تعریف:
دفاع مشروع یعنی اقدام به دفاع از جان، مال، ناموس، حیثیت یا آزادی خود یا دیگری در برابر تجاوز یا خطر فوری، بهگونهای که در حالت معمول جرم محسوب میشود اما در شرایط خاص مجازات ندارد.
به استناد ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی، در صورت تحقق شرایط زیر، مرتکب از مسئولیت کیفری و حتی دیه معاف است:
الف . دفاع برای دفع خطر ضروری باشد.
ب . عمل دفاعی ناشی از خوف عقلایی و قرائن معقول باشد.
د . تجاوز بهواسطه رفتار خودِ مدافع نباشد.
ج . امکان کمک فوری از قوای دولتی وجود نداشته یا مؤثر نباشد.

دفاع از دیگری:
اگر فرد مورد حمله، نزدیک مدافع باشد، یا ناتوان از دفاع بوده یا درخواست کمک کرده باشد، دفاع مشروع از او نیز جایز است.
استثنا مهم:
مقاومت در برابر ضابطان دادگستری در حال انجام وظیفه دفاع نیست
مگر اینکه آنان از حدود قانون خارج شوند و خطرِ واقعی متوجه جان، مال یا ناموس شود.ماده ۱۵۷ قانون مجازات اسلامی