسن عسکری(ع) به عنوان نظریه پرداز بی واسطه غیبت، دست به کار شد گرچه در ارتباط با غیبت امام(ع) از سوی امامان سابق بیاناتی ارائه شده بود اما امام حسن عسکری (ع)بدون هیچگونه واسطه ای می بایستی این وظیفه را انجام می داد.

وی ادامه داد: بنابراین امام حسن عسکری(ع) در این مسیر تلاش نمودند تا سختی های عصر غیبت را در روایت گوناگون بیان کنند و شیعیان را از تفرقه و از هم گسیختگی دوران بعد از خود یعنی دوران غیبت امام زمان عج آگاه سازند و آنها را هشدار دهند تا در این دریای متلاطم با نگاه به ولایت مسیر هدایت را گم نکنند.

مسئول مرکز فارس شناسی استان فارس در بخش دیگری از سخنان خود گفت: امام(ع) حتی تلاش نمودند زمینه تعیین نواب و سفیری امام عصر (عج ) را فراهم نمایند تا شیعیان از طریق آنها جواب سوالات خود را از امام(ع) دریافت کنند، به هرحال امام حسن عسکری(ع) علاوه بر وظیفه امامت و هدایت جامعه مهمترین نقش را بدون واسطه در ولادت حضرت مهدی عج حفظ جان او و زمینه سازی و تئوری پردازی بی واسطه در این رابطه به عهده داشتند.

در ادامه منیژه دادور ضمن تبریک به مناسبت ولادت امام حسن عسکری (ع) در گفت و گو با ما اظهار داشت: القاب زیادی در خصوص این امام بزرگ ذکر نموده اند از جمله زکی، تقی سراج، هادی خالص و عسکری و... که خلیفه از ترس قیام حضرت ایشان را درمیان لشکرگاه منزل دادند تا سیاهبان مراقب وی باشند از این جهت به عسکری شهرت یافتند.

وی با اشاره به ویژگی امام حسن عسکری(ع) افزود: از جمله ویژگی های آن حضرت رازدار بودن و یاران ورزیده وی می باشد زیرا با وجود اینکه حضرت کاملا تحت مراقبت شدید حکومت بودند وکلای ایشان در بلاد شیعه رابطه محرمانه خویش را با وی همواره نگه داشته و هرگز از آن حضرت نبریدند.

دادور در خصوص اعجاز و کرامات امام حسن عسکری(ع) اظهار داشت: مرحوم حرعاملی روایت کرده (1)در زمان امام حسن عسکری(ع) در سامرا خشک سالی شده و قحطی به وجودآمد، خلیفه به تمام اهل شهر دستور داد که همه باید جهت طلب باران از شهر خارج شوند و نماز باران خواندند و راز و نیاز نمودند ولی باران نیامد.روز چهارم جاثلیق با یارانش برای طلب باران به صحرا رفتند در میان آنان راهبی بود که هروقت دست به دعا بلند می کرد ابرظاهر می شد و باران می آمد ازاین جریان مسلمانان مستلزم شدند و بعضی به شک افتادند و بعضی به دین نصاری راغب شدند.

وقتی خبر به خلیفه رسید دستور داد امام (ع)را از زندان بیرون بیاورند و خدمت خلیفه آوردند، خلیفه به امام (ع)فرمود: دریاب امت جد خود را بیش از آنکه هلاک شوند، مسلمانان برای باران بیرون رفتند اثری برنماز و دعای آنان ....نگردید، حضرت فرمود: غم مخورید که از منزل بیرون می روم و شک را از خاطره ها بیرون می کنم.

روز پنجم جاثلیق با همکیشان آمد امام حسن عسکری(ع) با اصحاب در مصلا حاضر شدند هنگامی که چشم حضرت به راهب افتاد دستش را به سوی آسمان بلند نموده وی به غلام خود دستور داد که دست راهب را بگیرد و چیزی که بین دو انگشت اوست بردارند غلام دستور حضرت را اجرا کرد و پاره استخوان از میان دو انگشت او بیرون آورد و به حضرت تحویل داد، حضرت به راهب فرمود اکنون طلب باران کنید، خلیفه از امام حسن عسکری(ع) پرسید راز این چه بود؟ حضرت فرمود: این راهب از کنار قبر پیامبری از پیامبران می گذشت که دید استخوانی از قبربیرون آمده آن استخوان رابرداشت و هربار که آن را به دست می گرفت باران می بارید که هرگاه استخوان پیامبر ظاهرشود حتما باران می آید.حضرت فرمود: استخوان را پنهان کنید بعد از آن به روش خود نماز خواند از حق باران خواست پس به برکت دعای آن حضرت باران گرفت و شک از دل ها زایل گردید و خلیفه از حضرت عذرخواهی و احترامش نمود.

1- منبع: کتاب منتهی الآمال شیخ عباس قمی